آمده‌ایم به نشانی ستاره‌ها، آنجا که ستاره‌ای فرود آمد و هزاران ستاره سر برآوردند. از آن روز به بعد اینجا دره ستاره‌ها شد. حالا که آمدی آرام کنارشان بنشین و به افسانه‌های آبی گوش بسپار. ورود به دنیایی از رنگ‌ها، سفید و آبی و سبز یعنی نمک و آب و جنگل، گذرگاه تاریخ و فرهنگ. حتما تا حالا حدس زده‌اید به کجا آمده‌ایم؛ جایی که به بهشت مرجان‌ها شهره است؛ جزیره زیبای قشم.  شهر قشم در دوران هخامنشیان به عنوان یکی از شاهراه‌های دریایی، تجاری و نظامی محسوب می‌شد. گرچه در قرون اولیه هجری زلزله‌های متعددی قشم را ویران کرد، اما در عصر صفویه روستاهای آباد و پرجمعیت آن بالغ بر صد آبادی بود. این جزیره همیشه شاهد یورش بیگانگان و مقاومت دلاوران آن خطه بوده است. هنوز مردم، دلاوری امام قلی‌خان را روایت می‌کنند که چگونه با ۵ هزار نفر سپاهی توانست پرتغالی‌ها را در سال ۱۰۳۱ هجری از قشم بیرون براند. گرچه متحد قاجار یعنی انگلیس جای پرتغال را گرفت، اما... بگذریم. زمانی که از قشم سخن می‌گوییم در ذهنمان ناخودآگاه قلعه پرتغالی‌ها تداعی می‌شود. قلعه‌ای که در جزیره قرار دارد اما نوستالژی‌های مشترک تمام مردم ایران زمین است. به سفر برویم تا احادیث این ماجراها را سوته دلان آن دیار برایمان به روایت بنشینند. ● قلعه‌ای با نشان بیگانگان سواحلی آرام و پوشیده از شن‌های سفید در غروب به انتظار است تا نوازشگر حضور شما در آبی بیکران خود باشد، دیاری در جنوب که می‌توان ردی از شرق و غرب را در آن یافت. کمی به گذشته بازگردیم؛ یعنی اواخر قرن ۱۵، زمانی که واسکو دوگاما، دریانورد پرتغالی اقدام به کشف دماغه امید کرد و سپس آلبوکرک سردار پرتغالی در سال ۱۵۰۶ میلادی با تصرف جزایر تنگه هرمز بر تمام خلیج فارس و جزایر آن تسلط یافت. این تصرف تا زمان شاه عباس صفوی ادامه یافت. چیرگی پرتغالی‌ها بر این آبراه مهم دریایی ۱۱۰ سال طول کشید. و در تمام این دوره مردان و زنان داستان آزادی را برای فرزندان خویش هر شب باز گفتند. اما در این مدت بیگانگان به ساختن دژها و استحکاماتی پرداختند از جمله دژهای هرمز، قشم و لارک. قلعه قشم با مساحتی بیش از ۲ هزار متر از سنگ‌های آهکی و گچی با ملات ساروج محلی ساخته شده است. چهار برج در چهار گوشه و بازوهایی بلند دارد که توپ و منجنیق روی پهنای آن مستقر می‌شد. امروز دیگر از آن منجنیق‌ها خبری نیست آنها هم مثل غارتگران به تاریخ پیوسته‌اند.  این مکان کاربردهای دیگری چون یک انبار بزرگ یا جای نگهداری مهمات و سلاح داشته که در مواقع اضطراری به دیگر دژها یاری رسانده است. سرانجام در سال ۱۶۲۳ میلادی یکی از سرداران صفوی این قلعه و دیگر پایگاه‌ها را در دهانه خلیج فارس تصرف کرد. ● مسجدی به رنگ مادر بزرگ اهالی می‌گویند در میان ساختمان‌های قدیمی قشم، ساختمانی به استواری مسجد جامع وجود ندارد. این نشان از باور و ایمانشان به دستان پر توان خویش است. نشانی از هنر و معماری که هویت و تاریخ‌شان را این چنین به یادگار گذاشته‌اند. مسجد جامع در مرکز شهر و نزدیک به قلعه مخروب پرتغالی‌ها واقع شده است. ضخامت دیوارهای این مکان که بزرگ‌ترین عبادتگاه شهر محسوب می‌شود، به یک متر می‌رسد و تمام ساختمان با سنگ و دوغاب گچ ساخته شده است. دیوارهای آن شبیه به دیوار کاهگلی خانه مادربزرگ است که وقتی باران می‌آمد بوی شعر در تمام کوچه‌ها می‌پیچید. بانی و موسس اینجا مادر بزرگی بوده از طایفه بنی معین به نام صوغیه. دیدار مسجد بسیاری از خاطره‌ها را درذهنمان زنده کرد. درها و دریچه‌هایی که در آن به صورت بسیار هنرمندانه‌ای به کار برده شده است به ۲۰ لنگه می‌رسد. چوب‌های سقف مسجد عموما از چوب ساج، چندل، گردو و چوب نخل است. ۶۶ ستون هم در داخل و خارج مسجد به این بنای بزرگ و زیبا استحکام بخشیده است. هر گوشه این شهر دلفینی جاذبه‌ای است برای ماندن. اما بی‌قراری وجودمان را فرا گرفته و ناگزیر به جایی دیگر رهسپار می‌شویم. ● در محضر شیخ روستا شیخ رخ آرام گرفته است؛ آرامشی ابدی. اما روح شیخ شما را فرا می‌خواند تا به دیدارش بروید چون که او هم یادگاری دارد کهن. به روستای گوشه خوش آمدید. مسجد شیخ رخ که خود بانی آن بوده در سال‌های اولیه هجری قمری ساخته شده است. قدمت حیاط مسجد به قرن‌ها پیش باز می‌گردد. یک بار زلزله آمد اما نتوانست بنیاد آن را برکند. در اواخر قرن سوم یاران شیخ دوباره مسجد وی را بازسازی کردند. این مسجد به عنوان یکی از قدیمی‌ترین بناها محسوب می‌شود و در کنار آن آرامگاه شیخ با گنبد ویژه هشت گوش قرار دارد. سنگ قبرهایی بسیار کهن در گورستان وجود دارد که نیازمند مطالعات دقیق است. تا زمان دارید به ذهن رویایی‌تان تجسم بخشید. شما به جایی آمده‌اید که ۱۵۰۰ کیلومتر مساحت دارد اما بیش از این عدد جاذبه در خود نهفته دارد. تاریخ و طبیعت به هم گره خورده‌اند و شباهنگام هر دو برای دریا قصه می‌گویند. داستان دره ستاره‌ها را... ● دره ستاره‌ها به روستای برکه می‌رویم. وقتی نشان دره ستاره‌ها را از مردم می‌گیریم، آنها پیش از دادن نشانی از باورشان درباره این دره می‌گویند که چگونه از گذشته‌ای دور ستاره‌ای از آسمان در این نقطه فرود آمد و موجب شکل یافتن این دره شد. همین موضوع دستمایه‌ای شده برای فولکلورهای زیبا و دلنشین. این دره در غرب روستا قرار دارد. تندیس‌ها و بریدگی‌های شگفت‌انگیز طبیعی حاصل فرسایشی است که به مرور زمان شکل گرفته‌اند. حالا که همیشه آرزو داشتی ستاره‌ای بچینی به کنار تو آمده‌اند تنها کافی است دستتان را به سوی آنها دراز کنید. دستانتان مثل دلتان پر نور خواهد شد.  ▪ شورتر از نمک غارهای نمکی قشم یکی از زیباترین جلوه‌های طبیعت این مکان است. تاکنون بیش از ۶ هزار متر از این غارها شناسایی شده‌اند و به عنوان بلندترین غار نمکی جهان مورد شناسایی قرار گرفته‌اند. پیش از این که پا به درون غار بگذاریم، از کارشناس می‌پرسیم اصلا غار نمکی چیست و چگونه شکل می‌گیرد. وی که خود بارها به این مکان آمده، به صورت شگفت‌انگیزی به دیواره‌ها خیره شده است. وی می‌گوید: هربار که غار را می‌بینم، انگار اولین دیدار من با اوست.  سواحلی آرام و پوشیده از شن‌های سفید در غروب به‌انتظار است تا نوازشگر حضور شما در آبی بیکران خود باشد، دیاری در جنوب که می‌توان ردی از شرق‌و‌غرب را در آن یافت ابوسلمان توضیح می‌دهد: در گذشته نمک‌ها به صورت یک لایه بوده است که به مرور زمان برآمده شده و تحت‌تاثیر خاصیت شناوری که دارد با توجه به وزن حجمی آنها که از وزن سنگ‌های اطراف کمتر است، آنها را کنار می‌زند و به سمت بالا حرکت می‌کند. این نمک‌ها در مسیر خود یک سری از سنگ‌های قدیمی را چند کیلومتر از زیرزمین به سطح زمین می‌آورد که می‌تواند اطلاعات بسیار مفیدی را از گذشته زمین‌شناسی به زمین شناسان ارائه کند. گنبدهای موجود در جزایر قشم و هرمز علاوه بر این که از جمله پدیده‌های منحصر به فرد در علم زمین شناسی محسوب می‌شود، یکی از ثروت‌های ملی کشور است و به تمام نسل‌ها تعلق دارد.  ●روزنه‌ای به عهد کهن تعجب نکنید از این که گفته شود غارهای خربس در هزاره‌های گذشته از زیر آب سر برآورده‌اند. این غارها از درون با مجموعه دهلیزها، تالارها و اتاق‌های متعدد به ابعاد ۵/۵ در ۴ متر و چشمه‌ها و روزنه‌های گوناگونی که رو به شمال و جنوب قرار دارد موید حضور مردمانی از عهد کهن در این جزیره هستند. مورخان بر این باورند که ساختار اسرارآمیز این غارها و قرار گرفتن آنها بر بلندی این حدس را به وجود می‌آورد که این مکان در روزگار مادها نیایشگاه مهر و محلی برای ستودن الهه میترا بوده است.  غارهای خربس چهار دهانه غار از درون به هم پیوسته هستند که بر پیشانی کوهی مشرف به ساحل جنوبی جزیره واقع شده است. کمی به دیواره‌های غار که نگاه می‌کنیم، توضیح راهنما شک ما را تبدیل به یقین می‌کند. او می‌گوید: پیداست که دست آدمیان به مرور زمان و به منظور کاربردهای گوناگون شکل و سیمای این غارها و دیواره‌های آن را دگرگون ساخته و مناسب با نیازهای خود درآورده است. ● آب و نمک در این غار می‌توان نمایی تازه از شاهکار طبیعت در هر دوره را تماشا کنید. سقف غار به وسیله قندیل‌های فراوان پوشیده شده ا ست که با گذشت زمان در اثر نفوذ آب تغییر شکل می‌دهد. از میان غارهای نمکی زیبا و عجیب، آب زیرزمین دائمی نیز جریان دارد و در دامنه کوه به صورت چشمه نمکی در آمده است که منظره‌ای بسیار زیبا و دیدنی ایجاد می‌کند. این غار که به عنوان گنبد نمکی نمکدان شناخته می‌شود، تنها گنبد نمکی در جزیره قشم محسوب می‌شود. از غار با دنیای پر از رویاهای سفید بیرون می‌آییم و به سوی رنگ دیگری از این جزیره روان می‌شویم. ‌ ● جنگل دریایی حرا هر جای این جزیره اعجازی است از شاهکار طبیعت. ایمان خواهید آورد که سازنده این همه زیبایی خود چه زیباست. این جنگل حاصل میلیون‌ها سال تلاش و سازگاری اعجاب‌انگیز جوامع جنگلی مانگرو حرا با آب شور دریا و سواحل جزر و مدی است. در این جنگل‌ها دو گونه حرا و چندل وجود دارد که حیات بسیاری از گونه‌های آبزی و حیات وحش وابستگی مستقیم و غیرمستقیم به حرا دارد. چرخه حیات و اکو سیستم در همه جا مشهود است.  اکوسیستم حرا به سبب استفاده انسان و سوخت و تغذیه دام بسیار حائز اهمیت است. آب در طول شبانه‌روز دو بار عقب‌نشینی می‌کند و دو بار پیشروی. این عمل مداوم شرایط زیستی ویژه‌ای به این جنگل دریایی می‌بخشد. ریشه‌های اصلی حرا کوتاه و کم‌‌عمق‌اند و از آنها ریشه‌های فرعی و باریک وعمودی و اسفنجی به سمت بالا منشعب شده و به طور متوسط تا ۳۰ سانتی‌متر از سطح زمین بالاتر می‌رود. این ریشه‌های هوایی بتدریج دور درخت را پوشش می‌دهند و تبدیل به یک شبکه می‌شوند. به این ترتیب امکان زیست در چنین محیط باتلاقی را فراهم می‌آورند. این ریشه‌ها از شوری اطراف می‌کاهند تا امکان تغذیه گیاه از آب بسیار شور دریا میسر شود. جنگل‌های دریایی حرا در شبانه‌روز دو بار در آب دریا آب تنی می‌کنند. هنگام مد ماهیان زیادی به طرف جنگل حرکت خود را آغاز خواهند کرد و صیادان محلی نیز بخوبی این را می‌دانند. تنها به شنیدن بسنده نفرمایید. مقداری صبر کنید، چون دو بار پسروی آب دریا به شما امکان دیدن مرجان‌های دریایی را می‌دهد. آنها با نغمه دریا رشد می‌کنند و خود مثال بی‌بدیل ترنم موزون ثانیه‌ها هستند. این ترنم تا ابد شنیده خواهد شد. ساحل قشم بهشت مرجان‌های دریایی است و همین ویژگی به تنهایی مهمانان زیادی را به قشم و ساحل آن دعوت کرده است. ▪ ماهی، ماهی، ماهی  نیازی به توصیه و سفارش نیست که بگوییم ماهی بخورید. حتما میل می‌کنید. نمی‌کنید؟ وقتی دور تا دور جایی را آب فراگرفته، طبیعی است که ماهی خوراک اصلی مردمان جزیره باشد. غذاهای محلی آنها نیز بیشتر با ماهی پخت می‌شود مثل حواری ماهی که ترکیبی از سبزی ماهی، ماهی و برنج است. حواری میگو هم موجود است، تنها به جای ماهی از میگو استفاده می‌شود. حتما جای دوستانتان را خالی کنید. ▪ بر بلندای جزیره کوه‌های قشم با شکل‌های زیبا، تندیس‌های حیرت‌انگیزی هستند. گویی دستان هنرمند طبیعت صورتی آشنا به آنها بخشیده است. از هر سو که بنگری، جلوه‌ای تکرار ناشدنی خواهید دید که نقش آن برای همیشه در یاد و خاطرتان خواهد ماند.  این نوشتار تنها یک تصویر انتزاعی است که حتی به لحظه‌ای دیدار نمی‌ارزد. هزاران قوم از این دیار گذشتند. انگلیسی‌ها، فرانسوی‌ها، بلژیکی‌ها، آلمانی‌ها، اسپانیایی‌ها و هلندی‌ها و ... همه و همه تخریب کردند و ساختند و امروز همه آن ویرانی‌ها وقلعه‌ها راوی خاموش داستانی هستند که به قدمت آب‌های خلیج‌فارس حیات دارند. هنوز مردانی هستند که به پای این نام و نشان جانفشانی کنند مردانی مثل امام قلی‌خان... . ● خرید در منطقه آزاد مگر می‌شود کسی به قشم بیاید و خرید نکند؟ البته هر چند منطقه آزاد است، اما نمی‌توانید هر قدر دلتان خواست خرید کنید. اول برگ سبز را خریداری بفرمایید بعد راهی بازار شوید. در قشم چندین مرکز خرید مختلف وجود دارد. با ویترین‌های رنگارنگ. البته همه ویترین‌ها از نظر آقایان یکرنگ هستند پس اصرار نکنید که آنها با شما همراهی کنند، اما اگر طالب خرید عمده هستید می‌توانید به درگهان بروید. وسایل برقی نیز در بازار فردوسی به وفور یاد می‌شود، اما در خرید وسایل بهداشتی و... کمی دقت فرمایید چون اصل و تقلبی را نمی‌شود از هم باز شناخت. راستی چانه زدن را فراموش نکنید، حتما نتیجه می‌دهد.

نامه آبراهام لينكلن به آموزگار پسرش

      او بايد بداند كه همه مردم عادل و صادق نيستند، اما به پسرم بياموزيد كه به ازاي هر شيّاد، انسان صدّيقي هم وجود دارد. به او بياموزيد به ازاي هر سياستمدار خودخواه، رهبر جوانمردي هم يافت مي‌شود. به او بياموزيد كه در ازاي هر دشمن، دوستي هم هست. مي‌دانم كه وقت مي‌گيرد اما به او بياموزيد اگر با كار و زحمت خويش يك دلار كاسبي كند بهتر از آن است كه جايي روي زمين پنج دلار بيابد. به او بياموزيد كه از باختن پند بگيرد و از پيروز شدن لذت ببرد. او را از غبطه خوردن برحذر داريد. به او نقش و تأثير مهم خنديدن را ياد‌آور شويد. اگر مي‌توانيد به او نقش مؤثر كتاب در زندگي را آموزش دهيد. به او بگوييد تعمق كند، به پرندگان در حال پرواز، در دل آسمان دقيق شود، به گل‌هاي درون باغچه و به زنبورها كه در هوا پرواز مي‌كنند دقيق شود،

      به پسرم بياموزيد كه در مدرسه بهتر اين است مردود شود؛ اما با تقلب به قبولي نرسد. به پسرم ياد بدهيد با ملايم‌ها، ملايم و با گردن‌كش‌ها ، گردن‌كش باشد. به او بگوييد به عقايدش ايمان داشته باشد حتي اگر همه بر خلاف او حرف بزنند. به پسرم ياد بدهيد كه همه حرف‌ها را بشنود و سخني را كه به نظرش درست مي‌رسد انتخاب كند.ارزش‌هاي زندگي را به پسرم آموزش دهيد. اگر مي‌توانيد به پسرم ياد بدهيد كه در اوج اندوه، تبسم كند. به او بياموزيد كه از اشك ريختن خجالت نكشد.

        به او بياموزيد كه مي‌تواند براي فكر شعورش مبلغي تعيين كند، اما قيمت گذاري براي دل بي‌معناست. به او بگوييد كه تسليم هياهو نشود و اگر خود را بر حق مي‌داند پاي سخنش بايستد و با تمام قوا بجنگد. در كار تدريس با پسرم ملايمت به خرج دهيد، اما از او يك ناز پرورده نسازيد. بگذاريد كه او شجاع باشد، به او بياموزيد كه به مردم اعتقاد داشته باشد.

   اقیانوسها چگونه دی اکسید کربن جذب می کنند ؟

گروهی از محققان انگلیسی و استرالیایی برای نخستین بار چگونگی جذب کربن توسط اقیانوسها و ذخیره شدن کربن در اعماق اقیانوسها را کشف کردند .

اقیانوس منجمد جنوبی یکی از مهم ترین مناطق اقیانوسی برای فروبردن کربن در دنیا است یعنی حدود  درصد انتشار دی اکسید کربن سالانه جهان را جذب می کند . این دانشمندان نشان دادند که به جای آنکه کربن به طور یکنواخت به اعماق اقیانوس ها در مناطق گسترده جذب می شوند ، توسط جریان هایی با عرض یک هزار کیلومتر در آب غوطه ور می شود واز جو فاصله می گیرد .

بادها ، جریان ها و گردابهای عظیم که آبهای سرد و گرم را در اقیانوسها حرکت می دهند ، مسیر های موضعی و به عبارتی قیف هایی برای ذخیره سازی کربن در اعماق اقیانوس ها فراهم می کنند .به گفته ی محققان : اقیانوس منجمد جنوبی پنجره عظیمی است که به وسیله ی آن اتمسفر به دنیای زیر اقیانوس مرتبط می شود . در گذشته معلوم نبود چه فرایندهای فیزیکی در جذب کربن به اعماق اقیانوس نقش دارد ،اما به تازگیمشخص شده که فرایندهای فیزیکی ترکیبی از بادها و جریانها و گردابهایی است که این مسیرهای غوطه وری ، کربن را به اعماق اقیانوسها از سطح آن فراهم می کند . به گفته ی دانشمندان ، اکنون به شاخت مهمی از ساز و کارهای جذب کربن توسط اقیانوسها  به دست آمده واز این رو میتوان تاثیرات تغییرات اقلیم و جذب کربن در آینده توسط اقیانوسها را بهتر درک کرد .

                                                منبع : مجله Nature Geoscience

آموزش جغرافيا بايد عمومي شود

يكي از اصلي ترين برنامه هاي درسي كه در موضوع انسان و محيط و ارتباط بين آن ها بحث مي كند،‌ جغرافياست. در واقع تنها علمي كه از « ارتباط متقابل انسان و محيط» سخن مي گويد، همين علم است و در ديگر علوم مانند زيست شناسي و زمين شناسي و جامعه شناسي و انسان شناسي مستقلاً از انسان يا محيط بحث مي كنند اما از « رابطه»ي مورد اشاره بحث نمي كنند. در واقع « جغرافيا»ست كه در زمان تولد يعني 2300 سال پيش از « زمين به عنوان جايگاه انسان» بحث را آغاز كرد و هر تعريفي كه از اين علم شد،‌ « انسان » و « محيط» كليدواژه هاي ضروري آن بوده اند.

جغرافيا اين انديشه را دارد كه انسان به عنوان موجودي كه اكنون با تكيه بر قوه ي تعقل و شعور به فن آوري نيز مجهز است، چه اثري بر زمين مي گذارد و زمين با تمام اجزا و عناصرش چه تأثيري بر انسان دارد. جغرافيا بر ضرورت شناخت نظم و قواعد و قوانين حاكم بر زمين و رعايت آن از سوي انسان تأكيد دارد و تأكيد دارد كه انسان هرگونه رفتار خود در زمين را بر اساس همان قواعد و قوانين تنظيم كند تا نه بر اين سياره آسيب زند و نه خود دچار مخاطره شود. شعر « ياد من باشد كاري نكنم كه به قانون زمين بر نخورد» از زنده ياد سهراب سپهري را مي توان چون عبارتي زرين در سردرب جغرافيا نصب كرد. يا آن جا كه مي گويد «‌روي قانون چمن، پا نگذاريم».

اگر زمین در حال چرخش نبود نیروی فشار هوا را از مناطق پر فشار بطور مستقیم به مناطق کم فشار می راند اما چرخش زمین باعث ایجاد نیروی دیگری بنام کاشف آن کریولیس شده است که بر گردش هوا اثر می گذارد نیروی کریولیس از تفاوت در سرعت چرخش زاویه ای زمین بین استوا و قطبها بوجود می آید.

زمانی که زمین یک دور کامل به دور خود می زند مناطقی که روی خط استوا قرار دارند باید سریعتر از مناطقی که در قطب ها واقعند حرکت کند. در واقع سرعت چرخش سطح زمین از 900 نات در استوا تا صفر در قطبها متغییر است. زمانی که توده هوا بصورت ثابت و بی حرکت روی یک نقطه در سطح زمین قرار دارد نیروی جاذبه تمایل به ثابت نگه داشتن آن در جای خودش دارد اما زمانی که این توده هوا شروع به حرکت می کند در حرکت خود از روی مناطقی که دارای سرعت چرخش زاویه ای متفاوتی هستند عبور می کند.

نیروی کریولیس این توده هوا را در نیم کره شمالی به سمت راست ودر نیم کره جنوبی به سمت چپ می راند بدین ترتیب زمانی که یک توده هوا از استوا به سمت قطب شمال حرکت می کند سرعت سطح زمین زیر آن رفته رفته آرامتر می شود لذا به نظر می رسد که حرکت توده هوا به سمت شرق متمایل می شود و زمانی که توده هوا از سمت قطب شمال به طرف استوا در حال حرکت است از روی مناطقی که با سرعت زاویه ای بیشتری می چرخد عبور می کند و بنابراین به سمت غرب تمایل پیدا می کند بنابراین فرقی نمی کند که هوا از استوا به سمت قطب شمال و یا بر عکس حرکت کند و در هر دو حالت به سمت راست حرکت خود منحرف می شود.

مفدار نیروی کر یو لیس نسبت به عرض جغرافیایی متغیر است . این نیرو در استوا صفر بوده و در قطبها به حداکثر مقدار خود می رسد. همچنین انحراف و تمایل به راست در نیم کره شمالی و تمایل به چپ در نیم کره جنوبی با سرعت حرکت توده های هوا نسبت مستقیم دارد. یعنی هر چه حرکت سریعتر باشد انحراف آن نیز بیشتر خواهد بود.

۳- و «آلاداغ لار» یا کوه‌های رنگی در ۲۵ کیلومتری شمال شرقی تبریز و در کنار شهرستان خواجه:

توصیه هایی برای امتحان

توصیه هایی که رعایت آن ها توسط دانش آموزان موجب کاهش اضطراب امتحان می شود به قرار زیر است:

v     برنامه ریزی منظم و مطالعه مستمر دانش آموزان ( در طول ترم) ضمن افزایش اعتماد به نفس آن ها، مانع از بروز اضطراب امتحان می شود.

v     شرکت فعال در جلسات کلاس های درس برای شکل گیری یادگیری های معنی دار و پایدار، مؤثر است.

v     شرکت دانش آموزان در جلسات پایانی تحصیلی ضرورت مضاعف دارد. زیرا مطالب مهمتر در جلسات پایانی مطرح و یا مرور می شود.

v     آشنایی با نوع سوالات امتحانی (در جلسات پایانی)، در کنترل اضطراب امتحان مؤثر است.

v     لازم است قبل از فرا رسیدن جلسات امتحانی محتوای آموزشی حداقل یک بار به صورت دقیق مطالعه شود.

v     نظر به این که عامل خستگی موجب اختلال در فعالیت اعصاب و حواس و باعث کاهش تمرکز فرد می شود. خواب کافی در شب امتحان ضروری است.

v     در روز امتحان خلاصه مطالب درسی باید به ارامی مرور شود.

v     دانش آموزان باید در صبح امتحان صبحانه کافی صرف کنند و در وقت مقرر در محل امتحان حاضر شوند و ملزومات مورد استفاده در امتحان را همراه داشته باشند.

v     ورود به محل جلسه امتحان باید با آسودگی فکر و تصور موفقیت همراه شود.

 

 

نکاتی که در جلسه امتحان باید رعایت شود:

v     در محلی بنشینید که عوامل مزاحم در تمرکز حواس شما اختلال ایجاد نکنند.

v     آرام باشید. یک روش ساده آرام سازی تنفس عمیق با چشم های بسته و تمرکز بر دم و بازدم و فکر نکردن به سوالات امتحانی ( قبل از دریافت سوالات است).

v     برای جایگزینی افکار مثبت و خوش بینانه (به جای افکار منفی و بدبینانه) به خود تلقین کنید.

v     به توصیه های کتبی و شفاهی دبیران قبل از پاسخگوئی به سوالات توجه کنید.

v     وقت امتحان را برای پاسخ گویی به کلیه سوالات تقسیم کنید.

v     در دقایق پایانی وقت امتحان، پاسخ خود را مرور کرده، اشتباهات احتمالی را تصحیح کنید.

دعای طمانینه

« خداوندا به من سعه صدر و آرامشی بده تا آنچه را که نمی توانم تغییر دهم، بپذیرم.

جرأت و جسارتی بده تا آنچه را که می توانم تغییر بدهم در جهت شکوفایی خود عوض نمایم و به من عقل و حکمتی عطا فرما که تفاوت بین این دو موقعیت را تشخیص دهم»

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بهترين باش........                                       اگر نمي تواني بلوطي بر فراز تپه اي باشي،بوته اي در دامنه اي باش، ولي بهترين بوته‌اي باش كه در كناره راه مي‌رويد. اگر نمي‌تواني بوته‌اي باشي،علف كوچكي باش و چشم‌انداز كنار شاه راهي  را شادمانه‌تر كن...... اگر نمي‌تواني نهنگ باشي، فقط يك ماهي كوچك باش، ولي بازيگوش‌ترين ماهي درياچه! همه ما را كه ناخدا نمي‌كنند، ملوان هم مي‌توان بود. در اين دنيا براي همه  ما     كاري هست كارهاي بزرگ، كارهاي كمي كوچكتر و آنچه كه وظيفه ماست، چندان دور از دسترس نيست.اگرنمي‌تواني شاه راه باشي،كوره راه باش، اگر نمي‌تواني خورشيد باشي، ستاره باش، با بردن و باختن اندازه ات نمي گيرند.   هر آنچه كه هستي، بهترين

عنوان مقاله: برآورد میزان آب صرفه جویی شده در مدیریت تقاضای آب

برآورد میزان صرفه جویی شده به منظور برنامه ریزی قابل اطمینان در مدیریت تقاضای آب

چکیده:

گسترش شهرنشینی، افزایش جمعبت، توسعه صنعتی شهرها و بالا رفتن استاندارهای زندگی موجب شده  تا مصرف سرانه آب در ایران از روندی رو به رشد برخوردار بشد. از یکسو کاهش ظرفیت منابع آب موجود به همراه تقاضای افزونتر برای آب و از سوی دیگگر نیاز ایجاد منابع آب جدید به سرمایه گذاری بالای اقتصادی موجب گردیده تا ضرورت ذخیره سازی در مصرف آب بیش از پیش احسا شود. بدین منظور ضروری است تا با برنامه ریزی دقیق و حساب شده در زمینه مدیریت تقاضای آب و اعمال روش های مدیریتی در جهت ارتقای سطح آگاهی جامعه و استفاده از فن آوریهایی که منجر به صرفه جویی در مصرف آب مورد تقاضا برای مصرف و ظرفیت ذخایر آب موجود را فراهم نمود. به طور کلی میزان موفقیت برنامه های مدیریت تقاضای آب در این زمینه بستگی به میزان کارائی روش های ارائه شده در زمینه صرفه جویی در مصرف آب داشته و بر این اساس می بایست با اندازه گیری میزان صرفه جویی شده حاصل از اجرای این روشها میزان موفقیت برنامه های مدیریت تقاضای آب را در امر ذخیره سازی آب بررسی نمود.

باید توجه داشت که تعیین دقیق مقدار آب صرفه جویی شده به آسانی امکان پذیر نبوده و عواملی نظیر ثابت نبودن مصرف آب در طول شبانه روز، یکسان نبودن آهنگ مصرف آب در بین مشترکین مختلف ، تغییرات فصلی و آب و هوایی، نوسانات قیمت آب بهاء و وجودنشتی آب از لوله ها به میزان مصرف آب تأثیر گذار می باشند. با توجه به مبانی فوق، هدف از ارائه این مقاله معرفی روشهای اصولی و عملی به منظور برآورد نسبتا دقیق میزان آب صرفه جویی شده در یک جامعه بوده تا با دسترسی به چنین روشی ضمن آنکه میزان مصرفی آب در دوره قبل از اجرای برنامه های مدیریت تقاضای آب مقایسه میشود، میزان کارائی روش های به کار گرفته شده در زمینه صرفه جویی نیز مشخص گردد. در این روش ابتدا به چگونگی شرایط انتخاب نمونه های آماری به منظور انجام مطالعات و روشها موثر در زمینه پایش میزان مصرف آب مشترکین اشاره شده ، سپس به چگونگی پردازش داده های جمع آوری شده و برآورد مقدار آب صرفه جویی شده با استفاده از روش های مهندسی روشهای مقایسه ای آماری و مدلسازی و گرسیونی اشاره می گردد.

این روش همچنین به عنوان ابزاری موثر در بررسی توجیه پذیری اقتصادی طرح های پیشنهادی صرفه جویی مصرف آب قابل کاربرد بوده و برنامه های دراز مدت در زمینه مدیریت تقاضای آب از قابلیت اطمینان بیشتری برخوردار خواهد نمود.

 

مقدمه

در طول ده سال اخیر دیدگاه های محققان صنعت آب و فاضلاب در برنامه ریزی های بلند مدت تأمین آب تفاوت های زیادی با گذشته نموده است. در دهه های گذشته موضوعاتی نظیر احداث سدهای جدید بر روی رودخانه ها، افزایش ظرفیت تصفیه خانه های آب و توسعه شبکه های آبرسانی از محرو های اصلی سیاستگذاری در زمینه برنامه های مدیریتی تأمین آب به شمارمی آمدند. گسترش شهرنشینی و افزایش سریع جمعیت در بسیاری از کشورهای جهان موجب کاهش سرانه آب در درسترس و پدید آمدن آثار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ناشی از بحران کم آبی در سال های پایانی قرن بیستم و آغاز هزاره جدید گردیده است. از سوی دیگر با توجه به برنامه هایتدیون شده در گذشته با ایجاد تأسیسات و سازه های بی جدید حجم انبوهی از سرمایه گذاری اقتصادی درازمدت را می طبلد که این امر موجب هدایت برنامه های تأمین آب در جهت اعمال روش های مدیریت تقاضای آب به عنوان تنها راهکار اصلی ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضای آب شده است. مدیریت تقاضا مجموعه ای از روش ها است که هر یک از آنها به ویژگی های خاص مدیریت تأمین آب رسیدگی نموده و اقدام لازم و مناسب را بدون ایجاد ظرفیت های بزرگ و جدید انجام میدهد. امروزه راهکارهایی نظیر صرفه جویی در مصرف آب ضرورت استفاده مجدد از آب در صنایع بازیافت فاضلاب های شهری، بهره برداری کرا آمد از تأسیسات آب شهری و طراحی الگوی مصرف آب برای مناطق مختلف از جمله مضوعات مورد توجه در مباحث مدیریت تقاضای آب می باشند. با توجه به روند رو به رشد مصرف سرانه آب در مقایسه با منابع آب بالقوه سالم در اطراف شهرها، لزوم اعمال مدیریت های مورد نیاز برای صرفه جویی در مصرف آب به منظور استفاده از منابع آب موجود در جهت رفع بحران کم آبی بیش از پیش احساس می شود به طور کلی برنامه ریزی در زمینه صرفه جویی آب می بایست بر اساس دو محور مدیریت و فن آوری انجام پذیرد.

سوالات درس خليج فارس از جغرافياي 2

1-خليج فارس در كجا قرار دارد؟

2-نام قديم خليج فارس چه بود؟

3-مهم ترين ويژگي خليج فارس را بنويسيد.

4-چرا گفته مي شودخليج فارس در مركز و قلب جهان اسلام قرار دارد؟

5-در اطراف خليج فارس چند كشور قرار دارد؟

6-كشورهاي اطراف خليج فارس را نام ببريد.

7-بيشترين و كم ترين طول خليج فارس به ترتيب مربوط به كدام كشورها است؟

8-چه عاملي خليج فارس را به پر تنش ترين منطقه جهان تبديل كرده است؟

9-از چه زماني منطقه خليج فارس به يك منطقه پر تنش تبديل شده است؟

10-از نظر زمين شناسي خليج فارس چگونه به وجود آمد؟

11-«خليج فارس از نظر زمين شناسي يك فلات قاره است»،به چه معنا است؟

12-محدوه جغرافيايي سواحل خليج فارس در ايران را بنويسيد.

13-سواحل خليج فارس از نظر شكل به چند دسته تقسيم مي شود؟نام ببريد.

14-سواحل گلي و جزر و مدي در نزديكي كدام استان ها قرار دارد.

15-كدام سواحل خليج فارس از نظر ورزش هاي آبي از بهترين سواحل اند؟

16-سواحل سنگي در محدوده كدام استان ها قرار دارد؟

17-چه عاملي سبب شده تا سواحل سنگي خليج فارس از آلودگي در امان بمانند؟

18-عامل پيدايش جزاير لاوان ،قشم و خارك  چيست؟

19-ايران چند جزيره در خليج فارس دارد؟

20-عوامل پيدايش جزاير ايراني در جنوب خليج فارس چيست؟

21-بزرگ ترين و پرجمعيت ترين جزيره خليج فارس كدام است؟

22-كدام جزيره خليج فارس داراي آثار باستاني و منابع طبيعي فراوان است؟

23-جزاير تنب بزرگ،تنب كوچك و ابوموسي در كدام قسمت خليج فارس قرار دارند؟

24-اهميت جزيره ابوموسي چيست؟

25-جزاير سه گانه خليج فارس (ابوموسي،تنب بزرگ و تنب كوچك)از چه نظر داراي اهميت اند؟

26-تنگه هرمز كدام آب ها را به يكديگر متصل مي كند؟

27-چرا تنگه هرمز مهم ترين آبراهه استراتژيك در جهان به حساب مي آيد؟

28-چرا خليج فارس از مهم ترين و با ارزش ترين زيست بوم هاي آبي جهان است؟

29-مهم ترين علل آلودگي خليج فارس را بنويسيد.

30-شيعيان منطقه خليج فارس بطور عمده در كدام كشورها زندگي مي كنند؟

31-مهم ترين مكان هاي مقدس منطقه خليج فارس را نام ببريد.

32-ويژگي عمده ي جمعيتي كشورهاي امارات متحده عربي،بحرين،قطر و كويت چيست؟

33-كشورهاي منطقه خليج فارس بايد به نفت و گاز به عنوان سرمايه نگاه كنند يا ثروت؟توضيح دهيد.

34-قديمي ترين سند ي كه به نام خليج فارس مي باشد چيست؟

35-اين جمله در كدام كتاب قديمي آمده است:«خليج فارس از حد پارس برگيرد،با پهناي اندك تا حدود سند».

36-چه چيزي منافع قدرت هاي خارجي در خليج فارس را تامين مي كند؟

37-نظر جمهوري اسلامي ايران در مورد حضور قدرت هاي بيگانه در خليج فارس چيست؟

38-اولين چاه نفت خاورميانه در كجا حفر شد؟

39-مهم ترين علل نقش آفريني ايران در منطقه خليج فارس را بنویسید

رسالت گروههای آموزشی

رسول اکرم(ص) فرمودند:

---

---

---

---

---

---

---

برچسب‌ها: جملات شنيدني

http://www.vivaupload.ir/images/hovvlhi6shn6omno9e2.docx

http://www.vivaupload.ir/images/j0re50cs0ra377gtvvoo.pdf

http://www.vivaupload.ir/images/a5q75t5lbgk3glonrxdj.pdf

  گودال ماریانا با11035متر زیر سطح دریا عمق

برچسب‌ها: مشخصات زمیـــــــــن

مقدمه

هر جنگلی برای خود یک جامعه زنده به حساب می‌آید و اگر این جامعه نباتی تنها از طریق عوامل طبیعی مورد تهدید قرار گیرد بنا به طبیعت و سرشت خویش ، قابلیت ترمیم خرابی و تجدید و احیای جامعه خود را دارد، مگر اینکه انسان ندانسته به کمک عوامل طبیعی تخریب بشتابد. در این صورت جامعه نباتی که محصول فعالیت طبیعی بوده و به یکباره و یا به تدریج از بین می‌رود و امیدی برای تجدید حیات آن در مدت محدود نخواهد بود. یکی از شناخته‌ترین عوامل طبیعی تخریب جنگلها ، باد می‌باشد.

 

تاتیر عوامل طبیعی در نابودی جنگلها

تاثیر باد

بادی که می‌وزد مخرب نیست، ولی همین که سرعت باد از حد متعارف بگذرد، قدرت تخریب پیدا می‌کند. بادهای گرم و سوزان بخصوص در نواحی گرمسیری و حاره بسیار مضر می‌باشد و موجب تبخیر و تعریق زیاده از حد برگها و حتی خود درختان می‌شوند و گاهی ممکن است برگها را سوزانیده و درختان را بخشکاند. خسارت بادهای شدید به نسبت نیروی باد و طرز عمل آن و طبیعت نبات جنگلی متفاوت می‌باشد. بادهای تند سبب شکسته شدن و ریشه کن شدن و حرکت دادن ریشه‌های درختان می‌شوند.
تخریب بادهای سخت و تند ، آسیب جدی به جنگلها و مزارع وارد می‌کند که انسان نابخردانه به یاری عوامل تخریب طبیعی برخیزد و چنین روش ناهنجار در راستای تاریخ بخصوص چند صد سال اخیر بویژه در دوران معاصر در پیرامون کویرهای ایران و استانهای خوزستان ، فارس ، کرمان ، یزد و ... صورت گرفته است. قطع درختچه‌های کویری برای تهیه سوخت و زغال در طی صدها سال موجب گسترش کویر و پیشروی آن به سوی شهرها شده و بسیاری از مزارع سرسبز خرم و روستاهای آباد که روزگاری تپش زندگی در فضای آنها موج میزد به کام کویر فرو رفته است.

تاثیر گرمای شدید

حرارت زیاد در سالهای خشک سالی ، عناصر نوزاد جنگلها را دستخوش آسیبهای جدی می‌کند. گاهی آنها را می‌سوزاند و از بین می‌برد و زادآوری آنها را مشکل می‌کند.

تاثیر یخبندانها

یخبندانهای زودرس پاییزه و همچنین یخبندانهای دیر رس بهاره به طرق گوناگون آسیبهای جدی به درختان جنگلی وارد می‌نماید.

تاثیر خشکیها

خشکی که در اثر عوامل جوی (نقصان بارندگی) پدید می‌آید، سبب می‌شود که حرارت شدید تابش آفتاب بر تبخیر رطوبت خاک بیفزاید و میزان ذخیره آن را در خاک تقلیل دهد. این خطر بیشتر در نواحی که بارندگی سالیانه آن کم است خودنمایی می‌کند.

بارانهای شدید

باران اگر به فواصل نامنظم و به صورت رگبار تند و شدید ببارد، سبب دریدگی برگها می‌شود، بخصوص اگر توام با وزش باد تند باشد، خطر تخریب بیشتر خواهد بود.

سیلابها

در صورتی که زمین جنگل در حالت طبیعی خود یعنی اسفنجی و متخلخل باشد، آبهای ناشی از بارندگی شدید به زمین فرو می‌روند و از جریان یافتن غیر عادی آن در سطح زمین که خود مقدمه پیدایی سیل است جلوگیری می‌کند. و اگر این حالت طبیعی زمین جنگل بر اثر انگیزه‌های غیر طبیعی بخصوص از طریق چرای دام از بین رفته باشد، آبها در سطح زمین راه افتاده و موجب سیل می‌شود و مهمترین خسارت سیل به جنگلها می‌رسد، بخصوص جنگلهایی که در قسمتهای زیرین دامنه کوهستانها واقع شده‌اند.

 

عوامل انسانی تخریب جنگلها

چرای دام

زیانهای وارده به جنگلها از راه چرای دام سابقه طولانی دارد. از روزگاری که اقتصاد شبانی زیر بنای تکاملی جامعه را تشکیل می‌داد و اشتغال به امور دامداری و نگاهداری دام از معتبرترین و سودآورترین رشته‌های سرمایه گذاری عصر فئودالیسم شناخته می‌شد، زمینه‌های تخریب جنگلها از طریق چرای دام فراهم گردید و چراگاههای جنگلی ایران به عنوان غنی‌ترین منابع علوفه‌ای در دسترس دامها گذارده شد. زیانهای ناشی از چرای دام در جنگلها شامل موارد زیر است:

• رفت و آمد مدام دام در جنگلها ، باعث فشردگی خاک و خرابی وضع فیزیکی خاک می‌شود. به این ترتیب آب باران به جای آنکه در خاک فرو رود در سطح زمین جریان پیدا می‌کند در چنین اراضی رویش دانه‌هایی که بر روی زمین ریخته شده دشوار و در بعضی حالات غیر ممکن می‌شود.
• چرای دام باعث می‌شود که تبدیل مواد آلی زنده به لاش برگ صورت نگیرد و افراط در چرای دام ، پوشش گیاهی را از عرصه جنگل حذف می‌کند و خاک جنگل عریان و بدون محافظ می‌ماند و به تدریج دچار فرسایش می‌شود.
• در دامنه‌های کوهستانها که خاک عملا در معرض ریزش قرار دارد، تردد دامها سبب تشدید ریزش خاک و قطعات سنگی می‌گردد و فشار وارده از تصادم این ریزشها به درختان موجب زخمی شدن پوست آنها می‌شود.
• دامها با جویدن پوست و ساقه‌های درخت ، آنها را زخمی کرده و زمینه تسهیل نفوذ و رخنه آفات و بیماریهای گیاهی را تدارک می‌بینند.

 

حریق

آتش سوزی در جنگلها نیز از عوامل مخربی است که قدمتی برابر با زیست اجتماعی انسانها دارد. منتها از نظر میزان خساراتی که به بار می‌آورد در کشورها و مناطق مختلف و نوع جنگلهایی که آتش سوزی رخ می‌دهد متفاوت می‌باشد. حریق در جنگلهای سوزنی برگ به سبب سرعت و قابلیت اشتعال خسارتی را که به ارزش تجاری درختان وارد می‌آورد، به مراتب سنگین‌تر از درختان پهن برگ می‌باشد و جای خوشبختی است که بیشتر جنگلهای ایران از نوع پهن برگ می‌باشد. حریق در صورت وسعت و شدت و تکرار در یک جنگل سبب تغییر ارزش کیفی گونه‌ها می‌شود و به ظهور گونه‌های پست و نامرغوبی می‌انجامد که از نظر تجاری فاقد ارزش می‌باشند.

برچسب‌ها: تاتیر عوامل طبیعی در نابودی جنگلها

رسوبات مخروط افکنه به علت این که در یک محیط اکسیداسیونی تشکیل می شوند غالبا" دارای رنگ قرمز می باشند. شکل این رسوبات به وضعیت تکتونیکی وآب وهوائی منطقه بستگی دارد. اگرچه بیشتر رسوبات مخروط افکنه ها در مناطقی تشکیل می گردد که دارای آب و هوای خشک ونیمه خشک با پوشش گیاهی کم و بارندگی خیلی کم وتخریب سریع است، ولی این رسوبات مربوط به آب و هوای خاصی نمی باشد و در مناطق مختلف تشکیل می گردد.

از نظر اقتصادی شناسایی رسوبات مخروط افکنه ای از اهمیت خاصی برخورداراست. برای مثال رسوبات مخروط افکنه ای مرکز تجمع آبهای زیرزمینی می باشد و نیزبیشتر مخازن آبهای زیرزمینی درون حوضه رسوبی از آبهای وارده به رسوبات مخروط افکنه ای تغذیه می شود.

همچنین بیشتر طلای موجود در دنیا از رسوبات مخروط افکنه قدیمه در آفریقای جنوبی استخراج می گردد که به فرم پلاسر برجای مانده اند. ضمنا" مقدار زیادی اورانیوم پلاسرازرسوبات مخروط افکنه ای قدیمی در حوضه های رسوبی آفریقای جنوبی استخراج می گردد.

رسوبات مخروط افکنه

رسوبات مخروط افکنه تحت تاثیر دو فرآیند کلی جریانهای رودخانه ای و جریانهای خرده دار رسوب می کنند. گروه اول آنهایی هستند که رسوبات توسط رودخانه حمل شده و شامل سیلابی صفحه ای رسوبات رودخانه ای و رسوبات غربال شده می باشند. گروه دوم آنهایی هستند که رسوبات توسط جریان های خرده دارحرکت کرده و برجای گذاشته شده اند.

رسوبات سیلابی صفحه ای

این رسوبات به فرم صفحه ای، درمناطقی که رودخانه هم سطح زمین می شود، تشکیل می گردد. این رسوبات در منطقه وسیعی به علت پهن شدن جریان آب که با کاهش سرعت وعمق کانال همراه است، تشکیل می گردد. این رسوبات بیشتر از گراول و ماسه تشکیل شده اند ممکن است دارای مقادیری سیلت نیز باشند، ولی مقدار رس درآنها بسیارناچیزاست. جورشدگی در این رسوبات خوب است و طبقه بندی دراین رسوبات به فرم توده ای ، مورب و لامینه است.

رسوبات رودخانه ای

این رسوبات شامل رسوبات پر کننده کانال، رسوبات حواشی کانال و نواحی بین کانالی می باشد. این رسوبات دانه درشت بوده و دارای جورشدگی بدی می باشند. از نظر شکل هندسی، این رسوبات به فرم کشیده و باریک هستند و کنتاکت قسمت تحتانی این رسوبات به صورت مقعر به طرف بالا بوده و سطح آن تخریبی است

رسوبات غربال شده

این رسوبات بیشتر در مناطقی تشکیل می گردند که سنگ منشا ترکیب یکنواختی داشته و از سنگهای سخت مانند کوارتزیت و ... تشکیل شده باشد. ذرات تشکیل دهنده این رسوبات بیشتر در اندازه گراول بوده و هنگامی تشکیل می شوند که ذرات ریزتر، مانند ماسه، سیلت ورس، درمنشا کمتر باشد. جورشدگی این رسوبات خیلی خوب، اما ذرات زاویه دار هستند. این رسوبات غالبا" در قسمت وسط مخروط افکنه ها تشکیل می گردند.

رسوبات جریانی خرده دار

این رسوبات به علت دارا بودن رس فراوان دارای ویسکوزیته بیشتری از رسوبات رودخانه ای است. رسوبات جریانی خرده دار هنگامی تشکیل می گردد که در منشا مقدار زیادی رس تولید شود. این رسوبات به شکل زبانه ای و مخروطی از کوهستان به طرف پایین حرکت می کنند ودارای جورشدگی بدی می باشند. عواملی که باعث حرکت این رسوبات می شوند شامل: باران زیاد در مدت کوتاه، شیب زیاد با پوشش گیاهی کم، تخریب زیاد.
رسوبات جریانی خرده دار بیشتر در مناطق نیمه خشک، بویژه مناطقی که دارای سنگهای ولکانیکی هستند، تشکیل می گردند. جریانهای گلی نوعی جریان خرده دار است که بیشترازرسوبات دانه ریز و ذرات در اندازه ماسه تشکیل شده است. در سطح رسوباتی که توسط جریانهای گلی گذاشته شده اند، ترکهای گلی به مقدار زیادی مشاهده می گردد.

شکل هندسی رسوبات مخروط افکنه

 

·         رسوبات مخروط افکنه ممکن است به فرم تیغه ای شکل بوده و بیشترین ضخامت آن در حاشیه کوهستان باشد وهرقدر دورتر شویم از ضخامت آن کاسته شود. این نوع رسوبات نشان دهنده بالا آمدگی منطقه، براثر فعالیتهای کوهزایی، قبل از تشکیل مخروط است.

 

·         رسوبات مخروط افکنه ممکن است به فرم عدسی شکل باشد که دراین حالت رسوبات در حاشیه کوهستان و درقسمت انتهایی نازک بوده و در وسط ضخیم تراست. این نوع شکل هندسی نمایش دهنده این است که کوهستان در هنگام تشکیل مخروط بطور ممتد بالا آمده است.

 

·         ممکن است رسوبات مخروط افکنه به شکل تیغه ای باشد، ولی برعکس حالت اول، ضخامت کم آن در طرف کوهستان و ضخامت زیادترآن دورتر و در انتهای مخروط می باشد. این حالت موید آن است که مدت زمان طولانی عمل تخریب در قسمت نزدیک به منشا مخروط و انتشار دوباره رسوبات به طرف پایین وجود داشته است.

 

 

برچسب‌ها: شکل هندسی رسوبات مخروط افکنه

                       بسم الله الرحمن الرحیم

 

درس :     

                                    جغرافیا

 

موضوع :

                          قطب شمال

 

      

                       

 

 

قطب شمال

             

      قطب شمال به انتهای شمالی محوری گفته می‌شود که کره زمین به دور آن میچرخد و در  

اقیانوس منجمد شمالی واقع شده‌است. این نقطه در فاصله ۷۲۵ کیلومتری شمال جزیره بزرگ

گرینلند قرار دارد.                                                             

 

در این ناحیه شبانه‌روز در شش ماه از سال، کاملا روشن و آفتابی و در شش ماه دیگر کاملا

تاریک است. دمای هوای قطب شمال نسبت به قطب جنوب گرم تر است .

 

بیش از ۴ میلیون نفر در ناحیه ی قطب شمال زندگی می کنند، چه در روستا های کوچک و

چه در شهر ها مثل بارو در آلاسکا، ترومسو در نروژ و مورمانسک و سالکارد در روسیه.

قطب شمال  منافع بسیاری از کشور ها را در یک جا جمع کرده، کشور هایی مثل کانادا،

گرین لند ( بخشی از دانمارک)، روسیه، ایسلند، نروژ، سوئد، فنلاند و آمریکا.

 

نابودی قطب شمال

ناحیه ی قطب شمال در حال ذوب شدن می باشد که در طول آن تقریبا نصف ورق های یخی

در آن و در تابستان ذوب می شوند و در طول زمستان مجددا یخ می زنند. در زمستان مساحت

یخ قطب شمال تقریباً به اندازه ی آمریکا می باشد. فرایند فقدان و ناپدید شدن یخ هادر نواحی 

شمال گرین لند نیز در سالهای اخیر افزایش بیشتری داشته به طوری که ضخامت یخچالهای در

این منطقه کاهش چشمگیری یافته و از 5تا6 متر در طول یک دهه پیش 3 متر در سال گذشته

رسیده است به طوری که تا پایان قرن میلادی کنونی چیزی از آن باقی نخواهد ماند.        

سایرتحقیقات نشان داده اند که تا پایان این قرن ممکن می باشد ناحیه ی قطب شمال درطول

تابستان به کلی بدون یخ باشد. تجزیه و تحلیل های ابتدایی نشان داد که از سال 2004 میلادی  

به بعد ، حجم یخ های ذوب شده در این منطقه سالانه 90 کیلو متر مکعب بوده است اما نتایج

آزمایش ها ومطالعات جدید تایید میکندکه میزان  ذوب یخ های قطب شمال در بسیاری از پیش بینی های گذشته است .  

 

گردباد قطبی

یک پدیده ی جالب که در نزدیکی قطب های جغرافیایی زمین اتفاق می افتد گردباد قطبی می

باشد. این پدیده یک گردباد عظیم می باشد که در نزدیکی لبه های عمودی زمین اتفاق می

افتد.

 این گردباد ها مناطق قطبی را در بر می گیرند و بخشی از ناحیه ی آب و هوایی بین

جریان های هوای ناحیه ی قطبی و مناطق گرم تر همسایه در دو نیمکره هستند. گردباد قطبی

قطب جنوب از قطب شمال قوی تر می باشد و بیشتر هم طول می کشد. این مسئله بخاطر وجود

خشکی های بزرگ در نیمکره ی شمالی می باشد که باعث تولید موج های اتمسفری شده و از

شدت گردباد قطبی کم می کنند. در مقابل در قطب جنوب عوامل چندانی برای اثر گذاشتن بر

این پدیده وجود ندارد.

 

 

 

 

حیوانات قطبی

علاوه بر خرس های قطبی حیوانات دیگری هم هستند که در قطب شمال زندگی می کنند،

حیوانی به نام onychiurus arcticus  در قطب شمال وجود دارد که می تواند با سرمای

بسیار سخت قطب شمال کنار بیاید. این حیوان وقتی هوا به شدت سرد می شود تمام آب بدنش

را از دست می دهد و به شکل کاملا خشک وچروک منتظر هوای بهتری می ماند، وقتی تنها

مقدار کمی آب به این موجود  برسد این حیوان کوچک دیگر بار به زندگی خود ادامه میدهد.

                            

و....

                          

شگفتی های قطب شمال

شفق قطبی                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            بی شک یکی از تماشایی ترین و با شکوه ترین پدیده های طبیعی جهان، شفق قطبی یا همان «نور قطب شمال" است. این پدیده حیرت انگیز از زمانی که اولین بار کشف شد، انسان ها را به حیرت و شگفتی وا داشته است.

                                                                                                     

        

 

تصاوير درختان مدفون شده در زير برف و يخ در طول ماه‌هاي سرد زمستان كه طبيعت قطب شمال را به دنياي ارواح مبدل ساخته، هر بيننده‌اي را شگفت زده و متحير می کند.

 

 

 

تصاویر :

 

 

 

    

برچسب‌ها: گردباد قطبی

علم جغرافیا

علم جغرافیا از دیدگاه کارشناسان و اندیشمندان، بیان موقعیت و شرح ویژگی مکانهاست و برخی، نام جاینگاری بر آن می نهند. در روزگار ما دانش جغرافیا و توپوگرافی همگام با سایر علوم از ترقیات و پیشرفتهای شگرفی بهره گرفته و پیوند نزدیکی با علوم زمین شناسی، هواشناسی، ژئوفیزیک، دورکاوی و یا عبارت دیگر سنجش از راه دور و نجوم و سیاست و غیره بر قرار ساخته و با چهره ای بس نوین پا در میان گذارده و مشتاقان خویش را از منبع عظیم خود سیراب ساخته است.

نیاز و حس کنجکاوی، انسان ها را از دیرباز بر آن می داشت تا به ناشناخته ها دست یابند و زیستگاه خود را از نزدیک مورد شناسایی و بررسی قرار دهند. همگام با گسترش جوامع بشری، بر این تلاش افزوده شد و شناخت و بهره گیری از زیستگاه آدمیان، ابعاد گسترده ای یافت تا به حدی که در عصر حاضر به جایگاه والا و شایسته ای دست یافته و آگاهی از عوامل جغرافیایی و شناخت دست آوردهایی چون نقشه را بر همگان ضروری ساخته است.

نقش انسان در دستکاری اقلیم

از آغاز عصر صنعتی (بنا به قرارداد 1750 میلادی) به این سو، جمعیت جهان از چند صد میلیون به چند میلیارد نفر رسیده است. الگوی زندگی محقر و مقتصدانه انسان دویست سال پیش به الگوی جاه طلبانه و مسرفانه انسان سدة بیست و یکم تحول یافته است. تحقق این وضع در درجه نخست در سایه مصرف منابع انرژی فسیلی (زغال سنگ، نفت، گاز) و در درجه دوم، تبدیل جنگل ها به زمین های کشاورزی و سکونت گاه های شهری امکان پذیر شده است. در این میان هر گامی که انسان صنعتی برداشته مقداری به میزان گازهای گل خانه ای جو افزوده است.

تغییرات از 10هزار سال گذشته تا پنجاه سال پیش بسیار کند و ناچیز بوده است، اما در پنجاه سال گذشته هر سه گازِ گل خانه ای ناگهان افزایش می یابند، و متناظر با آنها دما و تراز آب دریاها و گستردگی یخ و برف نیز تغییر م یکند. آنچه افزون بر روال طبیعی اتفاق افتاده، به فعالیت های انسان و مصرف فزایندة انرژی های فسیلی نسبت داده می شود.

نشر میانگین کربن دردهه 1990 برابر با 4/6 میلیارد تن در سال بوده است. در فاصله سال های 2000 تا 2005 این مقدار به 2/7 میلیارد تن در سال افزایش یافته است. جذب طبیعی کربن دی اکسید در آب کره زیست کره 50 تا 60 درصد از نشر انسانی را حذف می کند.

سازگاری و کاهش تبعات تغییر اقلیم

افزایش جمعیت و توسعه اقتصادی اجتماعیِ جوامع، مستلزم مصرف انرژی بوده است. منابع انرژی در دسترس، عمدتاً منشاء فسیلی داشته اند و مصرف آنها همراه با تغییر در نحوه استفاده از زمین، سبب نشر گازهای گل خانه ای شده و اقلیم را از روال طبیعی خارج کرده است. مهمترین این تغییرات عبارتند از گرم شدن زمین، بالا آمدن آب دریاها، به هم خوردن الگوهای بارش، کم و زیاد شدن روان آب ها، فراوان تر و شدیدتر شدن سیل ها و طوفان ها و خشکسالی ها و مانند آنها، هر یک از این رخدادها بر منابع غذا، آب، بهداشت، سکونت گاه های انسانی، زیست بوم ها، و تنوع زیستی اثر می گذارد. به احتمال زیاد بیشتر این آثار ناخوشایند هستند و توسعه اجتماعی و اقتصادی جوامع را محدود می کنند. دو راه برای پرهیز از تبعات ناخواسته تغییر اقلیم پیش روی محافل علمی، صنعتی، اقتصادی، و سیاسی جهان است.

نخست آنکه با تبعات اجتناب ناپذیر اقلیم «سازگاری» به وجود آید.

دوم آنکه با هدف تثبیت اقلیم و «کاهش» آثار ناخوشایند آن از نشر گازهای گل خانه ای کاسته شود.

کنترل جمعیت و گذر از الگوی مصرف مسرفانه زمان حاضر به الگوهای مقتصدانه از نمونه های سازگاری هستند. جابه جایی جمعیت هایی که سکونت گاه ها و منابع غذا و آب، و شرایط بهداشتی آنها در معرض تهدید قرار گرفته است نیز سازگاری با اقلیم است. اقلیمِ تغییر یافته ممکن است آفت های گیاهی و حیوانی و انسانی نوظهوری را که تا کنون سابقه نداشته، به وجود آورد. تجدید نظر در راه های مبارزه با آفات و ایجاد موازین بهداشتی و درمانیِ تازه نیز سازگاری است.

 کاهش نشر گازهای گل خانه ای با هدف تثبیت اقلیم، مستلزم بهتر و کارآتر کردن فناوری های موجود و ایجاد طیف وسیعی از فناوری های نو است. مثال های زیر نمونه هایی از راهکارهای کاهشی هستند: طراحی ماشین های حرارتی با بازدهی بالاتر، جایگزین کردنِ منابع انرژی فسیلی با منابع نو شونده و نو.

خورشید، رودخانه ها، باد، روییدنی ها و زیست توده ها، نمونه های منابع انرژی نوشونده هستند. با     تناوب های زمانی معین می توان از آنها بهره گرفت.

انرژی زمین گرمایی، الکتریسته از خورشید، انرژی از جزر و مد و امواج دریا، تجزیه آب به کمک خورشید به منظور تهیه سوخت هیدروژن، نمونه های انرژی نو هستند. در گذشته به طور وسیع معمول نلوده اند و دسترسی به آنها مستلزم پژوهش و ایجاد فناوری های جدید است و سرمایه گذاری های کلان می طلبد.

تخریب وسیع جنگل ها و تبدیل آنها به زمین های کشاورزی به نشر گازهای گل خانه ای کمک کردهاست. توقف تخریب و اقدام به کاشت درختان نیز از راهکارهای کاهش آثار ناخواسته تغییر اقلیم است.

فراوانی کنونی کربن دی اکسید، متان، و نیتروز اکسید بیشتر از فراوانی آنها در آغاز صنعتی شدن جهان (250 سال پیش) است. استفاده از سوخت های فسیلی، تغییر در نحوة استفاده از زمین (جنگل زدایی در جهت توسعه زمین های کشاورزی و سکونت گاهی)، و صنعت سیمان دلیل اصلی افزایش آنها در 250 سال گذشته شناخته شده است. کره زمین در یکصد سال گذشته نزدیک به نیم درجه گرم شده است. آهنگ گرمایش زمین در 40 سال گذشته بیشترین مقدار در 2000 سال گذشته را داشته است.

سطح خشکی ها با سرعتی دو برابر سطح اقیانوس ها گرم می شود. دمای گشت کرة زیرین در فاصله    سال های 1958 تا 2000 بیشتر از سطح زمین گرم شده است.

11 سال از 12 سالِ 1995 تا 2006 رکورد گرم ترین سال های پس از 1850 را داشته اند. به گزارش سازمان جهانی هواشناسی، سال 2010 گرم ترین سالِ عصر صنعتی بودهاست. خشکسالی ها پس از سال 1979 بخصوص در مناطق گرمسیری و مجاور آن فراوان تر شده اند. با این وجود بخار آب موجود در جو دست کم از دهه 1980 به این سو رو به افزایش بوده است. هواویزها (غبار و ذرات معلق در هوا) اثر خنک کنندگی دارند. این اثر در نیمکره شمالی بیش از نیمکره جنوبی است. تغییرات در تابش خورشید ناچیز بوده و اثر قابل ملاحظه ای در گرمایش غیر عادی زمین نداشته اند.

 

 

 

گرد آورنده :زهرا طبی

دبیرستان فدک

برچسب‌ها: نقش انسان در دستکاری اقلیم

مازون بزرگترین رودخانه جهان است که انشعابات زیادی دارد که بخشی از آن به دریا ریخته و نیز حدودا" دو درصد از آب شیرین این رودخانه به اقیانوسها میریزد. بستر این رودخانه بسیار عریض و طویل است و از نظر درازا یکی از طولانی ترین رودخانه ها ی جهان است که بین 6.2 و 6.7 هزار کیلومتر درازا دارد.

 

در طول سده گذشته رودخانه های آمازون و نیل برای اثبات طویلترین بودن همواره با یکدیگر در رقابت بوده اند. طول واقعی این رودخانه ها همواره در معرض تغییر و تحول بوده و هرگز متخصصان نتوانسته اند مقدار واقعی آن را اندازه گیری کنند. آمارها نشان داده که رود نیل در آفریقا به شکل متغیر بین 5.4 تا 6.7 هزار کیلومتر درازا دارد. اما جدا از این مساله در خصوص مقدار آب موجود، هیچ شکی نیست که آمازون پر آب تر است.

 

در فصل خشکی و کم آبی پهنای رود آمازون به حدود 11.6 کیلومتر میرسد. این منطقه از آمریکا ی جنوبی توسط بستر اصلی رودخانه و البته انشعابات فرعی آن که گاها" به سه برابر خود رودخانه میرسد محاصره میشود.

 

 

A Toucan

پرنده توکان روی یک درخته عنبه در کناره های رود آمازون

 

 

به طور متوسط در فصل کم آبی زمینها به مسافت 111,000 کیلومتر از آب پوشیده میشود و در فصول بارانی حوزه رودخانه حتی تا 350,000 کیلومتر هم میرسد. زمانی که رود آمازون طغیان میکند و انشعابات آن هم پر آب و طغیانی میشوند، ممکن است عرض آن در مدخل رودخانه به 325 کلیومتر و در سایر نقاط به 40 کیلومتر نیز برسد. دهانه رود یعنی جایی که با دریا ارتباط دارد بسیار پهن و البته عمیق است، به طوریکه کشتیهای بزرگ میتوانند به راحتی می توانند در آن رفت و آمد کنند.

 

طبیعت بکر

آمازون تنها بزرگترین رودخانه جهان نیست بلکه خانه حیات وحش و طبیعت دست نخورده دنیاست. آیا تا به حال یک گربه ماهی دیده اید؟ آنها به راحتی در آبهای گرم و نسبتا" راکد دریاچه ها پیدا میشوند و البته برخی از مردم آنها را به عنوان حیوانات خانگی در آکواریوم هایشان نگاه میدارند. گربه ماهی ها واقعا" بد قیافه هستند و به شکل عجیبی کریه اند و با سر پهن و تختی که دارند و موهایی که اطراف سر و دهانشان روییده، شبیه ماهی هستند.

 

این گربه ماهیها در آمریکا بسیار آشنا هستند و مردم آنها را به خوبی تشخیص میدهند. اما گربه ماهیهایی که در بزرگترین رودخانه جهان زندگی میکنند به علت زندگی در طبیعت بکر از حد نرمال و طبیعی خود بسیار بزرگتر و تنومندتر هستند و گاها" وزن آنها به 90 کیلوگرم هم میرسد.

 

 

An Anaconda

یک آناکوندا که توسط بومیان گرفتار شده است

 

 

بزرگترین ماهی های آب شیرین در جهان در آبهای رود آمازون زندگی میکنند. آراپیما (Arapaima) که در زبان محلی Arapaima gigas نامیده میشود بزرگترین و مشهورترین ماهی آب شیرین در جهان است که در حدود 4 متر طول و 200 کیلوگرم وزن دارد.

 

از سوی دیگر آمازون خانه و پناهگاه مخلوقات عجیب دیگری مثل : آناکوندا (Anaconda) نوعی مار یا افعی بسیار بزرگ متعلق به آمریکای جنوبی یا پیرانها (Piranha) یکی از وحشی ترین حیوانات دنیا و ... نیز هست.

 

تولد رودخانه

اما واقعا" آمازون چطور این چنین بزرگ و طویل شد؟ اولین دلیل آن موقعیت جغرافیایی آن و جایی که قرار گرفته است میباشد. در منطقه استوایی و در حقیقت روی کمربند استوا و گرمترین جای کره زمین. در این منطقه چیزی حدود 1016 سانتی متر در سال باران میبارد یعنی بطور متوسظ 3 سانتی متر باران در روز. با این تفاسیر میتوان بسادگی متوجه شد که کشورهای نواحی جنوبی آمریکا به مثابه یک زیر گلدانی همیشه در معرض خطرات ناشی از طغیان آمازون و بارندگیهای شدید فصلی هستند.

 

هنگامی که باران میبارد و آب رود بالا می آید مناطق و زمینهای پست، مزارع و شالیزارها همگی زیر آب میروند. حجم خالص آب باران در جنگلهای آمازون به علت قرارگرفتن در سراشیبی با هم جمع شده و همگی در یک شبه جلگه به رودخانه آمازون میریزند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

امازون، نام جنگل بسیار بزرگی در امریکای جنوبی است. جنگلهای بارانی آمازون در تمام فصول سال دارای هوایی گرم با رطوبتی بسیار زیاد می باشند. متوسط درجه حرارت، در مرکز آمازون، در حدود ۳۰ درجه سانتیگراد (۸۶ درجه فارنهایت) غربی ترین بخش این منطقه، در حدود ۲۵ درجه سانتیگراد (۷۶ درجه فارنهایت) می باشد. تقریباَ هر روزه باران سنگینی در سرتاسر آمازون می بارد.

 

● جنگل های بارانی آمازون در خطرند

 

طرفداران محیط زیست رفع ممنوعیت فروش محصولات اصلاح ژنتیکی شده در برزیل را تهدید جدی برای جنگل های بارانی آمازون می دانند. در قانون جدید، عرضه و کشت محصولات اصلاح ژنتیکی شده به ویژه سویا برای صادرات تایید شده است. شرکت های بیوتکنولوژی و کشاورزان بزرگ برندگان این قانون جدید محسوب می شوند. هرچند این اقدام و همچنین قانونی شدن تحقیقات بر روی سلول های بنیادی جنین انسان از دید مردم برزیل حرکتی به سوی برزیل نوین است، اما طرفداران محیط زیست می گویند جنگل های بارانی و کشاورزان کوچک بازنده ماجرا هستند. طرفداران محیط زیست نگران هستند محصولات اصلاح ژنتیکی شده، گونه های بومی را نابود کند، در زنجیره غذایی اختلال به وجود آورد و امکان ورود این محصولات به مناطق جدید مانند جنگل های پاکسازی شده آمازون را فراهم سازد. تخریب بزرگ ترین جنگل بارانی جهان طی دو سال گذشته برای دومین بار به بالاترین حد خود رسید. سال گذشته بخشی از جنگل آمازون به وسعت ۲۳ هزار کیلومتر مربع نابود شد. طرفداران محیط زیست می گویند دامداران و چوب برها درختان جنگل های بارانی و علفزارهای استوایی را نابود می کنند و کشاورزان زمین های خالی شده از درخت را به کشتزار تبدیل می کنند.

 

● رودخانه آمازون

 

آمازون بزرگ ترین رودخانه جهان است که انشعابات زیادی دارد که بخشی از آن به دریا ریخته و نیز حدودا" دو درصد از آب شیرین این رودخانه به اقیانوسها میریزد. بستر این رودخانه بسیار عریض و طویل است و از نظر درازا یکی از طولانی ترین رودخانه ها ی جهان است که بین ۶.۲ و ۶.۷ هزار کیلومتر درازا دارد.

 

در طول سده گذشته رودخانه های آمازون و نیل برای اثبات طویلترین بودن همواره با یکدیگر در رقابت بوده اند. طول واقعی این رودخانه ها همواره در معرض تغییر و تحول بوده و هرگز متخصصان نتوانسته اند مقدار واقعی آن را اندازه گیری کنند. آمارها نشان داده که رود نیل در افریقا به شکل متغیر بین ۵.۴ تا ۶.۷ هزار کیلومتر درازا دارد. اما جدا از این مساله در خصوص مقدار آب موجود، هیچ شکی نیست که آمازون پر آب تر است.

 

در فصل خشکی و کم آبی پهنای رود آمازون به حدود ۱۱.۶ کیلومتر میرسد. این منطقه از آمریکا ی جنوبی توسط بستر اصلی رودخانه و البته انشعابات فرعی آن که گاها" به سه برابر خود رودخانه میرسد محاصره می شود.

 

پرنده توکان روی یک درخته عنبه در کناره های رود آمازون به طور متوسط در فصل کم آبی زمینها به مسافت ۱۱۱,۰۰۰ کیلومتر از آب پوشیده می شود و در فصول بارانی حوزه رودخانه حتی تا ۳۵۰,۰۰۰ کیلومتر هم میرسد. زمانی که رود آمازون طغیان می کند و انشعابات آن هم پر آب و طغیانی می شوند، ممکن است عرض آن در مدخل رودخانه به ۳۲۵ کلیومتر و در سایر نقاط به ۴۰ کیلومتر نیز برسد. دهانه رود یعنی جایی که با دریا ارتباط دارد بسیار پهن و البته عمیق است، به طوریکه کشتیهای بزرگ می توانند به راحتی می توانند در آن رفت و آمد کنند.

 

طبیعت بکر آمازون تنها بزرگ ترین رودخانه جهان نیست بلکه خانه حیات وحش و طبیعت دست نخورده دنیاست. آیا تا به حال یک گربه ماهی دیده اید؟ آنها به راحتی در آبهای گرم و نسبتا" راکد دریاچه ها پیدا می شوند و البته برخی از مردم آنها را به عنوان حیوانات خانگی در آکواریوم هایشان نگاه میدارند. گربه ماهی ها واقعا" بد قیافه هستند و به شکل عجیبی کریه اند و با سر پهن و تختی که دارند و موهایی که اطراف سر و دهانشان روییده، شبیه ماهی هستند.

 

این گربه ماهیها در آمریکا بسیار آشنا هستند و مردم آنها را به خوبی تشخیص می دهند. اما گربه ماهیهایی که در بزرگ ترین رودخانه جهان زندگی می کنند به علت زندگی در طبیعت بکر از حد نرمال و طبیعی خود بسیار بزرگ تر و تنومندتر هستند و گاها" وزن آنها به ۹۰ کیلوگرم هم میرسد.

 

یک آناکوندا که توسط بومیان گرفتار شده است بزرگ ترین ماهی های آب شیرین در جهان در آبهای رود آمازون زندگی می کنند. آراپیما (Arapaima) که در زبان محلی Arapaima gigas نامیده می شود بزرگ ترین و مشهورترین ماهی آب شیرین در جهان است که در حدود ۴ متر طول و ۲۰۰ کیلوگرم وزن دارد.

 

از سوی دیگر آمازون خانه و پناهگاه مخلوقات عجیب دیگری مثل: آناکوندا (Anaconda) نوعی مار یا افعی بسیار بزرگ متعلق به آمریکای جنوبی یا پیرانها (Piranha) یکی از وحشی ترین حیوانات دنیا و ... نیز هست.

 

تولد رودخانه اما واقعا" آمازون چطور این چنین بزرگ و طویل شد؟ اولین دلیل آن موقعیت جغرافیایی آن و جایی که قرار گرفته است است. در منطقه استوایی و در حقیقت روی کمربند استوا و گرمترین جای کره زمین. در این منطقه چیزی حدود ۱۰۱۶ سانتی متر در سال باران میبارد یعنی بطور متوسظ ۳ سانتی متر باران در روز. با این تفاسیر می توان بسادگی متوجه شد که کشورهای نواحی جنوبی آمریکا به مثابه یک زیر گلدانی همیشه در معرض خطرات ناشی از طغیان آمازون و بارندگیهای شدید فصلی هستند.

 

هنگامی که باران میبارد و آب رود بالا می آید مناطق و زمینهای پست، مزارع و شالیزارها همگی زیر آب میروند. حجم خالص آب باران در جنگلهای آمازون به علت قرارگرفتن در سراشیبی با هم جمع شده و همگی در یک شبه جلگه به رودخانه آمازون میریزند.

 

آمازون بزرگترین رودخانه جهان است که انشعابات زیادی دارد که بخشی از آن به دریا ریخته و نیز حدودا" دو درصد از آب شیرین این رودخانه به اقیانوسها میریزد. بستر این رودخانه بسیار عریض و طویل است و از نظر درازا یکی از طولانی ترین رودخانه ها ی جهان است که بین ۶.۲ و ۶.۷ هزار کیلومتر درازا دارد.

 

در طول سده گذشته رودخانه های آمازون و نیل برای اثبات طویلترین بودن همواره با یکدیگر در رقابت بوده اند. طول واقعی این رودخانه ها همواره در معرض تغییر و تحول بوده و هرگز متخصصان نتوانسته اند مقدار واقعی آن را اندازه گیری کنند. آمارها نشان داده که رود نیل در آفریقا به شکل متغیر بین ۵.۴ تا ۶.۷ هزار کیلومتر درازا دارد. اما جدا از این مساله در خصوص مقدار آب موجود، هیچ شکی نیست که آمازون پر آب تر است.

 

در فصل خشکی و کم آبی پهنای رود آمازون به حدود ۱۱.۶ کیلومتر میرسد. این منطقه از آمریکا ی جنوبی توسط بستر اصلی رودخانه و البته انشعابات فرعی آن که گاها" به سه برابر خود رودخانه میرسد محاصره میشود.

 

به طور متوسط در فصل کم آبی زمینها به مسافت ۱۱۱,۰۰۰ کیلومتر از آب پوشیده میشود و در فصول بارانی حوزه رودخانه حتی تا ۳۵۰,۰۰۰ کیلومتر هم میرسد. زمانی که رود آمازون طغیان میکند و انشعابات آن هم پر آب و طغیانی میشوند، ممکن است عرض آن در مدخل رودخانه به ۳۲۵ کلیومتر و در سایر نقاط به ۴۰ کیلومتر نیز برسد. دهانه رود یعنی جایی که با دریا ارتباط دارد بسیار پهن و البته عمیق است، به طوریکه کشتیهای بزرگ میتوانند به راحتی می توانند در آن رفت و آمد کنند.

 

● طبیعت بکر

 

آمازون تنها بزرگترین رودخانه جهان نیست بلکه خانه حیات وحش و طبیعت دست نخورده دنیاست. آیا تا به حال یک گربه ماهی دیده اید؟ آنها به راحتی در آبهای گرم و نسبتا" راکد دریاچه ها پیدا میشوند و البته برخی از مردم آنها را به عنوان حیوانات خانگی در آکواریوم هایشان نگاه میدارند. گربه ماهی ها واقعا" بد قیافه هستند و به شکل عجیبی کریه اند و با سر پهن و تختی که دارند و موهایی که اطراف سر و دهانشان روییده، شبیه ماهی هستند.

 

این گربه ماهیها در آمریکا بسیار آشنا هستند و مردم آنها را به خوبی تشخیص میدهند. اما گربه ماهیهایی که در بزرگترین رودخانه جهان زندگی میکنند به علت زندگی در طبیعت بکر از حد نرمال و طبیعی خود بسیار بزرگتر و تنومندتر هستند و گاها" وزن آنها به ۹۰ کیلوگرم هم میرسد.

 

یک آناکوندا که توسط بومیان گرفتار شده است

 

بزرگترین ماهی های آب شیرین در جهان در آبهای رود آمازون زندگی میکنند. آراپیما (Arapaima) که در زبان محلی Arapaima gigas نامیده میشود بزرگترین و مشهورترین ماهی آب شیرین در جهان است که در حدود ۴ متر طول و ۲۰۰ کیلوگرم وزن دارد.

 

از سوی دیگر آمازون خانه و پناهگاه مخلوقات عجیب دیگری مثل : آناکوندا (Anaconda) نوعی مار یا افعی بسیار بزرگ متعلق به آمریکای جنوبی یا پیرانها (Piranha) یکی از وحشی ترین حیوانات دنیا و ... نیز هست.

 

● تولد رودخانه

 

اما واقعا" آمازون چطور این چنین بزرگ و طویل شد؟ اولین دلیل آن موقعیت جغرافیایی آن و جایی که قرار گرفته است میباشد. در منطقه استوایی و در حقیقت روی کمربند استوا و گرمترین جای کره زمین. در این منطقه چیزی حدود ۱۰۱۶ سانتی متر در سال باران میبارد یعنی بطور متوسظ ۳ سانتی متر باران در روز. با این تفاسیر میتوان بسادگی متوجه شد که کشورهای نواحی جنوبی آمریکا به مثابه یک زیر گلدانی همیشه در معرض خطرات ناشی از طغیان آمازون و بارندگیهای شدید فصلی هستند.

 

هنگامی که باران میبارد و آب رود بالا می آید مناطق و زمینهای پست، مزارع و شالیزارها همگی زیر آب میروند. حجم خالص آب باران در جنگلهای آمازون به علت قرارگرفتن در سراشیبی با هم جمع شده و همگی در یک شبه جلگه به رودخانه آمازون میریزند.

 

● آب و هوای جنگلهای بارانی آمازون

 

جنلگهای بارانی آمازون در تمام فصول سال دارای هوایی گرم با رطوبتی بسیار زیاد می باشند . متوسط درجه حرارت ، در مرکز آمازون ، در حدود ۳۰ درجه سانتیگراد (۸۶ درجه فارنهایت) غربی ترین بخش این منطقه ، در حدود ۲۵ درجه سانتیگراد (۷۶ درجه فارنهایت) می باشد . تقریباَ هر روزه باران سنگینی در سرتاسر آمازون می بارد.

 

چه اتفاقی برای مردم بومی آمازون افتاد؟

 

قبل از کشف جهان جدید توسط کریستف کلومب در قرن ۱۵ میلادی، حدود هفت الی ده میلیون آمریکایی تخمین زده شده در جنگلهای انبوه آمریکا زندگی می کردند و حدود نیمی از آنها در برزیل زندگی می کردند. شهرهای بزرگ ایجاد شده در آندس و آمازون جوامع فرهنگی را حمایت کردند. با ورود اروپائیان پایان تمدنهای بومی در مرکز آمریکای جنوبی آورده شد. اروپائیان امراضی که میلیونها آمریکایی را کشت با خود بردند و در صد سال ورود این خارجیها جمعیت آمریکایی کاسته شد، بیشتر از ۹۰ % مردم بومی در داخل جنگل زندگی می کردند.

برچسب‌ها: بزرگترین رودخانه جهان

برچسب‌ها: ایا میدانستی

آیا میدانستی که از بزاق یک نوع خفاش خون آشام داروی ساخته اند که جلوی سکته مغزی را می گیرد ؟

آیا میدانستی که در سیبری هوا به حدی سرد است که بخار دهان انسان در هوا یخ میزند و به زمین میریزد ؟

آیا میدانستی که که رکورد گرفتن انگور با دهان که از ارتفاعی معادل صد متر پرتاب شده بود توسط پل تاویلا اهل آمریکا در سال نود و یک میلادی شکسته شد؟

آیا میدانستی که هرچه از مرکز زمین فاصله بگیریم نیروی جاذبه کمتر می شود، در نتیجه وزن کاهش می یابد ، وزن فردی که در خط استوا ایستاده از وزن همین شخص در قطب شمال و جنوب کمتر است زیرا در خط استوا زمین بر آمده تر و در قطب هموارتر است این تفاوت وزن حدود پنج درصد است ؟
آیا میدانستی که ظروف پلاستیکی تقریبا پنجاه هزار سال در برابر تجزیه و فساد مقاومند ؟

آیا میدانستی که تقریبا ۳۰۰ متر مکعب گاز هلیم میتواند یک انسان را از روی زمین بلند کند ؟

آیا میدانستی که در صورت نبودن غذا تمساح قوی همنوع ضعیفتر از خود را می خورد ؟

آیا میدانستی که کرمهای ابریشم در پنجاه وشش روز هشتاد و شش هزار برابر خود غذا میخورند ؟

آیا میدانستی که تیز پروازترین حیوانات جهان پرندگانی اند که «پرستوک» نامیده میشوند پرستوک دم خاردار که در آسیا زندگی میکند ، قادر است با سرعتی بیش از صد و شصت کیلومتر در ساعت پرواز کند و با بالاترین میزان سرعت یک قطار سریع السیر رقابت کند ؟

آیا میدانستی که کره مریخ با سرعت ۲۴۰ کیلومتر درساعت به دور خورشید میچرخد ؟

آیا میدانستی که کوچکترین سگ جهان ، دارکیده پیترزبورگ با ۶۰۰ گرم وزن می باشد ؟

آیا میدانستی که پنگوئن نر در طول دو ماه محافظت از تنها تخم پنگوئن ماده چیزی نمی خورد و چهل درصد وزن خود را از دست میدهد ؟

آیا میدانستی که روغن ساعت گرانبها ترین محصول نفت خام است ؟

آیا میدانستی که در نظریه قاره کهن ارد بزرگ قاره های آسیا و اروپا متجاوزین به حریم قاره کهن معرفی شده اند . قاره کهن از کوهستان پامیر و کشمیر آغاز و تا مدیترانه ادامه می یابند و ۲۰ کشور در داخل آن قرار می گیرند ؟

آیا میدانستی که اولین عمل جراحی ثبت شده در تاریخ پزشکی درسال ۱۱۳۶ میلادی توسط جراح نظامی پادشاه انگلستان «ژرژ دوم» با موفقیت انجام شد ؟

آیا میدانستی که قلب گنجشک ۱۰۰ بار در دقیقه می زند ، درضمن میدانستی که گنجشکها روی زمین راه نمی روند بلکه می پرند ؟

آیا میدانستی که اگر یخهای قطب جنوب آب شود ، آب اقیانوسها ۷۰ متر بالا میاید و یک چهارم خشکیها زیر آب میرود ؟

آیا میدانستی که ریزش مو علل زیادی از جمله استرس شدید، رعایت رژیم و کاهش وزن، بیماری‌های همراه با تب شدید با فاصله زمانی معمولا سه ماهه، زایمان، کمبود آهن و روی، مصرف برخی داروها، مشکلات تیروئید، بیماری‌های رماتیسمی، بیماری‌های پوستی و همچنین دلایل ارثی و هورمونی دارد؟

آیا میدانستی که همه سیاره های منظومه شمسی از غرب به شرق میچرخند به جز سیاره ناهید که از شرق به غرب میچرخد ؟


آیا میدانستی که بلندترین بادگیر جهان در یزد به ارتفاع ۳۴ متر قرار دارد ؟

آیا میدانستی که یک نوع پشه وجود دارد که در ثاتیه هزار بار بال میزند ؟

آیا میدانستی که نمک از پنج هزار سال پیش در سفره ما انسانها بوده است ؟

آیا میدانستی که خطر بیماری قلبی و سرطان ریه در افراد غیر سیگاری که در خانه در معرض دود سیگار اطرافیانشان هستند، بیست و پنج درصد بیشتراز دیگران است ؟

آیا میدانستی که ستارگان ابی داغتر از خورشید و قرمز ها سردتر از آن هستند ؟

آیا میدانستی که حداکثر سرعت لاک پشت های غول پیکر چهار و نیم متر در دقیقه است که خرگوش این فاصله را در کمتر از نیم ثانیه می پیماید ؟

آیا میدانستی که مساحت سطح کره زمین ۵۱۵ میلیون کیلومتر مربع است و با مقایسه با مساحت وسعت ایران میتوان نتیجه گرفت که ایران فقط ۳۲/۰ ٪ از سطح زمین (حدود ۳۰۰/۱) را تشکیل میدهد ؟

آیا میدانستی که نخستین مدارس کاملا ایرانی پس از حمله اعراب توسط خواجه نظام الملک طوسی صدر اعظم دودمان قدرتمند سلجوقیان به نام نظامیه تاسیس گشت ؟

آیا میدانستی که نام پایتخت قرقیزستان بیشکک است و مساحت آن از استان کرمان کمتر است ؟

آیا میدانستی که بیش از صد میلیــــــــارد کهکشان تا به اکنون در جهان شناسایی شده اند ؟

آیا میدانستی که اسب ماده سی دندان و اسب نر سی و شش دندان دارد ؟

آیا میدانستی که آب دریا بهترین ماسک زیبای پوست است، البته بخاطر منیزیم و املاح معدنی موجود در آب دریا میباشد ؟

آیا میدانستی که بیشتر سردردهای معمولی از کم نوشیدن آب میباشد ؟

آیا میدانستی که کشور بلغارستان از نصف استان کرمان هم کوچکتر است؟

آیا میدانستی که اندونزی چهارمین کشور پر جمعیت دنیا بعد از چین و هند و آمریکا می باشد ؟

آیا میدانستی که بزرگترین سوسمارهای جهان رودخانه سرباز در سیستان و بلوچستان ایران است ؟

آیا میدانستی که ایرانیان ۳ هزار سال پیش با پیل های الکتریکی بزرگ خانه های خود را روشن می کردند ؟

آیا میدانستی که ایرانها روزانه بطور متوسط حتی نصف استکان هم شیر نــــــمی نوشند ؟

آیا میدانستی که شواهد نشان داده است که انسان از هفتاد هزار سال پیش لباس بر تن می کرده است ؟

آیا میدانستی که انسانهای امروزی بطور متوسط شش سال از عمرش را تلویزیون نگاه می کند و شش سالش را هم صرف غذا خوردن میکنیم و یک سومش را هم میخوابد؟

آیا میدانستی که قدیمی ترین شاهنامه در فلورانس زیر نظر پرفسور “پیر مونته سه “نگهداری می شود ؟

آیا میدانستی که دود سیگار موجود در محیط بیشتر از مصرف مواد قندی در پوسیدگی دندانهای کودکان نقش دارد؟

آیا میدانستی که پروانه ها، چشم های مرکب دارند که تعداد آنها گاهی به هجده هزار می رسد ؟

آیا میدانستی که بی رحم ترین حشره دنیــا حشره دعا خوان ماده است.هنگامی که حشـــره ماده از همسرش باردار می شود، به آن نیش می زند و همسر نیمه جان پس از جفتگیری غذای لذیـذی برای حشــــــــره ماده می شود؟

آیا میدانستی که ما حتی در روزهای ابری هم در معرض اشعه بنفش خورشید می باشیم ، بین هفتاد تا هشتاد درصد از این نور میتواند به راحتی از ابرها ردّ شوند؟

آیا میدانستی که جنین بعد از هفته هفدهم خواب هم میتواند ببیند ؟

آیا میدانستی که زرافه ایستاده وضع حمل می‌کند و نوزادش از فاصله ۱۸۰ سانتی متری به زمین میافتد ؟

آیا میدانستی که گربه و سگ هر کدام پنج گروه خونی دارند و انسان فقط چهار گروه ؟

آیا میدانستی که روباه ها همه چیز را خاکستری میبینند ؟

آیا میدانستی که همه سیاره های منظومه شمسی دور محور خود از غرب به شرق میچرخند به جز سیاره ناهید که از شرق به غرب میچرخد؟

آیا میدانستی که دانشمندان دریافته اند که مورچه همچون انسان صبح به هنگام بیدار شدن خمیازه میکشند؟

آیا میدانستی که بهترین شکارچی در خشکی خرس قطبی است؟

آیا میدانستی که خرس قطبی هنگامی که روی دو پا می‌ایستد حدود ۳ متر است؟

آیا میدانستی که در بین انواع خرس ، خرس پاندا بزرگترین جمجمه را دارد؟

آیا میدانستی که خرس با تمام سنگینی خود میتواند با سرعت ۵۰ کیلومتر در ساعت بدود؟

آیا میدانستی که حس بویایی خرس تقریبا ۱۰۰ برابرقوی تر از انسان است؟

آیا میدانستی که خرس نوزاد ۶۰۰ بار از مادر خود کوچکتر است؟

آیا می دانستی که چینی ها اولین کسانی بوده اند که از مواد منفجره استفاده نموده اند ، منتهی جهانیان دانشمند مشخصی را که سازنده مواد منفجره می دانند ، آلفرد نوبل سوئدى می باشد که دینامت را ساخت؟

آیا میدانستی که این جمله ارد بزرگ خواستاران بسیار دارد : اگر جانت در خطر بود بجای پنهان شدن بکوش همگان را از گرفتاری خویش آگاه سازی . و جالبتر آنکه دختری در وب نوشت خود عمل به این جمله را باعث نجاتش از مرگ عنوان نموده است؟

آیا میدانستی که رودخانه گنگ برای هندوها بسیار مقدس است و هر سال مردم زیادی برای پاک شدن و تطهیر خود را در آن می شویند ، در حالی که فاضلاب صد شهر و روستا و میلیونها تن مواد سمی و زاید کارخانه ها به طور مستقیم وارد این رودخانه می شود ؟

آیا می دانستی که تابلوی مونالیزا گران بهاترین اثر هنری است که تاکنون دزدیده شده است. این تابلو در بیست و یک آگوست سال هزارونصدویازده از موزه لوور پاریس بسرقت رفت و در سال هزارونصدوسیزده در ایتالیا پیدا شد ؟

آیا میدانستی که اگر در یک سال هیچ یک از نسلهای یک جفت مگس نر وماده از بین نروند ، حجم مگسهای متولد شده با حجم کره زمین برابر میشود؟

آیا میدانستی که خرس کوالا هر گز آب نمی‌نوشد و آب مورد نیاز خود را با خوردن برگ گیاهان تامین می‌کند؟

آیا میدانستی که کوههای آلپ در سال حدود یک سانتیمتر بلند میشوند؟

آیا میدانستی که بیماری قند اولین عامل کوری در مردم جهان است؟

آیا میدانستی که یکی از رودهای کامبوج ۶ ماه سال ازشمال به جنوب و۶ماه دیگر ازجنوب به شمال جریان دارد؟

آیا میدانستی که ظروف پلاستیکی تقریبا ۵۰ هزار سال در برابر تجزیه وفساد مقاومند؟

آیا میدانستی که در خط استوا ، دمای هوا در تمام فصول سال تقریبا یکسان است؟

آیا میدانستی که قاره کوچک استرالیا دارای بزرگترین منبع بوکسیت یا هیدروکسید آلومینیوم در جهان است؟

آیا میدانستی که پشه ها دندان دارند؟

آیا می دانستی که فقط سی درصد از مارهاى دنیا سمی هستند؟

آیا می دانستی که کدو مفید برای مبتلایان فشار خون است؟

آیا می دانستی که دود تنباکو و سیگار حاوى بیش از چهار هزار نوع ماده شیمیایی است که شمار زیادى از آنها مواد محرک یا سمی و سرطان زا هستند؟

آیا می دانستی که معنی لغت کانادا به زبان سرخ پوستی یعنی ، روستاى بزرگ؟

آیا می دانستی که کشیدن سیگار و اضافه وزن مىتواند میزان اسپرم و قدرت بارورى در مردان را کاهش دهد؟

آیا می دانستی که شهر ممنوع واقع در پکن در کشور چین بزرگترین قصر پادشاهی جهان است. این قصر شامل هفده قصر و پنج تالار میباشد؟

آیا می دانستی که سریعترین رعد و برق با سرعت ۱۴۰ هزار کیلومتر در ثانیه حرکت میکند؟

آیا می دانستی که درجه حرارت هسته زمین در حدود ۵۷۰۰ درجه سانتیگراد است؟

آیا می دانستید که ارتفاع بزرگترین موج که تا کنون در دریای آزاد به ثبت رسیده سی و چهار متر بوده است ؟

آیا می دانستید که آب دریا دارای طلاست. این مقدار در حدود چهار گرم در هر میلیون تن آب است؟

آیا می دانستی که عسل یک واژه عربی است و فارسی آن انگبین میباشد؟

آیا میدانستی که اولین مردمانى که نخ را به دست آوردند و موفق به ریسیدن آن شدند ایرانیان بودند؟

آیا میدانستی که در سال ۴۷ میلادی فقط صد و هفتاد هزار نفر در جهان تلویزیون داشتند ؟

آیا میدانستی که کویر لوت چهاردهمین کویر وسیع دنیا میباشد مساحت آن به بیش از نود وپنج هزار کیلومتر مربع میرسد یعنی بیشتر از دو برابر مساحت کشور سوئیس ؟

آیا میدانستی که زنبورهای عسل کندوی خود را با دقت یک دهم میلیمتر می سازند ، آن از کرکهای لامسه خود بعنوان وسیله اندازه گیری استفاده میکنند ؟

آیا میدانستی که پنگوئنها جوجه های خود را از روی صدایشان تشخیص میدهند ؟

آیا میدانستی که زرافه تار صوتی ندارد و لال است و نمیتواند هیچ صدایی از خود در آورد؟

آیا میدانستی که موشهای صحرایی چنان سریع تکثیر پیدا میکنند ،که در عرض هجده ماه دو موش صحرایی قادرند یک میلیون فرزند داشته باشند؟

آیا میدانستی که جنین بعد از هفته هفدهم خواب هم میتواند ببیند؟

آیا میدانستی که گربه و سگ هر کدام پنج گروه خونی دارند و انسان چهار گروه؟

آیا میدانستی که روباهها همه چیز را خاکستری میبینند ؟

آیا میدانستی که اسبها در مقابل گاز اشک آور مصون اند ؟

آیا میدانستی که زرافه ایستاده وضع حمل می‌کند و نوزادش از فاصله ۱۸۰ سانتی متری به زمین میافتد؟

آیا میدانستی که ۱۳۰۰ کره زمین در سیاره مشتری جای می گیرد ؟

آیا میدانستی که رود دجله به خلیج فارس میریزد ؟

آیا میدانستی که ۸۵% گیاهان در اقیانوسها رشد میکنند؟

آیا میدانستی که اولین تمبر جهان در سال ۱۸۴۰ در انگلستان به چاپ رسید؟

آیا میدانستی که مبتلایان به درد مفاصل باید گوجه فرنگی بخورند؟

آیا میدانستی که سریعترین پرنده شاهین است و میتواند با سرعت ۲۰۰ کیلومتر در ساعت پرواز کند؟

آیا میدانستی که ریزش مو در افراد روزانه رخ می‌دهد که میزان آن با توجه به عواملی چون کم‌پشت یا پرپشت بودن موی افراد متفاوت است؛ به طور میانگین ریزش روزانه ۱۰۰ تار مو در روز طبیعی است ؟

آیا میدانستی که ارد بزرگ نام “جاده ابریشم” را همانند “خلیج عربی” اسمی ضد ایرانی می داند و بخشی از نظریه قاره کهن را به این مورد پرداخته است ؟

آیا میدانستی که اولین اتوموبیل را مظفرالدین شاه قاجار وارد ایران کرد ؟

آیا میدانستی که قدرت بینایی جغد ۸۲ برابر قدرت دید انسان است ؟

آیا میدانستی که قویترین نیروهای دنیا بترتیب عبارتند از : نیروی هسته ای ، الکترو مغناطیس و نیروی جاذبه ؟

آیا میدانستی که نادرشاه افشار تا بیست و پنج سالگی با مادرش برده و اسیر ازبکان بوده است ؟
آیا میدانستی که ۱،۲۶۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰ لیتر آب بروی کره زمین وجود دارد که این مقدار در چرخه آب در گردش است ؟

آیا میدانستی که در یک قطره آب یک میلیارد اتم وجود دارد ؟

آیا میدانستی که تنها قسمت بدن که در آن خون جریان ندارد قرینه چشم است ؟

آیا میدانستی که با یک مداد میشود خطی به طول پنجاه و هشت کیلومتر کشید ؟

آیا میدانستی که شبیه بودن دو اثر انگشت به یگدیگر ، یک به شصت و چهار میلیارد میباشد ؟

آیا میدانستی که عقربها تنها موجوداتی هستند که اشعه رادیو اکتیویته تاثیرى به آنها ندارد و جالب تر اینکه عقربها دو دشمن دارند یکی از آنها یک نوع سار است و دیگرى مگس ؟

آیا می دانستی که ناخنهاى دست چهار برابر ، سریعتراز ناخن هاى پا رشد میکنند ؟

آیا می دانستی که دهان انسان روزانه یک لیتر بزاق تولید میکند ؟

آیا می دانستی که نیکوتین تهدیدی علیه مثانه سیگاری‌ها محسوب می شود ؟

آیا می دانستی که ما بطور متوسط روزانه پنج هزار کلمه صحبت میکنیم که هشتاد درصدش با خودمان هست ؟

آیا میدانستی که بزرگترین مدرسه دنیا در شهر مونتسوری هندوستان با تعداد بیست و شش هزار و سیصد و دوازده دانش آموز می باشد ؟

آیا میدانستی که در زبان عربی ، براى کلمه شمشیر ، هشتصد و پنجاه واژه مختلف وجود دارد ؟

آیا میدانستی که خوردن روزانه یک تخم‌مرغ، بدون آن که کلسترول خون را بالا ببرد به حفظ سلامت چشم‌ها کمک می‌کند ؟

آیا میدانستی که احمدشاه مسعود ( ارنستو چگوارا ی افغانستان) یکی از نزدیکترین دوستان ارد بزرگ بوده است ؟
؟

آیا میدانستی که ملکه موریانه پنجاه بار بزرگتر از جفت مذکر خود می باشد ؟

آیا میدانستی که شیشه به ظاهر جامد بنظر میرسد ولی در واقع مایعی است که بسیار کند حرکت میکند ؟

آیا میدانستی که مار «اناکوندا» تنها نمونه افعی است که بچه می زاید ؟

آیا میدانستی که در حدود یک سوم سرطانهایی که در نهایت منجر به مرگ میشوند با آنچه که میخوریم در ارتباط هستند ؟

آیا میدانستی که آفتابگردان ؛ تقویت‌کننده بینایی و سرشار از آهن است ؟

آیا میدانستی که فقط با از دست دادن یک در صد از آب بدن ، احساس تشنگی میکنیم ؟

آیا می دانستی که حدودا۳.۷تریلیون ماهی در دریاها و اقیانوسها زندگی میکنند ؟

آیا می دانستی که افراد قبیله مبوتسی از کشور زئیر کوتاه قدترین انسانهای روی زمین هستند . قد آنها صد و سی و پنج تا صد و سی و هفت سانتیمتر است ؟

آیا می دانستی که چین اولین کشور جهان است که از پول کاغذی استفاده کرد ؟

آیا می دانستی که انگشت سبابه «نشان» از سایر انگشتان دست حساستر است ؟

آیا میدانستی که قورباغه‌ها نمیتوانند با استفراغ شکم خود را خالی کنند ؟

آیا میدانستی که در شیلی منطقه ی صحرایی وجود دارد که هزاران سال است در آن باران نباریده است ؟

آیا میدانستی هر ۵۰ ثانیه یک نفر در دنیا به بیماری ایدز مبتلا میشود ؟

آیا میدانستی که وزن اسکلت انسان بالغ سیزده تا پانزده کیلوگرم است ؟

آیا میدانستی که خرس قطبی هنگامی که روی دو پا می‌ایستد حدود سه متر است ؟

آیا میدانستی که زرافه میتواند با زبانش گوشهایش را تمیز کند ؟

آیا میدانستی که موس رایانه ۴۰ ساله شد ؟

آیا میدانستی که خرگوش و طوطی تنها حیواناتی هستند که می‌توانند بدون برگشتن اشیاء پشت سر خود را ببینند ؟

آیا میدانستی که اگر همه یخهای قطب جنوب آب شود بر سطح آب اقیانوسها هفتاد متر اضافه می شود و در این صورت یک چهارم خشکیهای کره زمین زیر آب میرود ؟

آیا میدانستی که کبد یا جگر تنها عضو داخلی بدن است که اگر با عمل جراحی قسمتی از آن برداشته شود دوباره رشد میکند ؟

آیا میدانستی که میزان انرژی که خورشید در یک ثانیه تولید میکند ، برای تولید برق مورد نیاز تمام کشورهای جهان به مدت یک میلیون سال کافی است ؟

آیا میدانستی هر عنکبوت تار ویژه خود را دارد و هیچگاه تارهای آنها به هم شبیه نیستند ؟

آیا میدانستی که اگر در یک سال هیچ یک از نسلهای یک جفت مگس نر و ماده از بین نروند ، حجم مگسهای متولد شده با حجم کره زمین برابر میشود ؟

آیا میدانستی که رودی در کامبوج شش ماه سال ازشمال به جنوب و شش ماه دیگر سال از جنوب به شمال جریان دارد ؟

آیا میدانستی که طول قد هر انسان سالم برابر هشت وجب دست خود اوست ؟

آیا میدانستی که سریع ترین عضله بدن انسان زبان است ؟

آیا میدانستی که شبکه چشم ۱۳۵ میلیون سلول احساس دارد که مسوولیت گرفتن تصاویر و تشخیص رنگها را بر عهده دارد ؟

آیا میدانستی که بدن انسان پنجاه هزار کیلومتر رشته عصبی دارد ؟

آیا میدانستی که در برج ایفل دو میلیون و نیم پیچ به کار رفته است ؟

آیا میدانستی که بیماران مبتلا به بیماری‌های اختلال در کلسترول، قلبی - عروقی، و دیابت بایست از مصرف بیش از حد تخم‌مرغ به دلیل چربی موجود در آن اجتناب کنند ؟

آیا میدانستی که طول رگهای بدن انسان پانصد و شصت هزار کیلومتر است ؟

آیا میدانستی که هشت پا با وجود داشتن بدنی بزرگ میتواند از سوراخی به قطر پنج سانتیمترعبور کند ؟

آیا میدانستی که تنها موجودی که میتواند به پشت بخوابد انسان است ؟

آیا میدانستید که مار میتواند تا نیم ساعت بعد از قطع شدن سرش نیش بزند ؟

آیا می دانستی که جنین در رحم مادر میتواند دچار سکسکه شود ؟

آیا می دانستی که مغز انسان در موقع خواب فعالیتش بیش از موقعی هست که انسان به تلویزیون تماشا میکند ؟

آیا می دانستی که زیتون؛ ضد پیری زودرس است ؟

آیا می دانستی که در حال حاضر بیش از شش میلیون اختراع در جهان وجود دارد که توماس ادیسون با هزار و نود وسه اختراع رکورد را در دست دارد ؟

آیا میدانستی که تجربه نشان داده است که مرغ با شنیدن موسیقی تخم بزرگتری میگذارد ؟

آیا میدانستی که ویروس عامل آنفلوآنزا بیش از ۲۰۰ نوع دارد ؟

آیا میدانستی که هیتلر در زندگی همیشه تحت تاثیر معلم تاریخ دبیرستان خود بود برا اساس حرفهای او رشته نقاشی را در دبیرستان رها کرد و پس از کسب قدرت در آلمان و بازگشت به زادگاه اتریش به دیدن آموزگار سابق خویش رفت و عرض ادب کرد  ؟

آیا میدانستی که انسان بالغ روزانه به هنگام کارهای سخت ممکن است تا ۱۵ لیتر عرق کنند ؟

آیا می دانستی که شیشه به ظاهر جامد بنظر میرسد ولی در واقع مایعی است که بسیار کند حرکت میکند ؟

آیا می دانستی که در حدود یک سوم سرطانهایی که در نهایت منجر به مرگ میشوند با آنچه که میخوریم در ارتباط هستند ؟

آیا می دانستی که فقط با از دست دادن یک در صد از آب بدن ، احساس تشنگی میکنیم.

آیا میدانستی که در طول شبانه روز انسان حدود ۲۳۰۰۰مرتبه نفس می کشد ۷ میلیون سلول مغزی به فعالیت وا داشته می شوند و ۴۸۰۰کلمه صحبت میکند.از این رو احساس خستگی در شب بر افراد مستولی می شود ؟

آیا میدانستی که با وجود آنکه بیش از ۲۰۰ سال از زمان پایان رسمی بردگی انسانها در جهان گذشته است، مقامهای سازمان ملل در امور حقوق بشری و حقوق کارگران، از وجود ۲۷ میلیون نفر برده به شیوه های سنتی و یا جدید در دنیا خبر می دهند ؟

آیا میدانستی که ایران ۲۳ میلیون کاربر اینترنت دارد ؟

آیا میدانستی که در هر قاره شهری به نام رم وجود دارد ؟

آیا میدانستی که اولین موجود غیر انسانی که موفق به دریافت اسکار شد میکی ماوس بود ؟

آیا میدانستی که میزان زاد و ولد در هندوستا ن بیشتر از کل جمعیت استرالیاست ؟

آیا میدانستی که اگر به مدت ۸سال و هفت ماه و شش روز فریاد بزنید انر ژی لازم برای گرم کردن یک فنجان قهوه تولید می کنید ؟

آیا میدانستی که در مجسمه هایی که برای یادبودسربازها میسازند: اگر ۲ پای اسب بالا باشد آن سرباز در میدان جنگ کشته شده ، اگر ۱ پای اسب بالا باشد سرباز بر اثر جراحات ناشی از جنگ مرده ، اگر ۴ پای اسب روی زمین باشد آن سرباز به مرگ طبیعی مرده  ؟

آیا میدانستی که ماهیچه های قلب انسان قادرندخون را به ارتفاع ۱۰ متر به هوا پرتاب کنند ؟

آیا میدانستی که حملات تروریستی صورت گرفته در شهر بمبئی در با استفاده از نقشه های موجود در نرم افزار آنلاین گوگل ارث شرکت گوگل برنامه ریزی و سازماندهی شده بود ؟

آیا میدانستی که فیلها تنها موجوداتی هستند که نمیتوانند بپرند ؟

آیا میدانستی که قویترین ماهیچه بدن، ماهیچه زبان است ؟

آیا میدانستی که طبق آمار افراد از عنکبوت بیش از مرگ می ترسند ؟

آیا میدانستی که سوسمارها نمیتوانند زبانشان رابیرون بیاورند ؟

آیا میدانستی که سوسکها تا ۹ روز پس از، از دستدادن سرشان قادر به زنده ماندن هستند و تنها به این دلیل می میرند که نمیتوانندچیزی بخورند ؟

آیا میدانستی که انسان و دلفین تنها موجوداتی هستند که برای لذت بردن رابطه جنسی برقرارمی کنند ؟

آیا میدانستی که ستاره های دریایی مغز ندارند ؟

آیا میدانستی که در حدود ۵ هزار سال پیش در شهر سوخته ایران بازی شبیه تخته نرد انجام می شده است ؟

آیا میدانستی که یک موش می‌تواند بدون آب بیشتر از یک شتر دوام بیاورد ؟

آیا میدانستی که پوست درختان قدیمی قرمز رنگ نسبت به آتش مقاوم است ؟

آیا میدانستی که سالانه ۷هزار گونه جدید حشرات کشف میگردد ؟

آیا میدانستی که چربی متوسط بدن انسانها به اندازه‌ای است که می‌توان از آن ۷قالب صابون درست کرد ؟

آیا میدانستی که چشم یک شترمرغ بزرگتر از مغزش می‌باشد ؟

آیا میدانستی که بیشترین رکورد پرواز جوجه مرغ ۱۳ ثانیه می‌باشد ؟

آیا میدانستی که تشخیص اثر انگشت خرس کوآلا از اثر انگشت انسان بسیار مشکل است و یکی از گیج کننده‌ترین موارد کشف جرم می‌باشد ؟

آیا میدانستی که مرواریدها در سرکه حل می‌شوند ؟

آیا میدانستی که یک گاو را می‌توان به بالای پله‌ها هدایت کرد ولی نمی‌توان آن را پایین آورد ؟

آیا میدانستی که حدود ا۳.۷ تریلیون ماهی در دریاها و اقیانوسها زندگی میکنند ؟

آیا می دانستی که که افراد قبیله مبوتسی از کشور زئیر کوتاه قدترین انسانهای روی زمین هستند. قد آنها صد و سی و پنج تا صد و سی و هفت سانتیمتر است ؟

آیا می دانستی که کشاورزان از سال ۱۳۸۹ خورشیدی می توانند از تراکتور های خورشیدی در مزارع خود استفاده کنند ؟

آیا میدانستی که شن خیس از شن خشک سبکتر است ؟

آیا می دانستی که مغولستان بزرگترین کشور جهان است که به دریا و اقیانوس راه ندارد ؟

آیا می دانستی که زمان بارداری فیل به ۲ سال می رسد ؟

آیا می دانستی که در هر میلیمتر مکعب خون شما پنج ملیون رعیت به نام گلبول قرمز وجود دارد ؟

آیا میدانستی که سهم ایران از تولید علم دنیا از ۰.۰۳ درصد به ۰.۳ درصد افزایش یافته است ؟

آیا میدانستی که اندیشمند کشورمان ارد بزرگ را فارسی زبانان جهان بیشتر از خود ایرانیان می شناسند ؟

آیا میدانستی که ۲۵۰ هزار برده سیاهپوست یا دورگه که در فرانسه تا ۱۶۰ سل پیش به استثمار کشیده شده بودند ؟

آیا میدانستی که درازترین گردن در جهان مربوط به زنی است که اندازه گردنش چهل سانتی متر میباشد ؟

آیا میدانستی که نوعی ماهی وجود دارد که با کمک باله هایش به سطح آب می آید و یک و نیم دقیقه در هوا پرواز می کند و به شکار طعمه خود می پردازد ؟

آیا میدانستی که اعصابی که در بدن شما وجود دارد به اندازه فاصله زمین تا ماه است ؟

آیا می دانستی که ۳۰ برابر جمعیتی که امروز بر سطح کره زمین زندگی میکنند ، در زیر خاک مدفون شده اند ؟

آیا می‌دانستید که نظریه دهکده کوچک جهانی مک لوهان توسط ارد بزرگ رد شده است ؟

آیا می‌دانستید که نمک از ۵ هزار سال پیش در سفره ما انسان‌ها بوده است ؟

آیا می‌دانستید که زیباترین مجسمه تاریخ ایران مجسمه برنزی نادر شاه افشار است ؟

آیا می‌دانستید که پروانه هرکول استرالیای که فاصله دو نوک بال‌های آن در حالت گسترده ۳۵ سانتی متراست، بزرگترین پروانه جهان است ؟

آیا می دانستید بزرگترین واحد تولید الفین جهان در واحد پتروشیمی جم در عسلویه بوشهر می باشد ؟

آیا می دانستید تحقیقات جدید انجام شده در جوانان نشان می‌دهد استفاده از بازی‌های ویدئویی و رایانه‌ای با ناتوانی ارتباط مناسب جوان با دوستان و اطرافیانش مرتبط است ؟

آیا می دانستید استفاده زیاد و درازمدت از حالت‌دهنده‌های مو همانند ژل، موس و… باعث آسیب به ریشه و ریزش مو می‌شود ؟

آیا می دانستید سن سکته قلبی در ایران به ۳۵ سال رسیده است ؟

آیا می دانستید مجموع طول رگ های خونی در بدن یک انسان بالغ تقریبن ۱۵۶۰مایل است اما پهنای قسمت بزرگ تری از این شبکه موی رگهای خونی (ریز ترین رگ های خونی ) فقط ۰۰۹/۰ میلی متر یا ۱۰/۱ برابر کلفتی تا رموی انسان میباشد. اگر تمام رگ های خونی بدن انسان را بتوان جدا وباز وپهن کرد کل منطقهای را که می پوشاند ۹۶ یارد مربع خواهد بود ؟

آیا می دانستید حشرات متنوع ترین مو جو دات بر روی زمین هستند که ۸۰ درصد از گل ها به وسیله حشرات گرده افشانی و تولید مثل می کنند وسه چهارم حشرات موجود بر روی سطح زمین در جنگل های استوایی زندگی می کنند ؟

آیا می دانستید بزرگ ترین گیاه روی زمین سکویاست که در کالیفور نیا رشد میکند محیط پای این درخت ۱۰۲ پا است شما به ۱۷ فرد با بازوان باز نیاز دارید تا بتوانید این درخت را دور بزنید وزن بذر این چنین درختی فقط ۳۰۰۰/۱ اونس استرشد سکویا نسبت به یک درخت بالغ حدود  ۱۰۰۰۰۰ میلیون مرتبه بیشتراست ؟

آیا می دانستید کوالاها موجوداتی هستند که در روز۱۸ ساعت می خوابند وبه جز خوردن و خوابیدن کاری بلد نیستند وغذای انها برگ درخت اکالیپتوس است ؟
آیا می دانستید بیش از ۳۵۰ نوع درخت اکالیپتوس دراسترالیا وجود دارد که کوالاها از ۱۲۰ نوع از ان ها استفاده می کنند. کوالا ها جز کیسه داران هستند و تا شش ماه بچه های خود را حمل می کنند ؟

آیا می دانستید مار ها گوش ندارند وحس بینایی ا نها نیز بسیار ضعیف است ولی حس بویایی بسیار قوی دارند وامواج صوتی را به وسیله گیرنده های اطراف زبانشان دریافت میکنند.واین که بعضی از مردم می گویند که مار ها با توجه به صدای فلوت مرتاز ها حر کات خاصی انجام می دهند اشتباه است زیرا انها اصلا نمی شنوند وبا استفاده از حس بی نایی اندک خود وحر کت فلوت مر تاز این کار را انجام می دهند ؟

آیا می دانستید یک نظامی سابق در انگلیس وقتی نتوانست دندانپزشکی که بیمه دولتی قبول کند، پیدا کند، خودش ۱۳ دندانش را با انبردست کشید.این مرد ۴۱ ساله که از ۸ سال پیش به دندانپزشک مراجعه نکرده است چندی پیش که دندان درد گرفت به بیش از ۳۰ دندانپزشک مراجعه کرد ولی نتوانست دندانپزشکی که بیمه دولتی قبول کند، پیدا کند ؟

آیا می دانستید عمر ملکه زنبور ها به ۱۰ سال نیز- می رسد ؟

آیا می دانستید بزرگ ترین مر وارید دنیا ۴/۶ کی لو گرم وزن دارد . این مر وارید حدود ۷۱ سال پیش در در فیلیپین از داخل یک صدف بسیار بزرگ یافت شده است ونکته ی جالب این است که این مر وارید گرد هم نیست ؟

آیا می دانستید هزار پا ها ۱۰۰۰۰ گونه متفاوت دارند وهیچ کدامشان هم ۱۰۰۰ پا ندارند . و بیشترین پا متعلق به یک گونه است که در کالیفورنیا یافت می شود و تعداد پاهای ان به ۷۵۰ تا میرسد ؟

آیا می دانستید زنبور عسل یک قاشق کوچک عسل را از شهد  ۲۰۰۰ گل می سازد ؟

آیا می دانستید برای اب پز کردنتخم شتر مرغ ۲ ساعت وقت لازم است تخم این حیوان به طور متوسط ۱۸ سانتی متر طول و۱۵ سانتی متر عرض دارد و وزن ان بین g) ۲۰۰/۱) تا ۲ کیلو وزن دارد ؟

آیا می دانستید نهنگ عنبر دارای بزرگ ترین مغز در بین موجودات است . ووزن مغزش به ۹ کیلو نیز میرسد . این در حالی است که مغز انسان که در ۲۰ سالگی به حد اکثر وزن خود می رسد ۳۶۰/۱ گرم وزن دارد ؟

آیا می دانستید اشعه مادون قرمز به مه حرارت میدهد وتا به چیزی نخورد تولید گرما نمیکند ؟

آیا می دانستید گرم ترین مکان بر روی زمین در ایالت کالیفور نیای امریکا وجود دارد که دمای ان گاهی به ۱۲۵ درجه سانتی گراد نیز میرسد ؟

آیا می دانستید حفظ تعادل گربه در سبیل های اوست و اگر سبیل های او را ببریم هرگز نمی تواند از درخت بالا رود.یا از سوراخی عبور کند ؟

آیا می دانستید حس بویایی پشه ها بسیار قوی است وغذای اصلی ان ها شیره گیاهان است که این غذا برای نرها کافی است ؟

آیا می دانستید ملخ ها پر جمعیت ترین جانداران روی زمین هستند وموجوداتی هستند که در روز دو برابر وزن خود غذا می خورند ؟

آیا می دانستید تحقیقات نشان می دهد گوش دادن به رادیو نه تنها فعالیت مغز را در انسان افزایش و حافظه را توسعه می دهد بلکه موجب افزایش توانایی یادگیری زبانهای خارجی می شود ؟

آیا می دانستید کتاب آرمان نامه که حامل اندیشه های متفکر و مصلح اجتماعی معاصر کشورمان ارد بزرگ است فقط در طی ۳ هفته بیش از ۳۰ هزار دریافت کننده مستقیم اینترنتی و ۷ هزار دانلود کننده به شکل pdf در اینترنت داشته است ؟

آیا می دانستید اوا براون ۱۳ سال همسر غیر رسمی هیتلر بود .هیتلر  در روز ۲۹ آوریل سال ۱۹۴۵ در مراسمی ساده که در پناهگاه زیر زمینی و با حضور تعداد اندکی از جمله جوزف گوبلز ، وزیر تبلیغات آلمان نازی و همسرش برگزارشد‌ ، به طور رسمی با اوا براون ازدواج کرد و روز بعد هر دو خودکشی کردند و اجساد آنان را در کنار هم آتش زدند تا به دست سربازان شوروی نیفتند. نام اوا براون زنی که تنها ۲۴  ساعت همسر قانونی آدولف هیتلر بود در کنار نام او در تاریخ ثبت شد ؟

آیا می دانستید در بین موجودات تنها تمساح است که ویروس ایدز دراو اثر ندارد یعنی او هیچ وقت به بیما ری ایدز دچار نمی شود ؟

آیا می دانستید زهره پس از ماه وخورشید روشنترین جسم در اسمان است وتتنها ستا ره ای است که به زمین بسیا رنزدیک میشود و خصوصیت دیگر ان این این است که برخلا -ف سیارات دیگر حرکتش از شرق به غرب است.و گر مایش به قدری زیاد است که قلع سرب نیز در ان اب می شوند ؟

آیا می دانستید وزن ما برروی کره زمین شش برابر وزن ما بر روی کره ماه است.و اگر فضا نوردی به کره ماه سفر کند به دلیل جاذبه کمش ۵ سانتی متر بر قدش افزوده می شود . که این افزایش قد بدون افزایش وزن است . و پس از بازگشت به زمین دوباره به قد سابق خود میرسند ؟
آیا می دانستید درخشش ستارگان به دو عامل بستگی دارد ۱فاصله آنها از زمین ۲ درجه حرارت ان ها ؟

آیا می دانستید بزرگترین سیا ره منظو مه شمسی( مشتری یا روپیتر) حدود ۱۳۰۰ برابر زمین است؟

آیا می دانستید که کدام سیاره منظومه شمسی را می توان بر روی اب شنا ور نگه داشت؟بله زحل یا(کیوان) را چون چگالی ان ز اب کمتر است ؟

آیا می دانستید در هر ثانیه ۲۵ تصویر بر روی پرده سینما ظاهر می شودکه به دلیل پایدار ماندن تصویر در مغز. ما این فاصله هارا احساس نمی کنیم ؟

آیا می دانستید ستاره دنباله دار هالی هر ۷۵/۷۶ سال یک بار ظاهر میشود ؟

آیا می دانستید وسعت خورشید ۴/۱ میلیون کیلو متر است.و با سرعتی معادل ۱۹ کیلومتر در ثانیه و از شرق به غرب به دور خود در حال گردش است ؟

آیا می دانستید چرخه کار قلب ما شامل ۳/۰ثانیه انقباض و۶/۰ثانیه استراحت میباشد قلب شب وروز به مدت هفتاد سال وحتی بیشتر به کار خود ادامه میدهد قلب در یک روز ۱۰۰۰۰۰ مرتبه میزند ؟

آیا می دانستید قلب در یک سال ۳۶ میلیون مرتبه میزند. و اگر ما تا سن هشتاد سالگی زنده بمانیم قلب ما ۳۰۰۰ میلیون مرتبه میزند ؟

آیا می دانستید دانشمندان میکروسکوپی بر مبنای تصویربرداری تشدید مغناطیسی توسعه داده‌اند که تفکیک‌پذیری آن هزار برابر بیشتر از تفکیک‌پذیری MRI معمولی است ؟

آیا می دانید که دانشمندان ژاپنی موفق شدند با استفاده از سلول‌هایی که ۱۶ سال را در حالت انجماد سپری کرده بودند موشی را به طور کامل و با موفقیت کلون کنند. این اقدام دانشمندان ژاپنی گام مهمی به سوی عملی کردن ایده بازگرداندن موجودات منقرض شده از دنیای مردگان ارزیابی می‌شد؛ موجوداتی مانند دایناسورها و ماموت‌‌های غول‌پیکری که دیگر نشانه‌ای از آنها در سیاره ما دیده نمی‌شود ؟

آیا می دانید که واژه صهیونیسم اولین بار در سال ۱۸۹۰ توسط یک متفکر یهودی به نام «ناتان پیرنبوم» به کار رفت. شش سال بعد بود که اولین نظریه پرداز صهیونیسم به نام «تئودور هرتسل» کتابی را با عنوان «دولت یهود» منتشر کرد ؟

آیا می دانید که خواجه نصیرالدین توسی نقشی بزرگ در علم و اندیشه جهانی دارد، اما نگاه جهان اهل سنت اسلام به او نگاهی غضب‌آلود است، چرا که او بوده که انقراض سلسله عباسی ( عربهای بغداد ) را باعث شد ؟

آیا می دانید که اولین پیامک(SMS) ایرانی در مردادماه ۱۳۸۱ ارسال شد ؟

آیا می دانید که بزرگ ترین کتاب دنیا، ۲ متر طول و عرض یک متر و ۲۶ سانتی متر ، ۱۵۷ کیلوگرم وزن،ْ ۴۰ صفحه، ۱۷ سانتیمتر قطر و از جنس کارتن پلاست و بنر است. این کتاب با عنوان سیمرغ فرهنگ و هنر در چهارمحال و بختیاری رونمایی شده است ؟

آیا می دانید که اناکوندا درازترین و سنگین ترین نوع مار است . طول ان به ۱۱متر و وزنش به ۱۱۳کیلو می رسد ؟

آیا می دانید که کوچکترین روبات جهان به اندازه انگشت شست و دارای دو پا است که می‌تواند مانع را شناسایی کرده و از طریق ابزار ساخته شده در حسگرهای مادون قرمز ردیابی کند. این روبات شبه انسان که «ربو ــ Q» نام دارد تنها ۴/۳ سانتیمتر قد دارد و ساخت شرکت ژاپنی تولید کننده اسباب بازی تومی است ؟

آیا می دانید که به اعتقاد کارشناسان با آشکار شدن نشانه‌های ضعف در کودک و یا قطع شدن تنفس و سرفه بهترین روش بر طرف کردن خفگی و انسداد «ضربه زدن به پشت» است ؟

آیا می دانید که پرستوی شمالگان از لحاظ دور پردازی نیرومندترین جانوران است و سالانه ۳۲۰۰۰ کیلومتر پرواز می کند ؟

آیا می دانید که کارمندانی که مدیران ضعیف ، کم حرف و بی ملاحظه دارند بیشتر در معرض بروز حملات قلبی هستند و از استرس و افسردگی رنج می برند ؟

آیا می دانید که بزرگترین جانور زمینی فیل افریقایی است . وزنش ممکن است از ۶ تن هم بیشتر باشد ؟

آیا می دانید که مرغ زمزمه گر از کوچکترین پرندگان است . وزن سرخ گلوی بالغ آن از یک دو ریالی هم کمتر است ؟

آیا می دانید که پژوهشگران دانشگاه ماساچوست آمریکا به این نتیجه رسیدند که مصرف سیب یا آب سیب بهترین عامل جلوگیری از تخریب سلول های مغز است که منجر به فراموشی می شود ؟

آیا می دانید که دانشمندان در آب هندوانه و عصاره گردو نوعی اسید آمینه یافته اند که موجب کاهش وزن می شود. ؟

آیا می دانید که اگر کلفتی تار عنکبوت به اندازه مغز یک مداد به هم تنیده میشد می توانست یک هواپیمای بویینگ سنگین وزن را تحمل کند ؟

آیا می دانید که دانشمندان ثابت کرده اند که گل سرخ ترکیبی از بوی ۴۰ نوع گل مختلف است ؟

آیا می دانید که اگر یک زنبور ۲۰ بار پشت سر هم انسانی را نیش بزند او خواهد مرد ؟

آیا می دانید که این حقیقت دارد که به راستی فیل از موش میترسد ؟

آیا می دانید که شلوغ ترین مکان دنیا کندوی زنبور عسل است ؟

آیا می دانید که اگر تمام کرات منظومه خورشیدی رابا هم جمع کنیم و سپس آن را دو برابر کنیم باز هم به اندازه کره مشتری نمی شود ؟

آیا می دانید که وسعت کره ماه به اندازه قاره استرالیاست ؟

آیا می دانید که ملخ ها فراوان ترین موجودات بر روی زمین هستند .وموجوداتی هستند که در روز دو برابر وزن خود غذا می خورند ؟

آیا می دانید که هر چشم مگس از۱۰ هزار عدسی تشکیل شده است ؟

آیا می دانید که طبیعت کره اورانوس برخلاف زمین است یعنی دو قطبش گرم و قسمت های استوایی ان بسیار سرد است ؟

آیا می دانید که اولین کسانی که قطر کره زمین را اندازه گرفتند و اولین کسانی که برای کره زمین فصل انتخاب کردند ایرانیان بودند  ؟

آیا می دانید که اگر گنجشکی چند ساعت متوالی وبدون استراحت پرواز کند خواهد مرد ؟

آیا می دانید که سوسک ها مقاوم ترین موجودات در برابر گرسنگی هستند .انها میتوانند یک ماه بدون غذا ودو ماه بدون اب زنده بمانند ؟

آیا می دانید که مغز تمساح به اندازه دو بند انگشت است ؟

آیا می دانید که نیروی جاذبه ماه میتواند باعث زمین لرزه شود ؟

آیا می دانید که در میان جانوران حرکت دم نرها نشان گر خشم انهاست ؟

آیا می دانید که دانشمندان ثابت کرده اند که کره زمین گرد نیست بلکه مانند کدویی است که قسمت های وسط ان برامده است ؟

آیا می دانید که یک پشه ماده با خوردن خون انسانی میتواند به جای ۶ بچه ۲۰۰ بچه به دنیا آورد ؟

*آیا می دانید که بیش از ۸۰ نوع افتاب پرست وجود دارد که بیشتر ان ها در افریقا زندگی میکنند . این موجودات می توانند هم زمان به دو طرف نگاه کنند ؟
*آیا می دانید که زرافه بلندترین جانوران است و بلدیش تا ۶ متر می رسد  ؟
*آیا می دانید که یک کشاورز فقیر اهل بنگلادش با کشتن بیش از ۳۹ هزار موش ، توانست رکورد‌دار مسابقه موش‌کشی این کشور شود ؟
*آیا می دانید که بزرگترین جانور جهان که تا به حال شناخته شده است وال کبود است . درازای ان به ۳۵ متر و وزنش به ۱۰۰ تن می رسد ؟
*آیا می دانید که پژوهشگران دریافته‌اند که رنگ قرمز باعث تقویت تمرکز و توجه در انجام کارهایی مانند به خاطر سپردن و رنگ آبی باعث تقویت خلاقیت می‌شود ؟
*آیا می دانید که پژوهشگران می‌گویند ؛ کم خوردن نه‌تنها می‌تواند سلامت جسمی را تقویت کند ؛ بلکه بویژه در افراد سالخورده‌تر ، حافظه را نیز تقویت می‌کند ؟
*آیا می دانید که به اعتقاد کارشناسان نظامی در جنگ‌های آینده روبات‌ها به جای انسان خواهند جنگید و با بی‌رحمی تمام جان آدم‌ها را خواهند گرفت ؟
*آیا می دانید که عده ایی از مخالفین ارد بزرگ ( اندیشمند و مصلح برجسته حال حاضر کشورمان ) مداوم از قتل سورنا فرمانده نظامی دودمان اشکانیان ، بدست پادشاه ارد اول یاد می کنند غافل از اینکه این خود دروغ رومیان بخاطر تضعیف قدرتمندترین پادشاه سلسله اشکانی بوده است ؟
*آیا می دانید که قطار سریع السیر «شینکانسن» سریع ترین قطار مسافربری ژاپن است که از سرعت ۳۲۰ کیلومتر بر ساعت برخوردار بوده و تا سال ۲۰۱۱ به بهره برداری خواهد رسید ؟

*آیا می دانید که دیرینه شناسان موفق به کشف فسیل های چند میلیون ساله ماری شدند که با داشتن بیش از ۱۳ متر طول عنوان بزرگ ترین و بلند ترین مار جهان را به خود اختصاص داده است ؟
*آیا می دانید که نتایج تحقیقات روانشناسان نشان می دهد که رنج بردن در سکوت نسبت به افشای دردهای شخصی نتایج روحی بهتری در برخواهد داشت . باور عموم مردم دنیا این است که صحبت کردن درباره دردهای و رنجهای شخصی و آسیبهای روحی در حضور دیگران شامل افراد خانواده، دوستان و مشاوران روانشناسی می تواند بار این آسیبها را کاهش دهد و به فرد کمک کند که راحتتر بر شرایط روحی نامناسب خود غلبه کند ؟
*آیا می دانید که در بزرگترین سرقت موشها ۸۰ تن پنیر به ارزش ۱ میلیون دلار در شهر پارما در شمال ایتالیا به توسط موش ها غارت رفت ؟
*آیا می دانید که پژوهشگران با بهره گیری از فناوری های پیشرفته صوتی موفق شدند صدای گفتگوی مورچه ها را ضبط کنند. به گفته این محققان ملکه مورچه ها به این طریق دستوراتی را به مورچه های کارگر می دهد. در این پژوهش حیرت آور مشخص شد دیگر حشرات می توانند با تقلید صدای ملکه مورچه ها آنها را به خدمت بگیرند . نوعی پروانه آبی از جمله این حشرات است. این پروانه با تقلید صدا و پیام های شیمیایی مورچه ها ، آنها را وادار می کند کرم پروانه را به لانه های خود ببرند و آنها را تغذیه کنند ؟
*آیا می دانید که بنا به گفته کارشناسان سیستم انتخاب شده جهت قطار سریع السیر تهران - مشهد بهترین و کاملترین سیستم ریلی دنیاست ؟
*آیا می دانید که کوچکترین ماهی جهان و کوچکترین جانور مهره دار یک گوبی است که درازایش کمتر از۷و۱۲ میلی متر است ؟
*آیا می دانید که در پی تورم شدید در کامبوج و عدم توانایی مردم در خریدن گوشت، قیمت گوشت موش در این کشور ۴ برابر شده است ؟
*آیا می دانید که لاک پشت غول اسا از پر عمرترین جانوران جهان است و ممکن است تا ۱۵۰ سال عمر کند ؟
*آیا میدانستی که گرم ترین نقطه جهان نقطه ای بنام گندم بریان در کویر لوت ایران با ۷۵ درجه گرما می باشد ؟
*آیا میدانستی که استرس تا ۵ برابر سیستم ایمینی بدن را پایین میآورد ؟
*آیا میدانستیی که پیشانی انسان مرکز دمای انسان است یعنی اگر شما دمای پیشانیتان را تغییر دهید دمای بدنتان هم به همان انداره تغییر میکند این یکی از دلایلی است که وقتی ما می خواهیم ببینیم که آیا تب داریم یا نه دستمان را روی آن میگذاریم ؟
*آیا میدانستی که اگر روند شیوع سرطان درهمین حد بماند حدود سی و پنج درصد احتمال دارد که شمادر طول زندگی تان به یکی از انواع سرطان مبتلا شوید ؟
*آیا میدانستی که بنا به نظریه کهکشان بزرگ اندیشه ارد بزرگ ، تعداد وب سایتها اینترنتی بزودی از تعداد جمعیت کره زمین بیشتر میشود ؟
*آیا میدانستی که اگر تمام رگهای خونی را در یک خط بگذاریم تقریبا ۹۷۰۰۰ کیلومتر میشود ؟
*آیا میدانستی که ایرانیان در ۲۵۰۰ سال پیش در تخت جمشید دارای صفحات پخش موسیقی بوده اند ؟
*آیا میدانستی که مصرف پیاز از ریزش مو جلوگیری می‌کند ؟
*آیا میدانستی که چشم مصنوعی که متعلق به زنی میان ۳۲ تا ۳۶ ساله است، در شهر سوخته پنج هزار ساله کشف شده است. این چشم کهن ترین پروتز یا اندام مصنوعی است که تاکنون یافته شده است ؟
*آیا میدانستی که انسان در طول زندگیش ۱۸ کیلو پوست مى‏اندازد ؟
*آیا میدانستی که کانگوروها نمى‏توانند به طرف عقب راه بروند ؟
*آیا میدانستی که هنگ‏کنگ با ۷۴۲۲ آسمانخراش رکورد آسمانخراش‏ها را در دنیا دارد ؟
*آیا میدانستی که گربه ماهى دریایى مى‏تواند غذا را با هر نقطه از بدنش بچشد ؟
*آیا میدانستی که سالانه حدود ۱۰ تن الماس در سراسر دنیا استخراج مى‏شود ؟
*آیا میدانستی که هنگام صحبت براى بیان هر کلمه ۷۲ ماهیچه به کار گرفته مى‏شود ؟
*آیا میدانستی که موى سطح بدن خرسهاى قطبى سفید نیست بلکه بى‏رنگ و شفاف است. براثر انعکاس نور، سفید به نظر مى‏رسد ؟
*آیا میدانستی که اولین مردمانى که نخ را به دست آوردند و موفق به ریسیدن آن شدند ایرانیان بودند ؟
*آیا میدانستی که مار مى‏تواند تا نیم ساعت بعد از قطع شدن سرش نیش بزند ?

برچسب‌ها: یا میدانستی

لایه های اتمسفر زمین

 اتمسفر زمين را بر حسب چگونگي روند دما، اختلاف چگالي، تغييرات فشار، تداخل گازها و سرانجام ويژگيهاي الكتريكي به لايه‌هاي زير تقسيم كرده‌اند:1- تروپوسفر   2-  استراتوسفر   3- مزوسفر   4-  يونسفر 5-  اگزوسفر
1-  تروپوسفر
تروپوسفر پايين ترين لايه اتمسفر است كه خود از لايه هاي كوچكتري تشكيل شده است.وجه تمايز اين لايه با ديگر لايه هاي اتمسفر، تجمع تمامي بخار آب جو زمين در آن است؛ به همين دليل بسياري از پديده هاي جوي كه با رطوبت ارتباط دارند و عاملي تعيين كننده در وضعيت هوا به شمار مي آيند (از قبيل ابر، باران، برف، مه و رعد و برق) تنها در اين لايه رخ مي دهند.منبع حرارتي لايه تروپوسفر انرژي تابشي سطح زمين است. از اين رو با افزايش ارتفاع با كاهش دما مواجه خواهيم بود.ضخامت تروپوسفر، از شرايط حرارتي متفاوتي كه در عرضهاي جغرافيايي مختلف حاكم است تبعيت مي كند. اين ضخامت معمولاً از 17 تا 18 كيلومتر در استوا به 10 تا 11 كيلومتر در مناطق معتدل و 7 تا 8 كيلومتر در قطبها تغيير مي كند.
2-  استراتوسفر
لايه استراتوسفر بر روي لايه تروپوسفر قرار دارد و ضخامت متوسط آن حدود 23 كيلومتر است. در 3 كيلومتر اول استراتوسفر، دماي هوا ثابت است اما در قسمتهاي بالاتر دماي هوا با ارتفاع افزايش مي يابد.در استراتوسفر به ندرت ابر تشكيل مي شود و تنها در شرايط ويژه اي ممكن است ابرهاي كوهستاني به نام ابرهاي مرواريدي در ارتفاع 21 تا 29 كيلومتري از سطح زمين ظاهر شوند كه علت وجود آنها حركات موجي شكل هوا از سوي موانع مي باشد.از ديگر ويژگيهاي مهم استراتوسفر وجود ازن در اين لايه است كه بخصوص در ارتفاع 20 تا 30 كيلومتري سطح زمين بر اثر واكنشهاي مختلف فتوشيميايي بدست مي آيد. مقدار ازن در اين لايه معمولاً روند فصلي دارد حداكثر آن در بهار و حداقل آن در پاييز مشاهده مي شود.
3-  مزوسفر
در بالاي لايه گرم ازن لايه مزوسفر قرار دارد كه دما در آن متناسب با افزايش ارتفاع با آهنگ 3/0 سانتيگراد به ازاي هر 100 متر كاهش مي يابد به طوريكه دما در مرز فوقاني آن در ارتفاع 80 تا 90 كيلومتري به 80- درجه سانتيگراد مي رسد. و نتيجه اين دماي پايين انجماد بخار آب ناچيز موجود در اين لايه است كه باعث بوجود آمدن ابرهاي شب تاب مي شوند. اين ابرها درتابستان و در عرضهاي بالا ديده مي شوند. مزوسفر سردترين لايه اتمسفر تلقي مي شود.
4-  يونوسفر
از بخش فوقاني مزوسفر تا ارتفاع تقريبي 1000 كيلومتري اتمسفر زمين، بار الكتريكي شديدي حاكم است كه زاييده وجود يونها و الكترونهاي آزاد است. در حقيقت پرتوهاي پر انرژي خورشيد كه از فضاي خارج به طبقات بالايي اتمسفر وارد مي شوند باعث گسستگي پيوند يا يونيزاسيون مولكولها و اتمها مي شوند. بر اثر يونيزاسيون، الكترون آزاد مي شود و باقي مانده اتم به صورت يون در مي آيد؛ به همين علت اين لايه از جو را يونوسفر ناميده اند.شدت يونيزاسيون در تمام ارتفاعات يونسفر يكسان نيست؛ بنابراين لايه هاي متفاوت با تراكم الكترون و يون متفاوت با ارتفاعات مجاور خود در يونسفر وجود دارد؛اين لايه ها در ارتباطات راديويي اهميت بسياري دارند. اين لايه ها عبارتند از لايه هاي D,E,F .
 5- اگزوسفر
شرايط موجود در يونوسفر در اين لايه نيز حاكم است؛ بدين معني كه گازها در اين لايه همچنان قابليت هدايت الكتريكي خود را حفظ مي كنند. سرعت ذرات در اين لايه بسيار زياد است و در مواردي به 2/11 كيلومتر در ثانيه مي رسد.اگزوسفر لايه گذار جو به فضاي كيهاني به شمار مي آيد كه بخش فوقاني آن را در ارتفاع بيش از سه هزار كيلومتري از سطح زمين برآورد كرده اند.

برچسب‌ها: لایه های اتمسفر زمین

**اوزون** گازی است که از3اتم اکسیژن تشکیل شده است. این گاز در فاصله 15تا40کیلومتری سطح زمین لایه ای فیلتر مانند تشکیل می دهد که از ورود اشعه خطرناک ماورای بنفش به درون جو زمین جلوگیری می کند. ضخامت این لایه در صورت فشرده شدن فقط2تا میلی متر است که بر فراز استوا ضخیم تر از قطبین زمین است. گازهای مخرب لایه ازن عمدتا از صنایع برودتی و سردکننده ها، صنایع ابر و اسفنج سازی، بخش دفع آفات کشاورزی، سیستم های تهویه مطبوع، کپسول های اطفال حریق و حلال اسپیری های پاک کننده قطعات الکترونیکی متصاعد می شوند و تا ارتفاع 40کیلومتری صعود می کنند. طول عمر ماندگاری گازهای مخرب لایه ازن از 50تا 150سال است و تا حذف کامل این گازها که قبلا وارد جو شده اند حداقل نیم قرن لازم است. ایجاد حفره در لایه ازن باعث خطرات زیست محیطی و انسانی بسیاری می شود و حیات بدون این لایه روی کره زمین از بین خواهد رفت. برای آشنایی بیشتر با نقش حیاتی لایه ازن و مشکلاتی که تحت تاثیر فعالیت های بشر برای آن به وجود آمده است خبرنگار ما با "فریدون رستمی"مدیر دفتر حفاظت از لایه ازن سازمان محیط زیست، گفتگویی انجام داده است که در پی می آید. لایه ازن چیست؟، چگونه تشکیل شده است،؟ و چه کاری انجام می دهد؟ ازن یا3O، گاز آبی کمرنگی است که هر مولکول آن از 3 اتم اکسیژن تشکیل شده است، بیشترین مقدار ازن و اتمسفر زمین در منطقه ای به نام استراتوسفر وجود دارد. لایه ازن که در ارتفاع 15 تا 20 کیلومتری بالای سطح زمین تشکیل شده است، اشعه خطرناک ماورای بنفش    (UV)را جذب و از رسیدن آن به سطح زمین جلوگیری می کند به همین دلیل وجود این لایه برای ادامه حیات برروی کره زمین ضروری است. ازن جو پایین چیست و چگونه به وجود می آید؟ ازن سطحی یا جو پایین در اثر ترکیبات حاصل از سوخت های فسیلی، همچون اکسیدهای نیتروژن و هیدروکربنهای نسوخته ای به وجود می آید که در مجاورت تشعشعات(UV)خورشید قرارگرفته اند. ازن سطحی در لایه تروپوسفر در سطح زمین به وجود می آید که یکی از عوامل آلوده کننده هواست و سبب ایجاد مه، دود فتو شیمیایی و نهایتا بیماری های تنفسی می شود. گازهای آلوده کننده هوا چه تاثیری برلایه ازن دارند؟ برخی از این گازها که شامل  CFCها، هالون ها، متیل بروماید و....می باشند، پس از رسیدن به لایه ازن به علت داشتن مولکول های هالوژن باعث تخریب مولکول های ازن و تحلیل رفتن این لایه می شوند. اما سایر مواد آلاینده هوا نظیر اکثر هیدروکربن های حاصل از سوخت های فسیلی که از دود اتومبیل و کارخانجات به وجود می آیند پس از رسیدن به لایه ازن در مجاورت اشعه(UV) به عنوان سرعت دهنده واکنش تخریب ازن عمل می کنند.   Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;} **اوزون** گازی است که از3اتم اکسیژن تشکیل شده است. این گاز در فاصله 15تا40کیلومتری سطح زمین لایه ای فیلتر مانند تشکیل می دهد که از ورود اشعه خطرناک ماورای بنفش به درون جو زمین جلوگیری می کند. ضخامت این لایه در صورت فشرده شدن فقط2تا میلی متر است که بر فراز استوا ضخیم تر از قطبین زمین است. گازهای مخرب لایه ازن عمدتا از صنایع برودتی و سردکننده ها، صنایع ابر و اسفنج سازی، بخش دفع آفات کشاورزی، سیستم های تهویه مطبوع، کپسول های اطفال حریق و حلال اسپیری های پاک کننده قطعات الکترونیکی متصاعد می شوند و تا ارتفاع 40کیلومتری صعود می کنند. طول عمر ماندگاری گازهای مخرب لایه ازن از 50تا 150سال است و تا حذف کامل این گازها که قبلا وارد جو شده اند حداقل نیم قرن لازم است. ایجاد حفره در لایه ازن باعث خطرات زیست محیطی و انسانی بسیاری می شود و حیات بدون این لایه روی کره زمین از بین خواهد رفت. برای آشنایی بیشتر با نقش حیاتی لایه ازن و مشکلاتی که تحت تاثیر فعالیت های بشر برای آن به وجود آمده است خبرنگار ما با "فریدون رستمی"مدیر دفتر حفاظت از لایه ازن سازمان محیط زیست، گفتگویی انجام داده است که در پی می آید. لایه ازن چیست؟، چگونه تشکیل شده است،؟ و چه کاری انجام می دهد؟ ازن یا3O، گاز آبی کمرنگی است که هر مولکول آن از 3 اتم اکسیژن تشکیل شده است، بیشترین مقدار ازن و اتمسفر زمین در منطقه ای به نام استراتوسفر وجود دارد. لایه ازن که در ارتفاع 15 تا 20 کیلومتری بالای سطح زمین تشکیل شده است، اشعه خطرناک ماورای بنفش    (UV)را جذب و از رسیدن آن به سطح زمین جلوگیری می کند به همین دلیل وجود این لایه برای ادامه حیات برروی کره زمین ضروری است. ازن جو پایین چیست و چگونه به وجود می آید؟ ازن سطحی یا جو پایین در اثر ترکیبات حاصل از سوخت های فسیلی، همچون اکسیدهای نیتروژن و هیدروکربنهای نسوخته ای به وجود می آید که در مجاورت تشعشعات(UV)خورشید قرارگرفته اند. ازن سطحی در لایه تروپوسفر در سطح زمین به وجود می آید که یکی از عوامل آلوده کننده هواست و سبب ایجاد مه، دود فتو شیمیایی و نهایتا بیماری های تنفسی می شود. گازهای آلوده کننده هوا چه تاثیری برلایه ازن دارند؟ برخی از این گازها که شامل  CFCها، هالون ها، متیل بروماید و....می باشند، پس از رسیدن به لایه ازن به علت داشتن مولکول های هالوژن باعث تخریب مولکول های ازن و تحلیل رفتن این لایه می شوند. اما سایر مواد آلاینده هوا نظیر اکثر هیدروکربن های حاصل از سوخت های فسیلی که از دود اتومبیل و کارخانجات به وجود می آیند پس از رسیدن به لایه ازن در مجاورت اشعه(UV) به عنوان سرعت دهنده واکنش تخریب ازن عمل می کنند.   علت ایجاد حفره دراین لایه چیست؟ در اوایل دهه1970برای اولین بار محققان دریافتند که لایه ازن در حال تخریب است. در ابتدا تصور می شد که عامل اصلی تخریب، اکسیدهای نیتروژن حاصل از پرواز هواپیماهای مافوق صوت در استراتوسفر است تا این که در سال1974 اعلام شد بعضی مواد شیمیایی ساخت بشر با نام کلروفلوئوروکربن ها(CFCها)به لایه ازن صدمه وارد می کنند. فرآیند تخریب بدین شکل رخ می دهد که پرتو خورشید باعث شکسته شدن بسیاری از گازهای حاوی کلروبرم وتولید رادیکال های آن ها در استراتوسفر می شود. رادیکال ها یک رشته واکنش های زنجیره ای تخریب کننده را تشدید می کنند و باعث شکسته شدن گازهای موجود دراتمسفر از جمله ازن می شوند. دیدگاه اول چرا لایه ازن در نواحی قطبی که آلاینده ها کمتر است سوراخ شده است ولی در مناطق دیگری که عملیات های صنعتی وآلاینده ها وجود دارد سوراخ نشده است؟ مهمترین عامل وجود ابرهای استراتوسفری در نواحی قطبی است به دلیل سردتر بودن قطب جنوب این ابرها در آنجا پایدارترند. تابش پرتوهای فرابنفش خورشید در آغاز بهار باعث آزاد شدن رادیکال های کلر در مجاورت بلور های یخ موجود در این ابرها می گردد. دیدگاه دوم چرا با این که در نیمکره شمالی خشکی ها بیشتر هستندودرنتیجه آلودگی های صنعتی نیز بیشتر وجود دارد ولی در بخش قطب جنوب لایه ازن،حفره ایجاد شده است؟ دانشمندان دلایلی را برای آسیب پذیری بیشتر لایه ازن درقطب جنوب بر شمرده اند. یکی ازاین دلایل "حلقه قطبی" است که فریون های رها شده دراثر فعالیت های صنعتی راجذب می کند، دیگر این که به دلیل هوای فوق العاده سرد و یخبندان شب درقطب جنوب، ابرهایی با کریستال های کوچک یخ در بالاترین لایه استراتوسفر ایجاد می شود. این کریستال ها نقش کاتالیست یا تسریع کننده واکنش را بازی می کند و سبب می شود ترکیبات حاوی مواد مخرب لایه ازن در داخل ابرها شکسته و تبدیل به کلرین فعال شود و زمانی که خورشید پس از یک شب طولانی می تابد، تابش پرتو و وجود منو اکسید کلر باعث تخریب لایه ازن می شود. عامل دیگری که باعث تخریب لایه ازن در قطب جنوب می شود حرکت و چرخش بادهای قطبی بدون وجود هیچ مانعی در سراسر این زمین پهناور و یخ زده می باشد در حالی که این عامل در قطب شمال به دلیل بالاتر بودن دما و تشکیل کمتر ابرهای یخی، بسیار ضعیف است. کاهش و تخریب ازن در عرض های جغرافیایی متوسط یعنی بالای اروپا، آسیا و آمریکا بسیار سریعتر ازحد پیش بینی شده است.       دیدگاه سوم چرا لایه ازن در نواحی قطبی که آلاینده ها کمتر هستند سوراخ شده است ولی در مناطق دیگری که عملیات های صنعتی وآلاینده ها وجود دارد سوراخ نشده است؟ مهمترین عامل وجود ابرهای استراتوسفری در نواحی قطبی است به دلیل سردتر بودن قطب جنوب این ابرها در آنجا پایدارترند تابش پرتوهای فرابنفش خورشید در آغاز بهار باعث آزاد شدن رادیکال های کلر در مجاورت بلورهای یخ موجود در این ابرها می گردد. لایه ازن به سبب ایجاد یک سپر حفاظتی در برابر اشعه ماوراء بنفش بسیار حیاتی در حفاظت از زمین داراست لیکن این لایه خود در مقابل گازهای گلخانه ای(نظیر سی اف سی ها وهالوژن ها)که در اتمسفر پخش می گردند، آسیب پذیر است. همانطور که انتظار می رفت، سوراخ لایه ازن نزدیک قطب جنوب زمین بازگشته است، شکاف امسال کمی بزرگتر از سال گذشته شده ولی با این وجود از اندازه آن در 10 سپتامبر2000 کاسته شده است از این رو به نظر می رسد کوششهای جهانی که در جهت کاهش استفاده از این مواد شیمیایی زیان آور انجام می گیرد، تأثیرات مثبتی بر روی غلظت اتمسفر داشته است. بزرگی شکاف لایه ازن در سال جاری تا حدودی مربوط به سردی بیش از حد عادی لایه های فوقانی لایه ازن(استراتوسفر)می شود. می دانیم کره زمین به طور طبیعی در اثر تابش خورشید گرم می شود، اما اینجا منظور ما از گرم شدن زمین، پدیده دیگری است این پدیده نسبتاً جدید عبارت است از تغییر دمای زمین در اثر فعالیت های بشری که با تغییرات طبیعی آن فرق دارد. در طول 100 سال گذشته،کره زمین به طور غیر طبیعی4/0 درجه سانتیگراد گرمتر شده که این موضوع دانشمندان را نگران کرده است. آنها حدس می زنند فعالیت های صنعتی در ایجاد این مشکل بسیار مؤثر است و به گرم شدن کره زمین کمک می کند. به عبارت دیگر«گرم شدن زمین» افزایش میانگین دمای زمین است. «تغییر آب وهوا» در اثر این افزایش دما به وجود می آید.گرم شدن زمین موجب تغییر الگوی بارش، افزایش سطح آب دریاهای آزاد وکاهش سطح آب دریاچه ها تاثیرات وسیع بر گیاهان، حیات وحش وانسانها می شود. آلودگی هوا به عنوان بزرگترین مشکل دنیای امروزی، همچنان بدوی هیچ گونه راه حل عملی برای بشر یاقی مانده است. بسیاری از دانشمندان معتقدند که فعالیت های انسان و دخالت های نابجای او در طبیعت موجب افزایش سرعت تغییر آب وهوایی شده است و می تواند موجب بی ثباتی سرتاسر کره زمین شود. هزاران هزار سال عدم تغییر تراکم گازهای گلخانه ای درجو بالای سر ما،محیط مناسبی برای رشد تمدن بشر تولید کرد؛ ولی با پیشرفت همین تمدن و پس از انقلاب صنعتی در حدود سال1800 میلادی، دنیا به مکانی برای تجمع گار دی اکسیدکربن تبدیل شد و ما هر روز شاهد کشف تأثیرات جدیدی از اثرات مستقیم و غیرمستقیم گازهای گلخانه ای هستیم. ماهیت و نحوه عمل گازهای گلخانه ای: چرا به این گازها،گازهای گلخانه ای می گوییم؟  گلخانه یک اتاق شیشه ای است که نور خورشید از شیشه های آن به داخل می تابد و هوای گلخانه را گرم می کند. اما شیشه های گلخانه اجازه نمی دهند که این هوای گرم از گلخانه خارج شود. جو یا هوایی که در اطراف ماست، شبیه یک گلخانه است. گازهای گلخانه ای درجو درست مثل شیشه های گلخانه عمل می کنند. نور خورشید پس از عبور از لایه های گازهای گلخانه ای وارد جو زمین می شود. زمانی که نور خورشید به سطح زمین می رسد، مقداری از انرژی گرمایی آن توسط خاک،آب و سایر موجودات جذب می شود. مقداری هم در جو زمین می ماند و باقیمانده آن به فضا بر می گردد. اگر مقدار گازهای گلخانه ای در جو از حد طبیعی آن بالاتر باشد، به جهت جذب تشعشعات مادون قرمز منعکس شده از سطح زمین توسط این گازها گرما در اتمسفر زمین محبوس می شود و انرژی کمتری به فضا بر می گردد، در نتیجه گرم تر می شود و به دنبال آن دمای کره زمین بالا می رود. وجود این گازها بخودی خود و به میزان طبیعی برای ادامه حیات لازم می باشد در صورت عدم وجود این گازها گرمای منعکس شده به فضا بر می گردد و هوا آنقدر سرد می شود که ادامه حیات را مختل می کند. اگر این گازها در جو نبودند، انرژی گرمایی خورشید که مجدداً به فضا بر می گشت باعث می شد هوای زمین33 درجه سانتیگراد سردتر از دمای کنونی باشد. حدود 70% تشعشعات مرئی مادون قرمز که به زمین می رسد جذب آن می شود و مابقی منعکس می گردد. مولکولهای گاز گلخانه ای و ابرها بخشی از این گرما که ناشی از جذب نور مرئی مادون قرمز توسط سطح زمین است را جذب نموده و در کلیه جهات منتشر می کنند. بخشی از این تشعشعات مجدداً جذب سطح زمین شده ومابقی به خارج از اتمسفر می رود. گازهای گلخانه ای چه گازهایی هستند؟ به مجموعه ای از گازها که مقداری از انرژی خورشید را در جو زمین نگه می دارند و باعث گرم شدن جو می شوند، گازهای گلخانه ای می گویند. این گازها شامل:بخار آب، دی اکسیدکربن، متان، اکسید نیتروژن، فلوروکربنها و ازن. در این میان دی اکسیدکربن پرصحبت ترین و بخار آب به جهت درصد بالای آن که حدود3% کل گازهای گلخانه ای اتمسفر را تشکیل می دهد مهم ترین گازهای گلخانه ای می باشند که هر دو عمده ترین محصول احتراق سوختهای هیدرو کربنی هستند. بخار آب اولین جذب کننده تشعشعات خورشیدی ورودی به زمین می باشد که نقش عمده ای در اثر گلخانه ای طبیعی دارد. اثر گازهای گلخانه ای که در قرن نوزدهم توسط   Fourier   Jean  برای اولین بار معرفی شد عبارت است از گرم شدن اتمسفر زمین در اثر عبور نور خورشید از میان این گازها(GHG =گازهای گلخانه ای) و جذب یا پخش مجدد گرمای حاصل از گزم شدن سطح زمین توسط این گازها. دی اکسیدکربن  2 CO اصلی ترین گاز گلخانه ای است که توسط بشر تولد می شود. این گاز حاصل خیلی فعالیت های انسان ودیگر موجودات است و روزانه به مقدار زیادی تولید می شود. یک نیروگاه1000 مگاواتی با سوخت مایع در فرآیند احتراق بطور متوسط15 تن گاز دی اکسیدکربن(2 CO ) در ساعت و معادل2/2 تن اکسیدهای ازت(NOX) و حدود105 کیلوگرم هیدرو کربنهای نیم سوخته و آلاینده های دیگر وارد محیط و اتمسفر می نماید. بررسی های انجام شده در کشورهای جامعه همکاری های اقتصادی و توسعه(OECD )حاکی از آن است که40% تا50% از اکسیدهای گوگردی و25% از اکسیدهای ازت و بیش از50% از گازهای گلخانه ای به ویژه ( 2 CO) سهم نیروگاه های بخاری است که حدود30% ازکل انرژی جهان را مصرف می نمایندو دی اکسیدکربن60% سهم عمده را در تخریب چرحه اقلیمی زمین دارد و تولید آن نیز به صورت روز افزون ادامه دارد. بخار آب در جو فوقانی بواسطه تحریک در تشکیل ابرهای قطبی که عامل کمک به آلاینده هایی نظیر اکسیدهای نیتروژن و هالوکربن ها در تخریب لایه ازن می باشند برای این لایه مضر باشد. برخی از دانشمندان معتقدند بخار آب در جو میانی(tropopause=2 تا 16 کیلومتری سطح زمین) عامل اثر گلخانه ای است و برخی دیگر بخار آب در جو تحتانی(سطح زمین) را عامل این اثر می دانند. ولی اعتقاد عموم بر این است که بخار آب کمترین اثر را در اثر گلخانه ای آنتروپوژنیک( حاصل از احتراق سوخت ها) دارد. گاز متان که حاصل فرآیند پوسیدگی است علیرغم درصد کم آن در مقایسه با دی اکسیدکربن،5 تا 10 برابر مستعد تر از این گاز در جذب حرارت می باشد. متان در اتمسفر بطور سالانه 1% افزایش می یابد که دو برابر درصد افزایش دی اکسیدکربن است. گاز متان در اثر فعالیت هایی نظیر شالیکاری،دفع زباله ها، سوخت هایbiomass ،دامداری، تخلیه گازهای طبیعی در هنگام استخراج وحمل ونقل واستخراج زغال سنگ، تولید می شود. تقریباً 90% متان موجود در جو تحتانی در فعل وانفعالات شیمیایی باhydroxyl نابود می شود. اگر چه میزان این ماده در جو بسیار کم است ولیکن اصلی ترین عامل از بین رفتن متان جو می باشد. مادهradicals  hydroxyl در اثر تجزیه بخار آب و واکنش شیمیایی بین بخار آب وسایر گازهای موجود در جو تولید می شود. O 2N نیز از گازهای گلخانه ای مؤثر می باشد که150 تا 180 سال در اتمسفر باقی می ماند و به طور طبیعی تا جو فوقانی بالا رفته باعث تخریب لایه ازن می گردد. درصد افزایش آن در سال0.2 تا 0.3 درصد است و بیشتر در مناطق حاره تولید می شود ولی به طور تخمینی 20% آن در اثر کودها و محصولات شیمیایی و احتراق سوخت های فسیلی می باشد. استفاده از کاتالیست ها برای کنترل انتشار این گاز نقش مؤثرتری یافته است. استفاده از گودها برای رشد ذرت در تولید سوخت اتانول یکی از عمده ترین عوامل انتشار اکسیدهای نیتروژن می باشد. کلرو فلوروکربن ها(CFC )با وجود این که محصول احتراق موتورها نیستند ولی به واسطه این که محصول فرآیند خنک سازی هوا برای وسائل مختلف می باشند مورد توجه قرار می گیرند. این گازها در سال0.5% افزایش می یابند و بین 75 تا 180 سال در اتمسفر باقی می مانند. همچنین20000 برابر مستعد تر از دی اکسید کربن در جذب گرما هستند ولی در کل بعضی از دانشمندان معتقدند اثر گلخانه ای آ ن ها در تعادل با اثر خنک سازی آنهاست. عوامل به وجود آورنده گازهای گلخانه ای: اکثر فعالیت های انسان ها گاز گلخانه ای تولید می کند. پس از انقلاب صنعتی و اختراع انواع ماشین آلات صنعتی، انسان ها با فعالیت های کشاورزی و صنعتی چهره زمین و آب و هوای آن را دگرگون ساختند. با شروع انقلاب صنعتی روش زندگی مردم عوض شد. قبل از آن مقدار گازهای گلخانه ای در جو کم بود، اما بارشد جمعیت و افزایش استفاده از نفت و زغال سنگ ترکیب گازهای اتمسفر نیز تغییر کرد. به طوریکه در حال حاضر، غلظت گازهای گلخانه ای از حدود270  PPM به 367  PPM رسیده است. اکثر انرژی های لازم برای کارهای روزمره ما به طور مستقیم  یا غیرمستقیم از سوخت های فسیلی مثل نفت و گاز و زغال سنگ به دست می آید. اینها سوخت هایی هستند که سوزاندن آنها گاز گلخانه ای آزاد می کند. چون ما برای انجام این کارها به برق وسوخت نیاز داریم، نیروگاه ها زغال سنگ و نفت را می سوزانند تا برق تولید کنند و پالایشگاه ها نیز برای تصفیه نفت خام و تولید نفت و بنزین، سوخت مصرف می کنند. سوزاندن نفت و زغال سنگ هم گاز گلخانه ای تولید می کند. سوزاندن بقایای کشاورزی در تولید دی اکسیدکربن بی تاثیر نیست و علاوه بر تشدید پدیده گلخانه ای باعث می شود که کربن موجود در زنجیره های غذایی، از این زنجیره ها خارج شود و دیگر وارد زنجیره نشود که اثرات سوءی بر محیط واکوسیستم ها می گذارد. زباله ها، حیواناتی مثل گاو، گوسفند و ..... ، شالیزارها، استخراج زغال سنگ اینها به افزایش متان کمک می کنند و همچنین اتومبیل ها و کارخانه هایی که مایحتاج روزانه ما را تولید می کنند، مقادیر زیادی از انواع گازهای گلخانه ای را به هوا می فرستند. در هر سال ضایعات ناشی از سوخت های فسیلی 25 میلیارد تن دی اکسیدکربن به جو زمین اضافه می کند.این مقدار برابر است با 70 میلیون تن در هر روز و یا 800 تن در هر ثانیه و همچنین مقادیر زیادی 2NO و  2SO و بخار آب نیز با سوختن این مواد آزاد می شوند که در آلودگی هوا و به خصوص پدیده اثر گلخانه ای تاثیر زیادی دارند. تاثیرات گازهای گلخانه ای بر محیط: آلودگی هوا به عنوان بزرگترین مشکل دنیای امروزی، همچنان مشکلی بدون هیچ گونه راه حل عملی برای بشر باقی مانده است. طبق آمار ارائه شده از سوی سازمان ملل متحد 3 میلیون نفر در سرتاسر جهان بر اثر بیماری های ناشی از آلودگی هوا می میرند که این آمار حدود 5% از کل مرگ و میر سالانه مردم جهان را تشکیل می دهد و همین امر باعث حساستر شدن مردم سرتاسر جهان نسبت به مسائل زیست محیطی شده است. در دهه های پایانی قرن بیستم بشریت با این واقعیت تلخ مواجه شد که آلودگی هایی که توسط وی به وجود آمده است به طور بی سابقه ای تمام زمین را به عنوان زیستگاه بشر با خطر مواجه کرده است. بنابر آمار سازمان ملل متحد نزدیک به 50 هزار گونه از موجودات زنده طبیعت در حال نابودی هستند که بیش از1000 برابر نرخ طبیعی نابودی گونه است. کارشناسان پیش بینی می کنند که دمای زمین در این قرن می تواند حدود 8/5 درجه سانتی گراد افزایش یابد. گرم شدن زمین باعث افزایش بیماری های عفونی می شود که این بیماری ها به مدت زمان طولانی تریی برای درمان نیاز دارند. ار تبعات مهم دیگر این پدیده به بالا آمدن سطح دریاها، وقوع طوفان های بزرگ منطقه ای ، خشکسالی و نهایتاً تغییر الگوهای گردش آبو هوا اشاره کرد که نمونه های آن در چند سال اخیر به وضوح مشاهده می کنیم. بعضی وقتها مسائل کوچک می توانند به مشکلات بزرگی تبدیل شوند! این همان چیزی است که برای زمین اتفاق می افتد. اگر دمای هوا فقط چند روز،بالاتر ازحد طبیعی باشد، چندان مهم نیست، چون دمای زمین تقریباً ثابت می ماند. اما اگر دمای هوا مدت زیدی به طور مداوم بالا برود، کره زمین با مشکلاتی مواجه خواهد شد. دمای متوسط زمین در طول قرن گذشته تقریباٌ5/0 درجه سانتیگراد افزایش یافته است؛ دانشمندان انتظار دارند که در طول 100 سال آینده متوسط دمای زمین 5/1 تا 5/3 و شاید تا 8/5 درجه سانتیگراد افزایش یابد. همین مقدار می تواند آب و هوای زمین را به طور بی سابقه ای تغییر دهد. زمانیکه این پدیده رخ دهد،ممکن است تغییرات بزرگی در سطح آب اقیانوسها، مزارع کشاورزی و هوایی که تنفس می کنیم یا آبی که می نوشیم، رخ دهد. در صورتیکه آب و هوا تغییر کند، آب و هوای جایی مثل شهرکرد-که هوای سرد و کوهستانی دارد- گرمتر می شود یا مثلا هوای بندر عباس گرم و خشک تر می شود. البته ممکن است تغییر آب و هوا برای شهر کردی ها خوشایند باشد، اما همه تاثیرات ناشی از آن خوشایند نیست. زیرا ممکن است این تغییرات با افزایش بلایای طبیعی مثل سیل و طوفان همراه باشد. اگر دمای کره زمین زیاد شود، تعداد روزهای گرم سال افزایش می یابد و در نتیجه بیماری های ناشی از گرما مثل گرمازدگی و مالاریا زیاد می شود. در حال حاضر شرایط آب و هوابب جاهای مختلف در اثر گرم شدن کره زمین در حال تغییر است. مثلا شهری مثل تهران را در نظر بگیرید، تهران در نزدیکی رشته کوه البرز قرار دارد. بنا به تعریف آب و هوا، تهران باید هوای سرد یا برفی داشته باشد، اما می بینید که به علت تغییر آب و هوا، از هوای سرد بارانی یا برفی چندان خبری نیست! تغییر و تحولات شدید جوی ، زمستان های ملایم، تابستان هایی که قسماً با فازهایی از گرمای شدید از یک سو و ابر و باران شدید و سیل از سوی دیگر نمود می یابند و نیز تفاوت های فاحش جوی همزمان در نقاط مختلف، از شاخص های وضعیت اقلیمی جهان در سال ها و دهه های معاصر هستند. مثلاً در تابستان سال 2002، هم اروپای شرقی و مرکزی، هم بخشی از ایران و هم شرق آسیا با سیلاب های شدید دست به گریبان شدند. این در حالی است که در نقاطی مانند ترکیه و یونان هوای شرجی و شدت گرما به ابعاد بی سابقه ای رسیده بود. در سیلاب های یاد شده علاوه بر ویرانی و تخریب شهرها، روستاها، مزارع و محصولات زراعی، 1700 نفر نیز جان خود را از دست داده اند که آمارهایی این چنین نیز در سال های بعد از آن نیز اتفاق افتاد و با ادامه این روند باید انتظار این چنین مواردی را در آینده داشته باشیم. گرچه هنوز بحث و جدل بر سر عامل اصلی این تغییر و تحولات جوی هواشناسان وکارشناسان محیط زیست به شدت جریان دارد، لیکن این توافق عمومی در حال قوت گرفتن است که تخریب چرخه ی اقلیمی زمین عمدتاً ناشی از تشدید فزاینده گازهای گلخانه ای است. با گرم شدن آب و هوا و تاثیر آن بر مزارع کشاورزی، منابع غذایی انسانها کاهش می یابد، آب بیشتری بخار می شود و در نتیجه انسانها با کمبود آب شیرین مواجه خواهند شد. این تغییرات بر روی حیوانات و گیاهان هم تاثیر منفی می گذارد. اگر این تغییرات به آرامی اتفاق بیفتد، حیات وحش با خطرات جدی روبرو می شوند. مثلاً پرندگان و جانورانی که در فصل های مختلف سال به جاهای دیگر مهاجرت می کنند، ممکن است مکان مناسبی را برای مهاجرت پیدا نکنند و یا غذایی براب خوردن نداشته باشند. اگر دمای کره زمین افزایش ناگهانی داشته باشد اثرات مخرب و غیر قابل جبران برای جانوران، گیاهان، محصولات کشاورزی و غذایی و ..... در پی خواهد داشت. به این صورت که در بعضی از مناطق زمان برداشت محصولات، کوتاه و کوتاه تر می شود. اگر به خاطر همین تغییرات آب و هوایی، بیابانها هم گسترش یابند با کاهش چشمگیر زمین ها و دشت های حاصل خیز دیگر جایی برای کشت محصولات باقی نخواهد ماند. مقدار آب دریاها در اثر ذوب شدن یخ های قطبی افزایش می یابد و از سوی دیگر بر اثر افزایش دما، آب دریاها و اقیانوسها منبسط می شود. اگر آب اقیانوس منبسط شود، فضای بیشتری را اشغال می کند ودر نتیجه سطح آب دریاها بالا می آید. سطح آب دریا ممکن است در قرن آینده چند سانتیمتر یا حداکثر 1 متر بالا بیاید. در اینصورت مزارع ساحلی به زیر آب می روند. در اثر بالا آمدن آب دریا منابع آب شیرین نیز غیر قابل استفاده می شوند. از دیگر اثرات مضر گرم شدن کره زمین، تاثیر آن بر روی جنگلها می باشد. زمانی که درجه حرارت کره زمین بییش از اندازه بالا رود، بسیاری از جنگلها طاقت این گرما را نخواهند داشت و رشد درختان به سختی ممکن خواهد شد وچه بسا که اتفاق ناخوشایند«مرگ درختان» رخ دهد. می دانیم که درختان دی اکسیدکربن هوا را گرفته و آن را به اکسیژن تبدیل می کنند، در صورت افزایش درجه حرارت دیگر درختی زنده نمی ماند که اکسیژن مورد نیاز را تامین کند، خاک نیز دچار فرسای می شود وحیات گونه های مختلف انسانی، جانوری و گیاهی به خطر می افتد. همچنین دیگر اثر زیان بار گرم شدن کره زمین، تاثیر مخرب آن بر روی جانوران می باششد. این گرمای زیاد بسیاری از گونه های جانوری را که توان انطباق با دگرگونی سریع آب و هوایی را ندارند، نابود می کند. اگر گرمای کره زمین به طور ناگهانی افزایش یابد زیستگاه حیوانات نیز تهدید خواهد شد، بدین سان که وقتی کوه های یخ شناور ذوب شوند پناهگاه حیوانات در ساحل دریا و جزایر پر از آب خواهد شد و حیات آنها به نخاطره می افتد. دیگر اثر مضر گرم شدن کره زمین، آتش سوزی بوته زارها، درختچه ها و جنگلهاست که در نهایت منجر به انقراض نسل گیاهان و جانوران می شود. گاز دی اکسیدکربن که مهمترین وبیشترین گازهای گلخانه ای است می تواند تاثیرات منفی قابل توجه ای روی آب دریاها داشته باشد. با توجه به تحقیقات و مطالعات انجام شده روی اتمسفر، دنشمندان بتازگی فهمیده اند که بیش از 50% از دی اکسیدکربنی که انسانها به اتمسفر وارد کرده اند در طول 200 سال گذشته توسط دریاها و اقیانوسها جذب شده است و این مقدار زیاد دی اکسیدکربن باعث تغییر ساختار شیمیایی آب دریاها شده است و همین موضوع باعث سخت تر شدن شرایط زندگی برای تعدادی از جانوران آبزی شده است. از زمان آغاز عصر صنعتی(حدود سال1800میلادی) مقدار دی اکسیدکربن در اتمسفر از 280 قسمت به380 قسمت افزایش پیدا کرده است. هر چند مقدار فوق نشان دهنده غلظت زیاد دی اکسیدکربن در جو زمین است، اما دانشمندان تعجب کرده اند که مقدار دی اکسیدکربن موجود در جو زمین فقط نیمی از آنچه بوده است که آنها محاسبه کرده اند و بعد از 10سال تحقیقات بین المللی به این نتیجه رسیده اند که مقدار دی اکسیدکربن گمشده توسط دریاها و اقیانوس ها جذب شده است. براساس اظهارات آقای ریچارد فیلی و همکارانش از موسسه(NOAA ) هر چند جذب گازهای گلخانه ای توسط دریا از مقدار تراکم اصلی گازها در جو زمین کاسته است، ولی همین امر موجب تغییر ساختاری شیمیایی آب دریا شده است و روند زندگی برای بسیاری از موجودات آبزی که دارای پوسته آهکی هستند مشکل شده است. مرجان ها پلانکتون ها از موجودات دریایی هستند که از یونهای کربنات آب دریا برای ساخت پوسته آهکی کربناتی خود استفاده می کنند؛ اما به علت افزایش دی اکسیدکربن در آب دریا مقدار یونهای کربنات در آب دریا کاهش می یابد و این بدان معنی است که این جانوران با کمبود مواد برای ساخت صدف هایشان مواجه می شوند و حیات آنها مورد تهدید قرار می گیرد. تا چند سال قبل دلایل نابودی تپه های مرجانی  برای دانشمندان مشخص نبود، اما هیچ دانشمندی تصور نمی کرد که دی اکسیدکربن یکی از علتهای اصلی از بین رفتن تپه های مرجانی باشد. همچنین آقای فیلی و تیم او ادعا می کنند که در مناطقی از آب دریا که مقدار بیشتری دی اکسیدکربن وجود دارد، صدفهای آهکی این جانوران در خطر آب شدن در آب هستند. در این رابطه آقای ویکتور فابری از دانشگاه کالیفرنیا می گوید :«بر اساس دانش امروز ما به نظر می رسد که با افزایش 2CO آب دریا، سرعت ساخت صدف برای این جانوران کاهش خواهد یافت . به هر حال این امر گواه تغییرات ثابت در تمام اقیانوس ها نیست. برسی های به عمل آمده نشان می دهد که دی اکسیدکربن حل شده در آب اقیانوس ها به طور پراکنده حل شده است و شامل تمام اقیانوس ها نمی شود . طبق اظهارات پروفسور سابین از موسسه(NOAA)نیمی از دی اکسیدکربن توسط فعالیت انسان که در طول200 سال گذشته وارد جو شده است؛ بیش از 10 درصد آن توسط دریاها جذب شده است و این بدان معنی است که موجوداتی که در سطح آب دریا زندگی می کنند در معرض خطر بیشتر قرار دارند و هنوز تاثیری که این گاز گلخانه ای روی شرایط آب وهوایی و اکو سیستم این موجودات می گذارد ، به طور کامل برای ما مشخص نشده است . البته اثرات مخرب این گازها چه به صورت منفرد وچه به صورت گروهی که پدیده گلخانه ای را باعث می شوند در این چند مورد خلاصه می شوند و ازدیاد آنها اثرات مخرب بیشتری که فعلاً از چشم ما پنهان است رابا بر هم زدن چرخه های زیستی باعث می شوند. گازهای گلخانه ای به گازهایی گفته می شود که تراکمشان در جو، دیوارهای ایجاد می کند که نقش آن مانند شیشه گلخانه ها است. انتشار بیش از حد گازهای گلخانه ای زمین را گرمتر کرده و عواقب ناگواری به وجود خواهد آورد. نور مرئی خورشید می تواند از دیواره ایجاد شده توسط گازهای گلخانه ای عبور کند و به زمین برسد، اما نور مادون قرمزی که به خارج از زمین می تابد، امکان عبور نمی یابد و به گرما تبدیل می شود. عبارت گازهای گلخانه ای به ترکیبات کلرو فلور وکربن (CFC) اطلاق می شود. عمده ترین این گازها عبارتند از دی اکسیدکربن، متان و دی اکسید نیتروژن. دکتر ویکتوریا جمالی، استادیار پیشین دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران، می گوید:«گازهای گلخانه ای گازهایی هستند که دراثر مصرف سوخت های فسیلی در اتمسفر ذخیره می شوند و این ذخیره باعث می شود که انرژی در زمین حبس بشود و ایجاد گرمایی بکند که شبیه گرمای موجود در گلخانه است. خیلی از فعالیت هایی که انسان در سطح کره زمین انجام می دهد باعث افزایش این گازها می شود و در نتیجه یکی از اثرات تراکم این گازها صدمه دیدن لایه ازن است.» اثر گلخانه ای جو، اثری است طبیعی که بدون آن دمای میانگین زمین به منهای 15 درجه خواهد رسید، در حالیکه به یمن وجود اثر نامبرده میانگین متوسط دمای زمین، مثبت 15 درجه است، دمایی که زندگی موجودات زنده را میسر و وجود اکوسیتم های طبیعی را امکان پذیر کرده است. اما با گسترش صنعت و انتشار بیش از حد گازهای گلخانه ای این اثر به ضد خود تبدیل شده است. ولی چه چیزی باعث شده است که ار طبیعی حافظ انسان، برضد او به کار افتد؟ خانم جمالی که خود از پایه گذاران جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست ایران است، عقیده دارد:«کشورهایی که صنعت در آن نقش زیادی دارد یا به عبارتی کشورهای صنعتی در تولید این گازها و افزایش گرمای کره زمین و اثراتی که این گرما بر روی همه ی لایه های زندگی انسان و جانداران دارد وصدمات فراوانی که به آن وارد می آید ، بیشترین نقش را دارند . در طول قرن بیستم، در یک قرن صد ساله، ما فقط یک درجه افزایش دمای کره زمین را داشتیم، در صورتی که تخمین می زنند که دمای زمین تا پایان قرن بیست و یکم به میزان پنج تا شش درجه افزایش می یابد و این فقط در اثر فعالیت های انسانی است که در سطح کره ی زمین اتفاق می افتد و با افزایش درجه حرارت، ما اثرات مخربی بر روی یخ های قطبی، جزایر کوچک، در اقیانوس ها خواهیم داشت و شاهد از بین رفتن سیستم های زندگی خواهیم بود و مهاجرینی که به جمعیت اضافه می شوند، بیماری های که به وجود می آید، خشکسالی ها،سیل ها و بسیاری اثراتی که شاید خیلی از آنها هنوز در تصور ما نمی گنجد.» وی می افزاید:«حتی اگر این درجه دمای زمین به میزان دو تا سه درجه افزایش یابد، ما این اثرات سوء را در کره زمین خواهیم داشت و کشورها باید برای اینکه چنین اتفاقی نیافتد، چاره ای بیاندیشند و برای همین است که در سال 2007 که هم اکنون آن را سپری می کنیم، چندین کنفرانس تغییرات جوی داشتیم که یکی در فرانسه اتفاق افتاد، یکی در بلژیک برگزار شد، سومی را در تایلند داشتیم و در اواخر سال 2007 هم یک نشست دیگر در اسپانیا خواهیم داشت که مصوبات این اجلاسها مثل قانون برای کشورها لازمالاجرا است، برای اینکه برنامه هایشان را بر این اساس تنظیم بکنند که کمترین صدمه را بزند و برنامه هایشان طوری باشد که تا سال 2015 که در آن ما اجلاس سران را در رابطه با محیط زیست داریم، دستاوردی داشته باشند که بتوانند آن دستاورد را در آن اجلاس ارائه بدهند تا نشان بدهد، چقدر در رابطه با کاهش استفاده از سوخت های فسیلی و جایگزین کردن آن با انرژی های تجدید پذیر موفق بوده اند.» چندی است که موضوع کاهش انتشار گازهای گلخانه ای در مباحث نشست های زیست محیطی آلمان و دیگر کشورهای اروپایی جایگاه ویژه ای یافته است. بشر تنها چند سال فرصت دارد تا این امر را عملی سازد و آیندگان را از عواقب مصیبت بار آن نجات دهد. اما آیا در کشوری مانند ایران نیز از این ضرورت، آنقدرها که شایسته است، سخن به میان می آید؟ دکتر ویکتوریا جمالی می گوید:«ایران هم جزو آن کشورهایی است مه بیانیه توسعه هزاره را امضا کرده است، بنابراین ما متعهد هستیم که در چارچوب تئعه هزاره حرکت بکنیم و یکی از اهداف توسعه هزاره همن حفظ محیط زیست و توسعه پایدار است. ولی از طرفی دیگر ما کشور تولید کننده نفت و گاز هستیم که خود نفت و تولیدات نفتی یکی از  آلوده سازهای کره زمین هستند که باید جایگزین بشوند، از طرف دیگر ما کشوری هستیم که امکانات استفاده از انرژی خورشیدی و بادی و حتی زمین گرمایی فراوانی در اختیار داریم. سیاست دولت باید در راستای جایگزینی این انرژی ها باشد. بطور مثال توربین های بادی که در اختیار ما هست اندک است و نمی تواند به صورت درصدی جایگزین شود و در برنامه ریزیها قرار بگیرد که دولت بواند اعلام کند، چند درصد از انرژی های تولیدی کشور به طور مثال انرژی های خورشیدی یا بادی هست. باید این امر در چشم انداز برنامه توسعه بیست ساله که در نظر گرفته اند، دیده بشود که دیده هم شده ولی صرف داشتن قانون مهم نیست، بلکه اجرای آن مهم است که ما بتوانیم، این موارد پیشبینی شده را به صورت اجرایی درآورده و عملیاتی بکنیم.» آلایندهای محیط زیت را باید کاهش داد و این مساله باید برای مردم همه کشورها به ضورتی بی چون و چرا تبدیل شود. فعالان محیط زیست، چه وابسته و چه غیر وابسته به دولت، در این عرصه، وظیفه های خطیر بر عهده دارند. به عقیده ویکتوریا جمالی:«مهمترین گامی که می توان برداشت، فرهنگ سازی است. ما باید فکر بکنیم که جامعه ما احتیاج به فرهنگ سازی دارد. سازمان های غیر دولتی وظیفه دارند، مردم را آگاه بکنند وآن فرهنگ سازی لازم را در اقشار جامعه چه شهری و چه روستایی انجام بدهند، نقش آنها را پرنگ کنند و آنها را آگاه بکنند که آنها می توانند، چه کاری انجام بدهند تا در کاهش گازهای گلخانه ای و تغییر اقلیم مؤثر باشند.»   در اوایل دهه1970برای اولین بار محققان دریافتند که لایه ازن در حال تخریب است. در ابتدا تصور می شد که عامل اصلی تخریب، اکسیدهای نیتروژن حاصل از پرواز هواپیماهای مافوق صوت در استراتوسفر است تا این که در سال1974 اعلام شد بعضی مواد شیمیایی ساخت بشر با نام کلروفلوئوروکربن ها(CFCها)به لایه ازن صدمه وارد می کنند. فرآیند تخریب بدین شکل رخ می دهد که پرتو خورشید باعث شکسته شدن بسیاری از گازهای حاوی کلروبرم وتولید رادیکال های آن ها در استراتوسفر می شود. رادیکال ها یک رشته واکنش های زنجیره ای تخریب کننده را تشدید می کنند و باعث شکسته شدن گازهای موجود دراتمسفر از جمله ازن می شوند. دیدگاه اول چرا لایه ازن در نواحی قطبی که آلاینده ها کمتر است سوراخ شده است ولی در مناطق دیگری که عملیات های صنعتی وآلاینده ها وجود دارد سوراخ نشده است؟ مهمترین عامل وجود ابرهای استراتوسفری در نواحی قطبی است به دلیل سردتر بودن قطب جنوب این ابرها در آنجا پایدارترند. تابش پرتوهای فرابنفش خورشید در آغاز بهار باعث آزاد شدن رادیکال های کلر در مجاورت بلور های یخ موجود در این ابرها می گردد. دیدگاه دوم چرا با این که در نیمکره شمالی خشکی ها بیشتر هستندودرنتیجه آلودگی های صنعتی نیز بیشتر وجود دارد ولی در بخش قطب جنوب لایه ازن،حفره ایجاد شده است؟ دانشمندان دلایلی را برای آسیب پذیری بیشتر لایه ازن درقطب جنوب بر شمرده اند. یکی ازاین دلایل "حلقه قطبی" است که فریون های رها شده دراثر فعالیت های صنعتی راجذب می کند، دیگر این که به دلیل هوای فوق العاده سرد و یخبندان شب درقطب جنوب، ابرهایی با کریستال های کوچک یخ در بالاترین لایه استراتوسفر ایجاد می شود. این کریستال ها نقش کاتالیست یا تسریع کننده واکنش را بازی می کند و سبب می شود ترکیبات حاوی مواد مخرب لایه ازن در داخل ابرها شکسته و تبدیل به کلرین فعال شود و زمانی که خورشید پس از یک شب طولانی می تابد، تابش پرتو و وجود منو اکسید کلر باعث تخریب لایه ازن می شود. عامل دیگری که باعث تخریب لایه ازن در قطب جنوب می شود حرکت و چرخش بادهای قطبی بدون وجود هیچ مانعی در سراسر این زمین پهناور و یخ زده می باشد در حالی که این عامل در قطب شمال به دلیل بالاتر بودن دما و تشکیل کمتر ابرهای یخی، بسیار ضعیف است. کاهش و تخریب ازن در عرض های جغرافیایی متوسط یعنی بالای اروپا، آسیا و آمریکا بسیار سریعتر ازحد پیش بینی شده است.       دیدگاه سوم چرا لایه ازن در نواحی قطبی که آلاینده ها کمتر هستند سوراخ شده است ولی در مناطق دیگری که عملیات های صنعتی وآلاینده ها وجود دارد سوراخ نشده است؟ مهمترین عامل وجود ابرهای استراتوسفری در نواحی قطبی است به دلیل سردتر بودن قطب جنوب این ابرها در آنجا پایدارترند تابش پرتوهای فرابنفش خورشید در آغاز بهار باعث آزاد شدن رادیکال های کلر در مجاورت بلورهای یخ موجود در این ابرها می گردد. لایه ازن به سبب ایجاد یک سپر حفاظتی در برابر اشعه ماوراء بنفش بسیار حیاتی در حفاظت از زمین داراست لیکن این لایه خود در مقابل گازهای گلخانه ای(نظیر سی اف سی ها وهالوژن ها)که در اتمسفر پخش می گردند، آسیب پذیر است. همانطور که انتظار می رفت، سوراخ لایه ازن نزدیک قطب جنوب زمین بازگشته است، شکاف امسال کمی بزرگتر از سال گذشته شده ولی با این وجود از اندازه آن در 10 سپتامبر2000 کاسته شده است از این رو به نظر می رسد کوششهای جهانی که در جهت کاهش استفاده از این مواد شیمیایی زیان آور انجام می گیرد، تأثیرات مثبتی بر روی غلظت اتمسفر داشته است. بزرگی شکاف لایه ازن در سال جاری تا حدودی مربوط به سردی بیش از حد عادی لایه های فوقانی لایه ازن(استراتوسفر)می شود. می دانیم کره زمین به طور طبیعی در اثر تابش خورشید گرم می شود، اما اینجا منظور ما از گرم شدن زمین، پدیده دیگری است این پدیده نسبتاً جدید عبارت است از تغییر دمای زمین در اثر فعالیت های بشری که با تغییرات طبیعی آن فرق دارد. در طول 100 سال گذشته،کره زمین به طور غیر طبیعی4/0 درجه سانتیگراد گرمتر شده که این موضوع دانشمندان را نگران کرده است. آنها حدس می زنند فعالیت های صنعتی در ایجاد این مشکل بسیار مؤثر است و به گرم شدن کره زمین کمک می کند. به عبارت دیگر«گرم شدن زمین» افزایش میانگین دمای زمین است. «تغییر آب وهوا» در اثر این افزایش دما به وجود می آید.گرم شدن زمین موجب تغییر الگوی بارش، افزایش سطح آب دریاهای آزاد وکاهش سطح آب دریاچه ها تاثیرات وسیع بر گیاهان، حیات وحش وانسانها می شود. آلودگی هوا به عنوان بزرگترین مشکل دنیای امروزی، همچنان بدوی هیچ گونه راه حل عملی برای بشر یاقی مانده است. بسیاری از دانشمندان معتقدند که فعالیت های انسان و دخالت های نابجای او در طبیعت موجب افزایش سرعت تغییر آب وهوایی شده است و می تواند موجب بی ثباتی سرتاسر کره زمین شود. هزاران هزار سال عدم تغییر تراکم گازهای گلخانه ای درجو بالای سر ما،محیط مناسبی برای رشد تمدن بشر تولید کرد؛ ولی با پیشرفت همین تمدن و پس از انقلاب صنعتی در حدود سال1800 میلادی، دنیا به مکانی برای تجمع گار دی اکسیدکربن تبدیل شد و ما هر روز شاهد کشف تأثیرات جدیدی از اثرات مستقیم و غیرمستقیم گازهای گلخانه ای هستیم. ماهیت و نحوه عمل گازهای گلخانه ای: چرا به این گازها،گازهای گلخانه ای می گوییم؟  گلخانه یک اتاق شیشه ای است که نور خورشید از شیشه های آن به داخل می تابد و هوای گلخانه را گرم می کند. اما شیشه های گلخانه اجازه نمی دهند که این هوای گرم از گلخانه خارج شود. جو یا هوایی که در اطراف ماست، شبیه یک گلخانه است. گازهای گلخانه ای درجو درست مثل شیشه های گلخانه عمل می کنند. نور خورشید پس از عبور از لایه های گازهای گلخانه ای وارد جو زمین می شود. زمانی که نور خورشید به سطح زمین می رسد، مقداری از انرژی گرمایی آن توسط خاک،آب و سایر موجودات جذب می شود. مقداری هم در جو زمین می ماند و باقیمانده آن به فضا بر می گردد. اگر مقدار گازهای گلخانه ای در جو از حد طبیعی آن بالاتر باشد، به جهت جذب تشعشعات مادون قرمز منعکس شده از سطح زمین توسط این گازها گرما در اتمسفر زمین محبوس می شود و انرژی کمتری به فضا بر می گردد، در نتیجه گرم تر می شود و به دنبال آن دمای کره زمین بالا می رود. وجود این گازها بخودی خود و به میزان طبیعی برای ادامه حیات لازم می باشد در صورت عدم وجود این گازها گرمای منعکس شده به فضا بر می گردد و هوا آنقدر سرد می شود که ادامه حیات را مختل می کند. اگر این گازها در جو نبودند، انرژی گرمایی خورشید که مجدداً به فضا بر می گشت باعث می شد هوای زمین33 درجه سانتیگراد سردتر از دمای کنونی باشد. حدود 70% تشعشعات مرئی مادون قرمز که به زمین می رسد جذب آن می شود و مابقی منعکس می گردد. مولکولهای گاز گلخانه ای و ابرها بخشی از این گرما که ناشی از جذب نور مرئی مادون قرمز توسط سطح زمین است را جذب نموده و در کلیه جهات منتشر می کنند. بخشی از این تشعشعات مجدداً جذب سطح زمین شده ومابقی به خارج از اتمسفر می رود. گازهای گلخانه ای چه گازهایی هستند؟ به مجموعه ای از گازها که مقداری از انرژی خورشید را در جو زمین نگه می دارند و باعث گرم شدن جو می شوند، گازهای گلخانه ای می گویند. این گازها شامل:بخار آب، دی اکسیدکربن، متان، اکسید نیتروژن، فلوروکربنها و ازن. در این میان دی اکسیدکربن پرصحبت ترین و بخار آب به جهت درصد بالای آن که حدود3% کل گازهای گلخانه ای اتمسفر را تشکیل می دهد مهم ترین گازهای گلخانه ای می باشند که هر دو عمده ترین محصول احتراق سوختهای هیدرو کربنی هستند. بخار آب اولین جذب کننده تشعشعات خورشیدی ورودی به زمین می باشد که نقش عمده ای در اثر گلخانه ای طبیعی دارد. اثر گازهای گلخانه ای که در قرن نوزدهم توسط   Fourier   Jean  برای اولین بار معرفی شد عبارت است از گرم شدن اتمسفر زمین در اثر عبور نور خورشید از میان این گازها(GHG =گازهای گلخانه ای) و جذب یا پخش مجدد گرمای حاصل از گزم شدن سطح زمین توسط این گازها. دی اکسیدکربن  2 CO اصلی ترین گاز گلخانه ای است که توسط بشر تولد می شود. این گاز حاصل خیلی فعالیت های انسان ودیگر موجودات است و روزانه به مقدار زیادی تولید می شود. یک نیروگاه1000 مگاواتی با سوخت مایع در فرآیند احتراق بطور متوسط15 تن گاز دی اکسیدکربن(2 CO ) در ساعت و معادل2/2 تن اکسیدهای ازت(NOX) و حدود105 کیلوگرم هیدرو کربنهای نیم سوخته و آلاینده های دیگر وارد محیط و اتمسفر می نماید. بررسی های انجام شده در کشورهای جامعه همکاری های اقتصادی و توسعه(OECD )حاکی از آن است که40% تا50% از اکسیدهای گوگردی و25% از اکسیدهای ازت و بیش از50% از گازهای گلخانه ای به ویژه ( 2 CO) سهم نیروگاه های بخاری است که حدود30% ازکل انرژی جهان را مصرف می نمایندو دی اکسیدکربن60% سهم عمده را در تخریب چرحه اقلیمی زمین دارد و تولید آن نیز به صورت روز افزون ادامه دارد. بخار آب در جو فوقانی بواسطه تحریک در تشکیل ابرهای قطبی که عامل کمک به آلاینده هایی نظیر اکسیدهای نیتروژن و هالوکربن ها در تخریب لایه ازن می باشند برای این لایه مضر باشد. برخی از دانشمندان معتقدند بخار آب در جو میانی(tropopause=2 تا 16 کیلومتری سطح زمین) عامل اثر گلخانه ای است و برخی دیگر بخار آب در جو تحتانی(سطح زمین) را عامل این اثر می دانند. ولی اعتقاد عموم بر این است که بخار آب کمترین اثر را در اثر گلخانه ای آنتروپوژنیک( حاصل از احتراق سوخت ها) دارد. گاز متان که حاصل فرآیند پوسیدگی است علیرغم درصد کم آن در مقایسه با دی اکسیدکربن،5 تا 10 برابر مستعد تر از این گاز در جذب حرارت می باشد. متان در اتمسفر بطور سالانه 1% افزایش می یابد که دو برابر درصد افزایش دی اکسیدکربن است. گاز متان در اثر فعالیت هایی نظیر شالیکاری،دفع زباله ها، سوخت هایbiomass ،دامداری، تخلیه گازهای طبیعی در هنگام استخراج وحمل ونقل واستخراج زغال سنگ، تولید می شود. تقریباً 90% متان موجود در جو تحتانی در فعل وانفعالات شیمیایی باhydroxyl نابود می شود. اگر چه میزان این ماده در جو بسیار کم است ولیکن اصلی ترین عامل از بین رفتن متان جو می باشد. مادهradicals  hydroxyl در اثر تجزیه بخار آب و واکنش شیمیایی بین بخار آب وسایر گازهای موجود در جو تولید می شود. O 2N نیز از گازهای گلخانه ای مؤثر می باشد که150 تا 180 سال در اتمسفر باقی می ماند و به طور طبیعی تا جو فوقانی بالا رفته باعث تخریب لایه ازن می گردد. درصد افزایش آن در سال0.2 تا 0.3 درصد است و بیشتر در مناطق حاره تولید می شود ولی به طور تخمینی 20% آن در اثر کودها و محصولات شیمیایی و احتراق سوخت های فسیلی می باشد. استفاده از کاتالیست ها برای کنترل انتشار این گاز نقش مؤثرتری یافته است. استفاده از گودها برای رشد ذرت در تولید سوخت اتانول یکی از عمده ترین عوامل انتشار اکسیدهای نیتروژن می باشد. کلرو فلوروکربن ها(CFC )با وجود این که محصول احتراق موتورها نیستند ولی به واسطه این که محصول فرآیند خنک سازی هوا برای وسائل مختلف می باشند مورد توجه قرار می گیرند. این گازها در سال0.5% افزایش می یابند و بین 75 تا 180 سال در اتمسفر باقی می مانند. همچنین20000 برابر مستعد تر از دی اکسید کربن در جذب گرما هستند ولی در کل بعضی از دانشمندان معتقدند اثر گلخانه ای آ ن ها در تعادل با اثر خنک سازی آنهاست. عوامل به وجود آورنده گازهای گلخانه ای: اکثر فعالیت های انسان ها گاز گلخانه ای تولید می کند. پس از انقلاب صنعتی و اختراع انواع ماشین آلات صنعتی، انسان ها با فعالیت های کشاورزی و صنعتی چهره زمین و آب و هوای آن را دگرگون ساختند. با شروع انقلاب صنعتی روش زندگی مردم عوض شد. قبل از آن مقدار گازهای گلخانه ای در جو کم بود، اما بارشد جمعیت و افزایش استفاده از نفت و زغال سنگ ترکیب گازهای اتمسفر نیز تغییر کرد. به طوریکه در حال حاضر، غلظت گازهای گلخانه ای از حدود270  PPM به 367  PPM رسیده است. اکثر انرژی های لازم برای کارهای روزمره ما به طور مستقیم  یا غیرمستقیم از سوخت های فسیلی مثل نفت و گاز و زغال سنگ به دست می آید. اینها سوخت هایی هستند که سوزاندن آنها گاز گلخانه ای آزاد می کند. چون ما برای انجام این کارها به برق وسوخت نیاز داریم، نیروگاه ها زغال سنگ و نفت را می سوزانند تا برق تولید کنند و پالایشگاه ها نیز برای تصفیه نفت خام و تولید نفت و بنزین، سوخت مصرف می کنند. سوزاندن نفت و زغال سنگ هم گاز گلخانه ای تولید می کند. سوزاندن بقایای کشاورزی در تولید دی اکسیدکربن بی تاثیر نیست و علاوه بر تشدید پدیده گلخانه ای باعث می شود که کربن موجود در زنجیره های غذایی، از این زنجیره ها خارج شود و دیگر وارد زنجیره نشود که اثرات سوءی بر محیط واکوسیستم ها می گذارد. زباله ها، حیواناتی مثل گاو، گوسفند و ..... ، شالیزارها، استخراج زغال سنگ اینها به افزایش متان کمک می کنند و همچنین اتومبیل ها و کارخانه هایی که مایحتاج روزانه ما را تولید می کنند، مقادیر زیادی از انواع گازهای گلخانه ای را به هوا می فرستند. در هر سال ضایعات ناشی از سوخت های فسیلی 25 میلیارد تن دی اکسیدکربن به جو زمین اضافه می کند.این مقدار برابر است با 70 میلیون تن در هر روز و یا 800 تن در هر ثانیه و همچنین مقادیر زیادی 2NO و  2SO و بخار آب نیز با سوختن این مواد آزاد می شوند که در آلودگی هوا و به خصوص پدیده اثر گلخانه ای تاثیر زیادی دارند. تاثیرات گازهای گلخانه ای بر محیط: آلودگی هوا به عنوان بزرگترین مشکل دنیای امروزی، همچنان مشکلی بدون هیچ گونه راه حل عملی برای بشر باقی مانده است. طبق آمار ارائه شده از سوی سازمان ملل متحد 3 میلیون نفر در سرتاسر جهان بر اثر بیماری های ناشی از آلودگی هوا می میرند که این آمار حدود 5% از کل مرگ و میر سالانه مردم جهان را تشکیل می دهد و همین امر باعث حساستر شدن مردم سرتاسر جهان نسبت به مسائل زیست محیطی شده است. در دهه های پایانی قرن بیستم بشریت با این واقعیت تلخ مواجه شد که آلودگی هایی که توسط وی به وجود آمده است به طور بی سابقه ای تمام زمین را به عنوان زیستگاه بشر با خطر مواجه کرده است. بنابر آمار سازمان ملل متحد نزدیک به 50 هزار گونه از موجودات زنده طبیعت در حال نابودی هستند که بیش از1000 برابر نرخ طبیعی نابودی گونه است. کارشناسان پیش بینی می کنند که دمای زمین در این قرن می تواند حدود 8/5 درجه سانتی گراد افزایش یابد. گرم شدن زمین باعث افزایش بیماری های عفونی می شود که این بیماری ها به مدت زمان طولانی تریی برای درمان نیاز دارند. ار تبعات مهم دیگر این پدیده به بالا آمدن سطح دریاها، وقوع طوفان های بزرگ منطقه ای ، خشکسالی و نهایتاً تغییر الگوهای گردش آبو هوا اشاره کرد که نمونه های آن در چند سال اخیر به وضوح مشاهده می کنیم. بعضی وقتها مسائل کوچک می توانند به مشکلات بزرگی تبدیل شوند! این همان چیزی است که برای زمین اتفاق می افتد. اگر دمای هوا فقط چند روز،بالاتر ازحد طبیعی باشد، چندان مهم نیست، چون دمای زمین تقریباً ثابت می ماند. اما اگر دمای هوا مدت زیدی به طور مداوم بالا برود، کره زمین با مشکلاتی مواجه خواهد شد. دمای متوسط زمین در طول قرن گذشته تقریباٌ5/0 درجه سانتیگراد افزایش یافته است؛ دانشمندان انتظار دارند که در طول 100 سال آینده متوسط دمای زمین 5/1 تا 5/3 و شاید تا 8/5 درجه سانتیگراد افزایش یابد. همین مقدار می تواند آب و هوای زمین را به طور بی سابقه ای تغییر دهد. زمانیکه این پدیده رخ دهد،ممکن است تغییرات بزرگی در سطح آب اقیانوسها، مزارع کشاورزی و هوایی که تنفس می کنیم یا آبی که می نوشیم، رخ دهد. در صورتیکه آب و هوا تغییر کند، آب و هوای جایی مثل شهرکرد-که هوای سرد و کوهستانی دارد- گرمتر می شود یا مثلا هوای بندر عباس گرم و خشک تر می شود. البته ممکن است تغییر آب و هوا برای شهر کردی ها خوشایند باشد، اما همه تاثیرات ناشی از آن خوشایند نیست. زیرا ممکن است این تغییرات با افزایش بلایای طبیعی مثل سیل و طوفان همراه باشد. اگر دمای کره زمین زیاد شود، تعداد روزهای گرم سال افزایش می یابد و در نتیجه بیماری های ناشی از گرما مثل گرمازدگی و مالاریا زیاد می شود. در حال حاضر شرایط آب و هوابب جاهای مختلف در اثر گرم شدن کره زمین در حال تغییر است. مثلا شهری مثل تهران را در نظر بگیرید، تهران در نزدیکی رشته کوه البرز قرار دارد. بنا به تعریف آب و هوا، تهران باید هوای سرد یا برفی داشته باشد، اما می بینید که به علت تغییر آب و هوا، از هوای سرد بارانی یا برفی چندان خبری نیست! تغییر و تحولات شدید جوی ، زمستان های ملایم، تابستان هایی که قسماً با فازهایی از گرمای شدید از یک سو و ابر و باران شدید و سیل از سوی دیگر نمود می یابند و نیز تفاوت های فاحش جوی همزمان در نقاط مختلف، از شاخص های وضعیت اقلیمی جهان در سال ها و دهه های معاصر هستند. مثلاً در تابستان سال 2002، هم اروپای شرقی و مرکزی، هم بخشی از ایران و هم شرق آسیا با سیلاب های شدید دست به گریبان شدند. این در حالی است که در نقاطی مانند ترکیه و یونان هوای شرجی و شدت گرما به ابعاد بی سابقه ای رسیده بود. در سیلاب های یاد شده علاوه بر ویرانی و تخریب شهرها، روستاها، مزارع و محصولات زراعی، 1700 نفر نیز جان خود را از دست داده اند که آمارهایی این چنین نیز در سال های بعد از آن نیز اتفاق افتاد و با ادامه این روند باید انتظار این چنین مواردی را در آینده داشته باشیم. گرچه هنوز بحث و جدل بر سر عامل اصلی این تغییر و تحولات جوی هواشناسان وکارشناسان محیط زیست به شدت جریان دارد، لیکن این توافق عمومی در حال قوت گرفتن است که تخریب چرخه ی اقلیمی زمین عمدتاً ناشی از تشدید فزاینده گازهای گلخانه ای است. با گرم شدن آب و هوا و تاثیر آن بر مزارع کشاورزی، منابع غذایی انسانها کاهش می یابد، آب بیشتری بخار می شود و در نتیجه انسانها با کمبود آب شیرین مواجه خواهند شد. این تغییرات بر روی حیوانات و گیاهان هم تاثیر منفی می گذارد. اگر این تغییرات به آرامی اتفاق بیفتد، حیات وحش با خطرات جدی روبرو می شوند. مثلاً پرندگان و جانورانی که در فصل های مختلف سال به جاهای دیگر مهاجرت می کنند، ممکن است مکان مناسبی را برای مهاجرت پیدا نکنند و یا غذایی براب خوردن نداشته باشند. اگر دمای کره زمین افزایش ناگهانی داشته باشد اثرات مخرب و غیر قابل جبران برای جانوران، گیاهان، محصولات کشاورزی و غذایی و ..... در پی خواهد داشت. به این صورت که در بعضی از مناطق زمان برداشت محصولات، کوتاه و کوتاه تر می شود. اگر به خاطر همین تغییرات آب و هوایی، بیابانها هم گسترش یابند با کاهش چشمگیر زمین ها و دشت های حاصل خیز دیگر جایی برای کشت محصولات باقی نخواهد ماند. مقدار آب دریاها در اثر ذوب شدن یخ های قطبی افزایش می یابد و از سوی دیگر بر اثر افزایش دما، آب دریاها و اقیانوسها منبسط می شود. اگر آب اقیانوس منبسط شود، فضای بیشتری را اشغال می کند ودر نتیجه سطح آب دریاها بالا می آید. سطح آب دریا ممکن است در قرن آینده چند سانتیمتر یا حداکثر 1 متر بالا بیاید. در اینصورت مزارع ساحلی به زیر آب می روند. در اثر بالا آمدن آب دریا منابع آب شیرین نیز غیر قابل استفاده می شوند. از دیگر اثرات مضر گرم شدن کره زمین، تاثیر آن بر روی جنگلها می باشد. زمانی که درجه حرارت کره زمین بییش از اندازه بالا رود، بسیاری از جنگلها طاقت این گرما را نخواهند داشت و رشد درختان به سختی ممکن خواهد شد وچه بسا که اتفاق ناخوشایند«مرگ درختان» رخ دهد. می دانیم که درختان دی اکسیدکربن هوا را گرفته و آن را به اکسیژن تبدیل می کنند، در صورت افزایش درجه حرارت دیگر درختی زنده نمی ماند که اکسیژن مورد نیاز را تامین کند، خاک نیز دچار فرسای می شود وحیات گونه های مختلف انسانی، جانوری و گیاهی به خطر می افتد. همچنین دیگر اثر زیان بار گرم شدن کره زمین، تاثیر مخرب آن بر روی جانوران می باششد. این گرمای زیاد بسیاری از گونه های جانوری را که توان انطباق با دگرگونی سریع آب و هوایی را ندارند، نابود می کند. اگر گرمای کره زمین به طور ناگهانی افزایش یابد زیستگاه حیوانات نیز تهدید خواهد شد، بدین سان که وقتی کوه های یخ شناور ذوب شوند پناهگاه حیوانات در ساحل دریا و جزایر پر از آب خواهد شد و حیات آنها به نخاطره می افتد. دیگر اثر مضر گرم شدن کره زمین، آتش سوزی بوته زارها، درختچه ها و جنگلهاست که در نهایت منجر به انقراض نسل گیاهان و جانوران می شود. گاز دی اکسیدکربن که مهمترین وبیشترین گازهای گلخانه ای است می تواند تاثیرات منفی قابل توجه ای روی آب دریاها داشته باشد. با توجه به تحقیقات و مطالعات انجام شده روی اتمسفر، دنشمندان بتازگی فهمیده اند که بیش از 50% از دی اکسیدکربنی که انسانها به اتمسفر وارد کرده اند در طول 200 سال گذشته توسط دریاها و اقیانوسها جذب شده است و این مقدار زیاد دی اکسیدکربن باعث تغییر ساختار شیمیایی آب دریاها شده است و همین موضوع باعث سخت تر شدن شرایط زندگی برای تعدادی از جانوران آبزی شده است. از زمان آغاز عصر صنعتی(حدود سال1800میلادی) مقدار دی اکسیدکربن در اتمسفر از 280 قسمت به380 قسمت افزایش پیدا کرده است. هر چند مقدار فوق نشان دهنده غلظت زیاد دی اکسیدکربن در جو زمین است، اما دانشمندان تعجب کرده اند که مقدار دی اکسیدکربن موجود در جو زمین فقط نیمی از آنچه بوده است که آنها محاسبه کرده اند و بعد از 10سال تحقیقات بین المللی به این نتیجه رسیده اند که مقدار دی اکسیدکربن گمشده توسط دریاها و اقیانوس ها جذب شده است. براساس اظهارات آقای ریچارد فیلی و همکارانش از موسسه(NOAA ) هر چند جذب گازهای گلخانه ای توسط دریا از مقدار تراکم اصلی گازها در جو زمین کاسته است، ولی همین امر موجب تغییر ساختاری شیمیایی آب دریا شده است و روند زندگی برای بسیاری از موجودات آبزی که دارای پوسته آهکی هستند مشکل شده است. مرجان ها پلانکتون ها از موجودات دریایی هستند که از یونهای کربنات آب دریا برای ساخت پوسته آهکی کربناتی خود استفاده می کنند؛ اما به علت افزایش دی اکسیدکربن در آب دریا مقدار یونهای کربنات در آب دریا کاهش می یابد و این بدان معنی است که این جانوران با کمبود مواد برای ساخت صدف هایشان مواجه می شوند و حیات آنها مورد تهدید قرار می گیرد. تا چند سال قبل دلایل نابودی تپه های مرجانی  برای دانشمندان مشخص نبود، اما هیچ دانشمندی تصور نمی کرد که دی اکسیدکربن یکی از علتهای اصلی از بین رفتن تپه های مرجانی باشد. همچنین آقای فیلی و تیم او ادعا می کنند که در مناطقی از آب دریا که مقدار بیشتری دی اکسیدکربن وجود دارد، صدفهای آهکی این جانوران در خطر آب شدن در آب هستند. در این رابطه آقای ویکتور فابری از دانشگاه کالیفرنیا می گوید :«بر اساس دانش امروز ما به نظر می رسد که با افزایش 2CO آب دریا، سرعت ساخت صدف برای این جانوران کاهش خواهد یافت . به هر حال این امر گواه تغییرات ثابت در تمام اقیانوس ها نیست. برسی های به عمل آمده نشان می دهد که دی اکسیدکربن حل شده در آب اقیانوس ها به طور پراکنده حل شده است و شامل تمام اقیانوس ها نمی شود . طبق اظهارات پروفسور سابین از موسسه(NOAA)نیمی از دی اکسیدکربن توسط فعالیت انسان که در طول200 سال گذشته وارد جو شده است؛ بیش از 10 درصد آن توسط دریاها جذب شده است و این بدان معنی است که موجوداتی که در سطح آب دریا زندگی می کنند در معرض خطر بیشتر قرار دارند و هنوز تاثیری که این گاز گلخانه ای روی شرایط آب وهوایی و اکو سیستم این موجودات می گذارد ، به طور کامل برای ما مشخص نشده است . البته اثرات مخرب این گازها چه به صورت منفرد وچه به صورت گروهی که پدیده گلخانه ای را باعث می شوند در این چند مورد خلاصه می شوند و ازدیاد آنها اثرات مخرب بیشتری که فعلاً از چشم ما پنهان است رابا بر هم زدن چرخه های زیستی باعث می شوند. گازهای گلخانه ای به گازهایی گفته می شود که تراکمشان در جو، دیوارهای ایجاد می کند که نقش آن مانند شیشه گلخانه ها است. انتشار بیش از حد گازهای گلخانه ای زمین را گرمتر کرده و عواقب ناگواری به وجود خواهد آورد. نور مرئی خورشید می تواند از دیواره ایجاد شده توسط گازهای گلخانه ای عبور کند و به زمین برسد، اما نور مادون قرمزی که به خارج از زمین می تابد، امکان عبور نمی یابد و به گرما تبدیل می شود. عبارت گازهای گلخانه ای به ترکیبات کلرو فلور وکربن (CFC) اطلاق می شود. عمده ترین این گازها عبارتند از دی اکسیدکربن، متان و دی اکسید نیتروژن. دکتر ویکتوریا جمالی، استادیار پیشین دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران، می گوید:«گازهای گلخانه ای گازهایی هستند که دراثر مصرف سوخت های فسیلی در اتمسفر ذخیره می شوند و این ذخیره باعث می شود که انرژی در زمین حبس بشود و ایجاد گرمایی بکند که شبیه گرمای موجود در گلخانه است. خیلی از فعالیت هایی که انسان در سطح کره زمین انجام می دهد باعث افزایش این گازها می شود و در نتیجه یکی از اثرات تراکم این گازها صدمه دیدن لایه ازن است.» اثر گلخانه ای جو، اثری است طبیعی که بدون آن دمای میانگین زمین به منهای 15 درجه خواهد رسید، در حالیکه به یمن وجود اثر نامبرده میانگین متوسط دمای زمین، مثبت 15 درجه است، دمایی که زندگی موجودات زنده را میسر و وجود اکوسیتم های طبیعی را امکان پذیر کرده است. اما با گسترش صنعت و انتشار بیش از حد گازهای گلخانه ای این اثر به ضد خود تبدیل شده است. ولی چه چیزی باعث شده است که ار طبیعی حافظ انسان، برضد او به کار افتد؟ خانم جمالی که خود از پایه گذاران جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست ایران است، عقیده دارد:«کشورهایی که صنعت در آن نقش زیادی دارد یا به عبارتی کشورهای صنعتی در تولید این گازها و افزایش گرمای کره زمین و اثراتی که این گرما بر روی همه ی لایه های زندگی انسان و جانداران دارد وصدمات فراوانی که به آن وارد می آید ، بیشترین نقش را دارند . در طول قرن بیستم، در یک قرن صد ساله، ما فقط یک درجه افزایش دمای کره زمین را داشتیم، در صورتی که تخمین می زنند که دمای زمین تا پایان قرن بیست و یکم به میزان پنج تا شش درجه افزایش می یابد و این فقط در اثر فعالیت های انسانی است که در سطح کره ی زمین اتفاق می افتد و با افزایش درجه حرارت، ما اثرات مخربی بر روی یخ های قطبی، جزایر کوچک، در اقیانوس ها خواهیم داشت و شاهد از بین رفتن سیستم های زندگی خواهیم بود و مهاجرینی که به جمعیت اضافه می شوند، بیماری های که به وجود می آید، خشکسالی ها،سیل ها و بسیاری اثراتی که شاید خیلی از آنها هنوز در تصور ما نمی گنجد.» وی می افزاید:«حتی اگر این درجه دمای زمین به میزان دو تا سه درجه افزایش یابد، ما این اثرات سوء را در کره زمین خواهیم داشت و کشورها باید برای اینکه چنین اتفاقی نیافتد، چاره ای بیاندیشند و برای همین است که در سال 2007 که هم اکنون آن را سپری می کنیم، چندین کنفرانس تغییرات جوی داشتیم که یکی در فرانسه اتفاق افتاد، یکی در بلژیک برگزار شد، سومی را در تایلند داشتیم و در اواخر سال 2007 هم یک نشست دیگر در اسپانیا خواهیم داشت که مصوبات این اجلاسها مثل قانون برای کشورها لازمالاجرا است، برای اینکه برنامه هایشان را بر این اساس تنظیم بکنند که کمترین صدمه را بزند و برنامه هایشان طوری باشد که تا سال 2015 که در آن ما اجلاس سران را در رابطه با محیط زیست داریم، دستاوردی داشته باشند که بتوانند آن دستاورد را در آن اجلاس ارائه بدهند تا نشان بدهد، چقدر در رابطه با کاهش استفاده از سوخت های فسیلی و جایگزین کردن آن با انرژی های تجدید پذیر موفق بوده اند.» چندی است که موضوع کاهش انتشار گازهای گلخانه ای در مباحث نشست های زیست محیطی آلمان و دیگر کشورهای اروپایی جایگاه ویژه ای یافته است. بشر تنها چند سال فرصت دارد تا این امر را عملی سازد و آیندگان را از عواقب مصیبت بار آن نجات دهد. اما آیا در کشوری مانند ایران نیز از این ضرورت، آنقدرها که شایسته است، سخن به میان می آید؟ دکتر ویکتوریا جمالی می گوید:«ایران هم جزو آن کشورهایی است مه بیانیه توسعه هزاره را امضا کرده است، بنابراین ما متعهد هستیم که در چارچوب تئعه هزاره حرکت بکنیم و یکی از اهداف توسعه هزاره همن حفظ محیط زیست و توسعه پایدار است. ولی از طرفی دیگر ما کشور تولید کننده نفت و گاز هستیم که خود نفت و تولیدات نفتی یکی از  آلوده سازهای کره زمین هستند که باید جایگزین بشوند، از طرف دیگر ما کشوری هستیم که امکانات استفاده از انرژی خورشیدی و بادی و حتی زمین گرمایی فراوانی در اختیار داریم. سیاست دولت باید در راستای جایگزینی این انرژی ها باشد. بطور مثال توربین های بادی که در اختیار ما هست اندک است و نمی تواند به صورت درصدی جایگزین شود و در برنامه ریزیها قرار بگیرد که دولت بواند اعلام کند، چند درصد از انرژی های تولیدی کشور به طور مثال انرژی های خورشیدی یا بادی هست. باید این امر در چشم انداز برنامه توسعه بیست ساله که در نظر گرفته اند، دیده بشود که دیده هم شده ولی صرف داشتن قانون مهم نیست، بلکه اجرای آن مهم است که ما بتوانیم، این موارد پیشبینی شده را به صورت اجرایی درآورده و عملیاتی بکنیم.» آلایندهای محیط زیت را باید کاهش داد و این مساله باید برای مردم همه کشورها به ضورتی بی چون و چرا تبدیل شود. فعالان محیط زیست، چه وابسته و چه غیر وابسته به دولت، در این عرصه، وظیفه های خطیر بر عهده دارند. به عقیده ویکتوریا جمالی:«مهمترین گامی که می توان برداشت، فرهنگ سازی است. ما باید فکر بکنیم که جامعه ما احتیاج به فرهنگ سازی دارد. سازمان های غیر دولتی وظیفه دارند، مردم را آگاه بکنند وآن فرهنگ سازی لازم را در اقشار جامعه چه شهری و چه روستایی انجام بدهند، نقش آنها را پرنگ کنند و آنها را آگاه بکنند که آنها می توانند، چه کاری انجام بدهند تا در کاهش گازهای گلخانه ای و تغییر اقلیم مؤثر باشند.»   /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}
برچسب‌ها: گازهای گلخانه ای چه گازهایی هستند

#1

 از درختان جنگلهای مانگرو در جهان چه استفاده هایی می شود؟

از درختان جنگلهای مانگرو در جهان چه استفاده هایی می شود؟ :
تقریبا در اکثر نقاط دنیا از گونه های مانگرو به عنوان هیزم استفاده می شود و در برخی مناطق، حتی به عنوان منبع اصلی درآمد مردم به شمار می رود. در بنگلادش از چوب این درختان برای تهیه چوب کبریت و کاغذ روزنامه استفاده می شود. در اندونزی که از بزرگترین کشورهای تولید کننده خمیر کاغذ در دنیاست، 20 درصد مواد خام این خمیر از گیاهان مانگرو به دست می آید. در فیلیپین و سوماترای اندونزی نیز این درختان نهایتا به کاغذ تبدیل می شوند.


بعضی گونه ها نوعی مواد خام بسیار مقاوم تولید می کنند که علاوه بر استفاده ی آنها در صنایع چوب به شکل سنتی برای تهیه قند و الکل هم استفاده می شود.
مناطقی که حد واسط رودخانه و دریا قرار دارند، در تمام دنیا از لحاظ اکولوژیکی و زیست محیطی، فوق العاده و به شدت حاصلخیزند. جنگل های حرا هم از این قاعده مستثنی نیستند و با توجه به ویژگی خاصشان، جایگاه خوبی برای رشد ماهی ها و صنعت شیلات هستند. بعضی از ماهیها باید بخشی از چرخه زندگی خود را در جنگل های مانگرو سپری کنند. از این میان می توان به رشد بعضی صدفها اشاره کرد که به ریشه گیاهان حرا متصل شده و قابلیت رشد و پرورش در تالاب ها و مرداب های این جنگل ها را دارند.

بعضی از حلزون ها و میگوها هم زندگی خود را مدیون جنگل های حرا هستند. اما امروز به دلیل آلودگی هایی که در سطح جنگل های حرا اتفاق افتاده است صید آبزیان با کاهش چشمگیری مواجه شده است، چرا که بسیاری از ماهی هایی که لابلای شاخه ها و ریشه های درختان حرا تخم ریزی کرده اند حالا پناهگاهی ندارند.

 

عوامل موثر در شکل گیری مانگرو ها
الف) راهای آبی
جنگل های مانگرو در رابطه مستقم با راه های آبی هستند مانگرو ها در ایران در حاشیه خور های فرعی و اصلی و آب راه ها واقع شده اند بنابر این

انواع محیط های آبی و خصوصیات آنها بر استقرا و شکل گیری مانگرو تاثیر مستقیم دارند

ب)آب شیرین
یکی از مهمترین عوامل رشد و استقرار مانگرو هاست به آب و هوای ناحیه اندازه حوضه آبخیز،رسوب ها
حرکات رود خانه ای ،جزر ومد بستگی دارد
ت)فصل خشکی
فصل خشک طولانی موجب عدم استقرار جنگ های مانگرو می باشد
ث)عرض جغرافیای
مانگرو ها در ایران در عرض های جغرافیای مساعد پراکنش دارد (۲۵تا۲۸)
ج)جزرو مد
جزر ومد با حرکات خود مواد غذایی را در اکوسیستم های مانگرو وارد می کنند و مواد غذای را در خود حل کرده و محصول غذای را به اکوسیستم مانگروها وارد و مواد زائد و مانده را خارج می نماید تناوب جزر ومد بر غلظت اکسیزن و مواد غذایی تاثیر می گذار و موجب کاهش یا افزایش آن میشود
خ)غرقاب
غرقاب نیز از مهمترین عوامل استقرار عوامل جنگل های مانگرو می باشد در جنگل های مانگرو ایران میزان غرقاب بستر جنگل ها در مناطق مختلف متفاوت است و همین تناوب موجب به وجود آمدن جنگل های متفاوت از نظر کمی و کیفی گردیده است
ح)شوری
جنگل های مانگرو در راه حل مختلف رشد و تکامل خود به میزان معینی نمک نیاز دارند اگر مقدار نمک بیش از حد لازم باشد برای گیاه مضر است و اگر کمتر از حد معمول باشد نیز گیاه قادر نیست مراحل زندگی خود را تکمیل نماید معمولا شوری بیش از ۴پی پی تی را تحمل می کنند.
● اجتماعات جانوری
اجتمات جانوری جنگل های مانگرو در ایران عبارت اند از:
۱) بی مهرگان
۲) شکم پایان
۳) انواع دو کفه ای ها
۴) سخت پوستا
۵) مهره داران

 

ویژگی های اصلی جنگل های مانگرو:

1-این دسته از گیاهان تنها در بین درختان و درختچه ها یافت می شوند و گونه های علفی جزو گونه های اصلی مانگرو به حساب نمی آیند .

2-درختان و درختچه های مانگرو تنها در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری وجود دارند .

3-اجتماعات مانگرو در مناطق رویشی خود تنها در نواحی جزر و مدی در کنار سواحل ، دلتاها ، مصعب رودخانه ها خور ها ، جزایر گلی ماسه ای مستقر  می گردند .

4-درختان مانگرو در مرداب های گرمسیری دارای ریشه های تنفسی هستند که به صورت مختلف (سینوس ، حلقه ای ، عصائی ) نمایان می شوند .

5-بذر درختان مانگرو بخشی از مراحل رویشیخود را بر روی پایه مادری سپری می کند ، و به همین دلیل زنده زا یا شبه زنده زا هستند .

اجتماعات مانگرو ایران تنها از 2 گونه درختی با نام درخت حرا ( Avicennia  marina ) و درخت چندل (Rhizophora mucronata ) تشکیل      

  یافته است.

بنابراین جنگلهای مانگرو ایران به نام جنگلهای حرا نامیده می شوند و این امر به دلیل غلبه درختان فوق در اکثر رویشگاههاست .

 

 

زندگی جانوری در جنگل های مانگرو:

متداولترین میگو که در جوامع مانگروی زندگی می کنند شاه میگو با نام علمی Macrobrachium rosenbergii است که بیشتر در مناطقی که با آب شیرین در ارتباط است دیده می شود از سایر میگو ها می توان به indicus , monodon اشاره کرد. ماهیان شناخته شده در جنگل های حرا ۳۲ گونه هستند که به ۱۷ خانواده تعلق دارند در بین ماهیان ماهی گل خورک muds kipper در مناطق گلی اجتماعات مانگرو ها دیده می شوند که از مهمترین ماهیان جنگل های حرا محصوب می باشند سایر ماهیان اغلب منشاء دریایی داشته و به هنگام مد وارد خورها شده و در این نواحی به تغذیه می پردازند از ماهیان منطقه می توان به : شانک،پو ،سفره ماهی قهوه ای ،گل خورک ،سنگسر ،ساردین ، زردک ، کفشک اشاره کرد .
گل خورک هاکه ماهیان خزنده نیز نامیده می شوند از گونه های آشنا و دائمی منطقه هستند گل خورک ها ماهیانی شبیه به خزندگان می باشند . مانند خرچنگ ها در کفه های گلی حفره هایی ایجاد می کنند و در هر دو حالت جزر و مد فعال اند این ماهیان بیشتر اوقات جود را در خارج آب می گذرانند به خاطر ساز گاری با محیط دارای اندامهای هستند که همانند دوزیستان اجازه می دهند بر روی یستر گلی بخزند و بجهند ویا به سرعت در حفرات گلی خود را پنهان کنند حرکت آنها در واقع به وسیله باله های سینه ای همراه با جهش یا جست و خیز است .
چشم های بر جسته ی آن ها برای دید هوایی واضح تغییر یافته در حالی که توانایی آنها برای دیدن در زیر آب کاهش پیدا کرده است. زیر هر چشم جانور پیاله ای پر از آب حاصل از چین خوردگی های پوستی وجود دارد که زمانی که چشم هایش به خاطر در معرض هوا بودن خشک می شود آنها را در درون این ظرف آب مرطوب می کند. گل خورک ها با داشتن باله هایی پا مانند قادرند زمانی که خارج از آب هستند راه بروند، از موانع بالا بروند و حتی از نقطه ای به نقطه دیگر جست بزنند. از طرفی آنها قادرند هم در آب و هم در خشکی تنفس کنند.
توانایی ترک آب این ماهی را قادر کرده تا پهنه های گلی کم عمق را مورد بهره برداری قرار دهد اما سوراخ های آبی همچنان برای بیشتر گونه های گل خورک منزلگاه و پایگاه اصلی بوده و از این محل است که فعالیت های خشکی خود را آغاز کرده و زمانی که توسط صیادانی تهدید می شود به آنجا عقب می نشیند. گل خورک ها زمانی که آب پایین است در خطر شکار شدن توسط پرندگان ساحلی و همچنین تعدادی دیگر از حیوانات خشکی مانند مارها و پستانداران قرار دارند.
از سوی دیگر هنگامی که آب بالا است بیشتر گونه های گل خورک برای اجتناب از مورد حمله قرار گرفتن توسط ماهیان صیادی که آب های کم عمق را می کاوند، در سوراخ های زیرآب رفته خود پناه می گیرند. یک سوراخ علاوه بر استفاده شدن به عنوان پناهگاه همچنین می تواند به عنوان پرورشگاهی برای بزرگ کردن تخم ها نیز به کار رود.هر بهار نر ها برای ایجاد قلمرو های فردی سطح گلی را کنده و سوراخی حفر می کنند .

خزندگان جنگل های مانگرو شامل ۲ گروه لاک پشت دریایی شامل لاک پشت عقابی و لاک پشت سبز و۵ گونه مار است از پرندگان می توان به پلیکان ، حواصیل ،فلامینگو،عقاب ماهیگیر ،شاهین ، زنبور خور ، پرستو ، چکاوک ، تو کا،صدف خور را می توان نام برد.

 

برچسب‌ها: جنگلهای مانگرو

/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";} چکیده : وابستگی اقتصادی به لحاظ فرهنگی تاثیری مخرب بر الگوی مصرف جامعه دارد وجامعه   را بسوی تفنن طلبی واتکای منفی وبه نوعی تجمل گرایی سوق میدهد از انجا که انسان   موجودی فرهنگی است و هدایت او را فرهنگ شکل میدهد ونیز از انجا که انسان فی نفسه   اجتماعی است از طریق ارضای نیازهای متفاوت خود وبه کمک اصول تعاون در بقا و   تعاون درتعالی درصدد بر پایی زندگی سعادتمندانه بر می اید در این راستا می توان گفت   الگوی سعادت اجتماعی  به شرایط و امکانات متکی است وابستگی اقتصادی الکوی مصرف   داخلی را تغییر میدهد وبر تمام جوانب زندگی انسان بخصوص جنبه فرهنگی و اصا لت فرد   تاثیر می گذارد. فاصله طبقاتی شدت می یابد زیرا تجمل گرایی برای قشر مرفه جامعه زیاد   می شود مصرف کالاهای لوکس واساسی کشور های دیگر آثار منفی فرهنگی بر جامعه می   گذارد این تغییر الگوی مصرف جامعه در کشور های در حال توسعه موج های فرهنگی و   هویتی ایجاد می کند که قاچاق کالا نقش مهمی در ایجاد آن دارد وابستگی اقتصادی باعث   تضعیف تولیدات داخلی شده وصنایع داخلی را به تعطیلی می کشاند و در بازار تنش ایجاد   می کند که نتیجه ی آن تورم شدید در بازار است فرصت های شغلی کم می شوند و در نهایت   رفاه اقتصادی واجتماعی کاهش می یابد امنیت اجتماعی از بین می رود در چنین شرایطی ما   نمی توانیم انتظار داشته باشیم که از نظر وابستگی فرهنگی مصون هستیم،زیرا کالا های   فرهنگی اولین کالا هایی هستند که در وابستگی اقتصادی به کشور وارد می شوند و چهار   چوب و قالب های اقتصادی را مورد تهدید قرار می دهند مشاغل قانونی جای خود را به   مشاغل پست می دهند که به عنوان زد ارزش فرهنگ ما را تحت تاثیر قرار می دهند بنا بر   این انسجام اجتماعی و پیوندها از بین می روند  در چنین شرایطی انجام کار مفید وخدمت   گزاری به جامعه عمل ارزشی نخواهد بود و افراد در پی یافتن میان بر هایی  در جهت دست   یافتن به خواسته های رفاهی خواهند بود و کار صحیح و مفید انجام نخواهد شد ·        در این مقاله سعی شده است مهم ترین عواملی که  سبب وابستگی اقتصادی و فرهنگی و پیامد های آن و نقش عومل مختلف اقتصادی از جمله ارگان های تربیتی نقش خانواده در اقتصاد و مهم ترین عامل وابستگی(قاچاق کالا وارز)مورد برسی قرار بگیرد                                                                               مقدمه قبل از قرن هفدهم ، علم و فلسفه با یگدیگر در قلمرو معارف بشری مورد تحقیق واقع می شدند و مرز مشخصی میان آن دو وجود نداشت ، تا آنکه در دوران رنسانس ، فرهنگ اومانیسم زمینه های شناخت مسائل اجتماعی را از طریق عقل و تجربه به وجود آورد ؛ این روند در خلال قرن هفدهم آنچنان شتاب یافت که باعث شد در ابتدای قرن هجدهم زمزمه ی استقلال و جدایی علوم اجتماعی از فلسفه آغاز شود ؛ و پدیدۀاستقلال و انفکاک علوم اجتماعی از فلسفه نیز به طور طبیعی این اندیشه را نمودار ساخت که پدیدۀ اجتماعی ویژگی های منظمی دارند و قانون حاکم بر رفتار اجتماعی همانند قانونمندی حاکم بر جهان ماده و طبیعت است . در مورد اقتصاد هم ، اندیشمندان اقتصادی معتقد بودند که فعالیت های انسان در تولید ، توزیع و مصرف تابع قوانین طبیعی است که باید آنها را شناخت تا آنکه بتوان روابط علمی بین پدیده های اقتصادی را تبین کرد . از آنجا که این قوانین طبیعی است پس ، مناسب ترین قوانینی هستند که می توانند تعادل به وجود آورند ، به شرط اینکه در وضعیت طبیعی و آزادبکار روند و دولت یا اخلاق یا دین ، در عملکرد آنها دخالتی نکنند . بنابراین پدیده های عینی اقتصادی و رفتار های انسان عاقل اقتصادی در صحنه اقتصاد ، همانند دیگر رخداد های فیزیکی ، تابع رابطه علمی مشخص است و با روش تجربه قابل ملاحظه و بررسی است . واقعیت این است که پیدایش رفتار های اقتصادی ، تصادفی و اتفاقی نیست ، بلکه نظام علّی و معلولی بر آنها حاکم است ؛ به گونه ای که می توان در سایه رابطه علیت ، این رفتار ها را تفسیر کرد ؛ ولی نباید از نظر دور داشت که یکی از اجزاء علت تامه و این رفتار ها و رخدادهای عینی اراده و اختیار انسان است . رابطه اقتصادی در جامعه الزاما"در چهارچوب یک نظام اقتصادی ، مشکل می گیرد و نظام اقتصادی هم بدون « جهت » و « هدف » پذیرفته نیست و « باید » های که « جهت » و « هدف » نظام اقتصادی را تبیین می کنند ؛ « باید » های مبانی نامیده می شود . اقتصاد چیست انسان با توجه به تمایلی که به ارضای نیاز های خود دارد ، سعی می کند که با صرف حداقل تلاش یا هزینه ، حداکثر نتیجه را به دست آورد ، این راه و روش ، اصل اقتصاد نامیده شده ، فرد تحت تأثیر هر مشرب خاص که باشد ، لازم است بر مبنای این اصل رفتار کند . بنابرین ، « اقتصاد » علمی است که رفتار و رابطه انسان را با اشیای مادی مورد نیاز او که به رایگان در طبیعت نمی یابد ، مطالعه می کند . مطالعه اقتصاد باید درک ، بیان و تا حدی پیش بینی رفتار اقتصادی انسان را امکان پذیر سازد . این مطالعه باید به بهبود رفاه مادی فردی و اجتماعی بشر کمک کند ؛ بنابرین می توان ادعا کرد که اقتصاد ، قبل از هر چیز ، به تجزیه و تحلیل و تو ضیح شرایط و روابطی که در قلمرو رفاه مادی قرار دارد ، می پردازد . و اقتصاد بر خلاف علوم طبیعی ، علم محض نیست ؛ بلکه مجموعه اصول و قواعدی است که تحت تأثیر اراده بشر قرار می گیرد . موضوع علم اقتصاد موضوع اقتصاد عبارت است : از ثروت (کالاها ، خدمات و منابع ) از حیث چگونگی تولید ، توزیع و مصرف آن . مقصود از « ثروت » جنبه مالیت و ارزش کالاها و خدمات است ، نه جنبه عینیت اموال ؛ بنابرین ثروت از نظر ارزشمند بودن و مالیت موضوع اقتصاد است . ثروت ،از حیث چگونگی رشد ، توزیع و به مصرف رساندن آن موضوع اقتصاد است ، نه از حیث آن به این شخص یا آن شخص   تعریف اقتصاد یکی از معانی اقتصاد در لغت ، میانه روی و پرهیز از افراط و تفریط در هر کاری است . در آیه « و اقصد فی مشیک » نیز به همین معنی آمده است . از آن نظر که اعتدال در هزینه زندگی یکی از مصادیق میانه روی بوده ، کلمه « اقتصاد » دربارۀ آن بسیار استعمال می شده است تا آنجا که در به کار گیری عرفی از « اقتصاد » غالبا" همین معنی مقصود بوده است . اقتصاد از معانی عرفی خود (میانه روی در معاش و تناسب دخلو خرج ) ، تعمیم داده شده و معادل economy قرار گرفته است . به هر حال برای « اقتصاد » که اقتصاددانان از بحث می کنند تعاریف مختلفی ارائه شده است ارسطو : علم اقتصاد یعنی مدیریت خانه . آدام اسمیت : اقتصاد ، علم بررسی ماهیت و علل ثروت ملل است . استوارت میل : اقتصاد ، عبارت است از بررسی ماهیت ثروت از طریق قوانین تولید و توزیع ریکاردو :اقتصاد علم است . آلفرد مارشال : اقتصاد ،عبارت است از مطالعه بشر در زندگی شغلی و حرفه ای . در تعریف دیگر : علم اقتصاد بررسی کردار های انسان در جریان عادی زندگی اقتصاد یعنی کسب درامد و تمتع از آن برای تربیت دادن زندگی است .         اقتصاد چیست انسان با توجه به تمایلی که به ارضای نیاز های خود دارد ، سعی می کند که با صرف حداقل تلاش یا هزینه ، حداکثر نتیجه را به دست آورد ، این راه و روش ، اصل اقتصاد نامیده شده ، فرد تحت تأثیر هر مشرب خاص که باشد ، لازم است بر مبنای این اصل رفتار کند . بنابرین ، « اقتصاد » علمی است که رفتار و رابطه انسان را با اشیای مادی مورد نیاز او که به رایگان در طبیعت نمی یابد ، مطالعه می کند . مطالعه اقتصاد باید درک ، بیان و تا حدی پیش بینی رفتار اقتصادی انسان را امکان پذیر سازد . این مطالعه باید به بهبود رفاه مادی فردی و اجتماعی بشر کمک کند ؛ بنابرین می توان ادعا کرد که اقتصاد ، قبل از هر چیز ، به تجزیه و تحلیل و تو ضیح شرایط و روابطی که در قلمرو رفاه مادی قرار دارد ، می پردازد . و اقتصاد بر خلاف علوم طبیعی ، علم محض نیست ؛ بلکه مجموعه اصول و قواعدی است که تحت تأثیر اراده بشر قرار می گیرد . موضوع علم اقتصاد موضوع اقتصاد عبارت است : از ثروت (کالاها ، خدمات و منابع ) از حیث چگونگی تولید ، توزیع و مصرف آن . مقصود از « ثروت » جنبه مالیت و ارزش کالاها و خدمات است ، نه جنبه عینیت اموال ؛ بنابرین ثروت از نظر ارزشمند بودن و مالیت موضوع اقتصاد است . ثروت ،از حیث چگونگی رشد ، توزیع و به مصرف رساندن آن موضوع اقتصاد است ، نه از حیث آن به این شخص یا آن شخص تعریف اقتصاد یکی از معانی اقتصاد در لغت ، میانه روی و پرهیز از افراط و تفریط در هر کاری است . در آیه « و اقصد فی مشیک » نیز به همین معنی آمده است . از آن نظر که اعتدال در هزینه زندگی یکی از مصادیق میانه روی بوده ، کلمه « اقتصاد » دربارۀ آن بسیار استعمال می شده است تا آنجا که در به کار گیری عرفی از « اقتصاد » غالبا" همین معنی مقصود بوده است . اقتصاد از معانی عرفی خود (میانه روی در معاش و تناسب دخلو خرج ) ، تعمیم داده شده و معادل economy قرار گرفته است . به هر حال برای « اقتصاد » که اقتصاددانان از بحث می کنند تعاریف مختلفی ارائه شده است . ارسطو : علم اقتصاد یعنی مدیریت خانه . آدام اسمیت : اقتصاد ، علم بررسی ماهیت و علل ثروت ملل است . استوارت میل : اقتصاد ، عبارت است از بررسی ماهیت ثروت از طریق قوانین تولید و توزیع ریکاردو :اقتصاد علم است . آلفرد مارشال : اقتصاد ،عبارت است از مطالعه بشر در زندگی شغلی و حرفه ای . در تعریف دیگر : علم اقتصاد بررسی کردار های انسان در جریان عادی زندگی اقتصاد یعنی کسب درامد و تمتع از آن برای تربیت دادن زندگی است .            شناسی و پیشگیری از قاچاق ارز و کالا یكی از مهم‌ترین عوامل كارآیی و كارآمدی هر نظام اقتصادی، شفافیت آن نظام در ابعاد مختلف است و رسیدن به این مسأله مهم همواره از دغدغه‌های اقتصاددانان بوده است، بطوری كه سعی در جهت ایجاد شفافیت در عملكرد عامل‌های اقتصادی منجر به شكل‌گیری تئوری‌ها و ادبیات موضوع در علم اقتصاد شده است تجارت زیرزمینی یا اقتصاد سیاه از جمله مباحثی است كه در این چارچوب شكل گرفته و تحقیقات و مطالعات مختلفی نيز در این رابطه صورت گرفته است. در اقتصاد سالم، اصل بر آن است كه تمامی فعالیت‌های اقتصادی اعم از كارتل‌های بزرگ تا فعالیت یك خانم خانه‌دار ثبت و ضبط شود؛ اما مسلم است كه در این مسیر، دسته‌ای از فعالان اقتصادی مایل به چنین امری نیستند و لذا موجبات شكل‌گیری اقتصاد زیرزمینی یا اقتصاد سیاه را به وجود می‌آورند. از مهم‌ترین مصادیق این اقتصاد زیرزمینی همانا پدیده قاچاق كالا و ارز است. بر طبق جدیدترین مطالعات و تحقیقات صورت گرفته توسط مركز پژوهش‌های مجلس 10 تا 15 درصد تولید ناخالص داخلی ایران به شكل قاچاق است كه البته بخشی از آن ناشی از ضعف نظام آمارگیری در كشور است؛ اما نكته اساسی در خصوص قاچاق تأثیرات سوء آن بر اقتصاد ملی است.حجم كل واردات كالا به كشور در سال 82 حدود 33 میلیارد دلار بوده كه درآمد دولت ایران از این محل حدود 4 میلیارد دلار (3 هزار و 300 میلیارد تومان) برآورد می‌شود.یعنی به ازای هر 8 دلارواردات، یك دلار به درآمدهای دولت افزوده شده و با این محاسبات اگر فرضا حجم كل قاچاق كالا به كشور را حدود 8 میلیارد دلار در نظر بگیریم، بنابراین قاچاق كالا حدود یك میلیارد دلار از درآمدهای كشور را كاهش می‌دهد (البته این فرض چندان دور از واقعیت هم نیست). از طرفی طبق محاسبات انجام شده هر یك میلیارد دلار قاچاق حدود 100 هزار فرصت شغلی را از كشور خواهد گرفت. قاچاق كالا، خروج منابع ارزی و ورود كالاهای فاقد كیفیت كه به دلیل قیمت كمتر با اقبال مصرف‌كنندگان نیز مواجه می‌شود را به دنبال داشته و موجب شده تا سرمایه‌ها به سمت انجام كارهای خدماتی، دلالی و واسطه‌گری گرایش پیدا كند. برخی معتقد هستند كه نقش قاچاق كالا در رابطه با تولیدات داخلی به مثابه شمشیری دو دم است كه گرچه باعث واردآمدن خسارات فراوانی به همه بخش‌های اقتصادی و تولید داخلی می‌شود؛ اما با توجه به اعمال سیاست‌های ناشی از ورود كالاهای قاچاق به كشور می‌تواند به عنوان موتور محرك تولیدات داخلی نیز عمل كند. واقعیت امر این است كه آثار زیانبار و مخرب قاچاق كالا بر تولیدات داخلی در مقایسه با نكات مثبت آن بسیار بیشتر است. تاثیرات منفی كه بر همه بخش‌های اقتصادی در رابطه با خنثی سازی سیاست‌های تجاری، كاهش درآمد گمركی و مالیاتی، قانون گریزی، عدم رعایت استانداردهای بهداشتی و ایمنی، اخلال در تنظیم روابط خارجی، رشد فرهنگ مصرفی و در نهایت اشتغال دارد از دلایل مهم ناتوانی تولیدات داخلی برای تامین كالاهای مورد نیاز بازار مصرف و یا رقابت این كالاها در سطح بازارهای جهانی محسوب می‌شود. اما قاچاق كالا اثر سوء دیگری هم دارد و آن تاثیر این پدیده بر جذب سرمایه‌های خارجی است، به قسمی كه به خاطر از بین بردن امنیت لازم برای محصولات تولیدی واحدهای صنعتی كه از طریق این سرمایه‌گذاری‌ها راه‌اندازی می‌شود، فرایند جذب سرمایه‌های خارجی را با مشكل جدی مواجه می‌سازد. از عواقب زیانبار دیگر قاچاق كالا می‌توان به تشدید وابستگی به واردات، كاهش ارزش افزوده در جامعه، از بین بردن امكان برنامه‌ریزی اقتصادی دقیق از جانب دولت، ایجاد اشتغال غیرمولد، تشویق صدور كالا از مجاری غیررسمی، استفاده از ارز موجود در كشور برای ورود كالاهای قاچاق، افزایش تقاضای ارز در بازار آزاد و .... اشاره كرد. وانگهی آثار مثبت قاچاق كالا بر تولیدات داخل را باید در اعمال سیاست‌های غیرمنطقی و بعضا محدود كننده‌ای جست و جو كرد كه موجب شده تا قیمت برخی كالاهای خارجی در بازار داخلی به شدت افزایش یابد و چنانچه تقاضای مصرف داخلی برای اینگونه كالاها وجود داشته و راه ورود قانونی آن مسدود و یا مقرون به صرفا نباشد، قاچاق كالا شكل گرفته و دراین راستا عرضه كالاهای قاچاق می‌تواند ضمن تعدیل رفتار تولیدكنندگان داخل، موجبات كاهش قیمت اینگونه كالاها را فراهم سازد. با توجه به شرایط مناسبی كه از نظر نیروی كار متخصص، دسترسی به مواد اولیه ارزان و منابع انرژی فراوان وجود دارد و باید تولیدكنندگان داخلی در جهت ارتقای كیفیت كالاهایی كه تولید آن دارای مزیت نسبی (كیفیت بالا و قیمت پایین) است، گام بردارند و از سوی دیگر دولت نیز با تسهیل شرایط تجاری، برداشتن موانع غیرتعرفه‌ای، تعدیل تعرفه‌های قانونی، كاهش نرخ و هزینه‌های مالی، اصلاح قوانین و مقررات و افزایش هزینه ریسك و تشدید مجازات قاچاقچیان از تولیدكنندگان داخلی حمایت كند. در خصوص نقش دوگانه قاچاق كالا باید اذعان داشت كه برخی از كالاهای قاچاق عملا جایگزین تولیدات داخلی شده و یا موجب كاهش این تولیدات شده است. متاسفانه این تولیدات در مقایسه با محصولات خارجی از قیمت بالاتر و كیفیت واستاندارد كمتری برخوردار است كه باید با وضع حقوق و سود بازرگانی متناسب برای كالاهای وارداتی به حمایت از تولید داخلی برخاست و با افزایش سطح كیفی این تولیدات، رساندن آن به سطح استانداردهای جهانی، تشویق مردم به مصرف كالاهای داخلی و جلب اعتماد و حمایت آنان زمینه لازم جهت سرمایه گذاری و تولید كالاها در كشور را مهیا كرد تا موجب ایجاد اشتغال و جذب جوانان به بازار كار شود. همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد؛ بسیاری از كالاهای قاچاق، اصلا تولید داخلی ندارند (مثل لوازم الكترونیكی، دوربین عكاسی و فیلمبرداری و ...) و به دلیل وجود بازار مصرف برای این كالاها و صادر نشدن مجوز واردات، زمینه قاچاق این اقلام فراهم می‌شود. همچنین وجود بیكاری مزمن و پایین بودن سطح حقوق و دستمزد در كشورباعث روی آوردن افراد به قاچاق و در نتیجه آسیب‌های اجتماعی ناشی از آن می‌شود و لذا موجب می‌شود تا افرادی كه به راحتی از این طریق كسب درآمد می‌كنند را دیگر نتوان وادار به انجام مشاغل مولد و مفید كرد. دراین رابطه نقش دستگاه‌های متولی مبارزه با پدیده قاچاق كالا درایجاد بسترهای مناسب و ساماندهی عرضه كالا، نقش بسیار حیاتی است. لزوم ایجاد اصلاحات در قوانین، تجمیع و تدوین قانون مناسب و به روز، اطلاع‌رسانی صحیح به مردم و تعامل بین دستگاه‌های مبارزه با قاچاق كالا، تجمیع فرماندهی و هدایت مبارزه با قاچاق كالا از ضروریات این جهاد اجتماعی است. مروری بر عملكرد دستگاه‌های مبارزه با قاچاق كالا كه نقش نظارت بر عرضه كالاهای مورد نیاز بازار مصرف داخلی را بر عهده دارند، نشان می‌دهد میزان موفقیت دستگاه‌های ذی‌ربط برای كشف و ضبط كالاهای فاقد شناسنامه در مراكز فروش بسیار ناچیز بوده و كارنامه متولیان مبارزه با پدیده قاچاق كالا نیز چندان درخشان نبوده است. متاسفانه یكی دیگر از آثار مهم قاچاق كالا در اقتصاد ملی در بخش حساب‌های ملی رویت می‌شود. بر اساس حساب‌های ملی هر سال تراز تجاری كشور كه شامل تفاوت حجم صادرات و واردات است محاسبه می‌شود كه در صورت منفی بودن می‌تواند آثار سوئی برای اقتصاد خصوصا در زمینه بازار ارز داشته باشد. اگر قرار است آمار مربوط به تراز تجاری درست محاسبه شود مستلزم آن است كه آمار صحیحی از واردات كشور در دست باشد و لكن از آنجا كه قاچاق جزو واردات غیررسمی است در آمارهای رسمی كشور به چشم نمی‌آید و از همین روست كه سیاستگذاران در رسیدن به آمار واقعی در بخش تراز تجاری دچار اشتباه می‌شوند. و اما از عجیب‌ترین و ابهام برانگیزترین ابعاد قاچاق كه تا حدودی اجتناب‌ناپذیر هم نشان داده است، بعدی از این پدیده شوم است كه موسوم به قاچاق دولتی است. رئیس وقت ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز، چهارشنبه شب، یازدهم آذر 83 در مصاحبه‌ای تلویزیونی، برخی ابعاد پنهان و مبهم قاچاق در كشور را بیان كرد. از جمله این موارد نقش داشتن وزارتخانه‌ها و سازمان‌های دولتی در ایجاد و حتی ترویج پدیده قاچاق در اقتصاد كشور است. سردار محمدباقر قالیباف ضمن سخنان خود مبنی بر همكاری وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی با وی در مبارزه با قاچاق كالا و ارز، این نكته را بیان كرد كه پس از مشخص شدن قاچاق بودن برخی اقدامات نظیر واردات خودروهای خارجی از منطقه آزاد چابهار، این سازمان‌ها به سرعت در اصلاح اقدامات خود و بازگرداندن خودروها به چابهار اقدام كرده‌اند. نكته دیگر سخنان رئیس وقت ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز، سهم 70 درصدی مبادی رسمی و قانونی كشور در قاچاق كالا به كشور است. بدین ترتیب تنها 30 درصد قاچاق كالا از به اصطلاح اسكله‌های نامرئی، نقاط مرزی كور و صعب‌العبور صورت می‌گیرد. این مساله از یك سو نشان از وجود دست‌هایی در مبادی ورودی كالا به كشور دارد كه به صورت قانونی اقدام به قاچاق كالا به كشور می‌كنند و از سوی دیگر بیانگر اهمال دولت و سازمان‌های دولتی دست‌اندركار در نظارت بر مبادی ورودی و اجرای قوانین و مقررات تجاری است. در نگاهی ساده می‌توان ارتباطی مستقیم بین هر دو مساله و پدیده شوم فوق قائل شد. به واقع بخش قابل توجهی از قاچاق كالا به كشور با مسئولیت مستقیم یا غیرمستقیم دولت انجام می‌شود. این معضل بطور مشخص ریشه در ساختار دولتی اقتصاد كشور دارد. اقتصادی كه 80 درصد آن در دستان دولت است بطور طبیعی بخش اعظم و سترگ قاچاق را نیز دولتی می‌سازد.  بزرگ شدن دولت نه تنها امكان نظارت بر عملكرد آن را دشوار می‌سازد، بلكه به دلیل كسری بودجه و عدم اختصاص بودجه كافي به سازمان‌های دولتی، آنها را به یافتن راه‌هایی برای كاستن هزینه‌ها می‌كند كه البته بهره‌گیری از رانت‌های دولتی و سود جستن از قاچاق از جمله این راه‌هاست. نتیجه مهم و منطقی آنكه اگر دولت قصد واقعی در مبارزه علیه قاچاق كالا و ارز كه بیشترین صدمات را به اقتصاد كشور و بخش خصوصی وارد كرده دارد، باید اول از خود و نهادهای وابسته به خود این مبارزه را آغاز كند و با بهره‌گیری از فناوری‌های جدید در نظارت و كنترل ورود كالا به كشور و یا ترانزیت عزم خود را برای مبارزه به اثبات رساند كه البته باید توجه داشت مقابله دولت با خود برای مبارزه با قاچاق بسیار سخت‌تر و طولانی‌تر  از ابعاد دیگر این مبارزه است، چرا كه نهادهای دولتی با عنایت به قدرت خود بطور مداوم در این مسیر خطیر سنگ‌اندازی و مانع‌تراشی خواهند كرد. شاید در بررسی این وضعیت، فقدان برنامه‌ای ملی،جامعومورداجماع،دولت،مجلسوتشكل‌هایصنفیرابایدمورداشاره قراردادطبیعی است در صورت وجود چنین طرح و برنامه‌ای مبارزه با قاچاق با پشتوانه و توانایی بیشتر و قدرتمند‌تری اجرا می شد و دست‌های مخالف امكان این را پیدا نمی‌كردند تا در این روند ایجاد اخلال كنند. فقدان چنین برنامه‌ای اشكالات متعددی را در تعریف قاچاق، شناسایی عوامل قاچاق، شناسایی آثار مخرب آن و از همه مهمتر مبارزه با قاچاق را به وجود آورده كه موجب سیاستگذاری‌های متعدد و بعضا متناقض شده است. نمونه بارز آن بحث اسكله‌های مجاز و غیرمجاز به عنوان یكی از اصلی‌ترین عوامل قاچاق است كه نهایتا پس از مدت‌ها بحث از سوی مسئولان ستاد مبارزه با قاچاق و دست‌اندركاران حمل ونقل دریایی‌ و بندری مشخص شد كه هنوز تعریف معینی از اسكله‌های مجاز و غیرمجاز وجود ندارد. تسلسلی باطل از قاچاقی كه مستقیم و یا غیرمستقیم منشاء دولتی دارد، آن هم دولتی كه خود متولی مبارزه با قاچاق است. وقتی درخود اصل موضوع، پارادوكس و تناقض موجود است و بدون شك قوانین و سیاستگذاری‌های وضع شده در این باب نیز پارادوكسیكال خواهد شد و این همان دور باطل است. اصولا در بررسی تاثیر ترانزیت و واردات كالا بر قاچاق است كه بحث اسكله‌های مجاز و غیرمجاز، پررنگ می‌شود. موضوع اسكله‌های نامرئی برای اولین بار در سال 81 توسط مهدی كروبی، رئیس مجلس ششم مطرح شد كه وی خبر از وجود 33 اسكله غیرمجاز در كشور داد. موضع رئیس وقت ستاد مركزی مبارزه با قاچاق كالا و ارز)محمدباقر قالیباف) در این مورد چنین بود: باید تاكید كنم كه نمی‌توان بطور شفاف گفت چه دستگاهی متخلف است؛ اما این امر به معنای آن نیست كه اطلاعی از آن نداریم. وقتی 89 درصد اسكله‌ها دولتی هستند، طبیعتا برخی افراد در دستگاه‌های دولتی بیشتر در قاچاق كالا دست داشته‌اند. وقتی در مكانی مدیریت صحیح اعمال نمی‌شود، امكان قاچاق و تخلف دو برابر می‌شود. نسخه هر كدام از اسكله‌ها توسط ستاد مركزی مبارزه با قاچاق كالا و ارز پیچیده شده و گزارش آن نیز به رئیس‌جمهور ارائه شده است... مقرر شده تا تعدادی از اسكله‌ها تعطیل، برخی تغییر كاربری داده و در برخی دیگر نیروی انتظامی و گمرك مستقر شوند و برخی دیگر اسكله‌ها نیز تحت نظر و مسئولیت دستگاه‌های ذی‌ربط فعالیت خواهند كرد... (جلسه‌ای 3 ساعته با حضور نمایندگان رسانه‌های جمعی در روز سه‌شنبه 20/11/83 همشهری 27 بهمن 83 صفحه 12( متاسفانه در این میان فرار قاچاقچیان از دست قانون ومجازات نیز بسیار سهل‌تر از انجام یكی از مشاغل سخت و زیان‌آور داخل كشور است. یكی از مقامات نیروی انتظای معتقد است:«ریسك قاچاق در كشور نزدیك به صفر است بطوری كه طی مرداد 80 معادل 82 درصد از متهمان پرونده‌های قاچاق در محاكم قضایی تبرئه شده‌اند. در سطح ملی نیز از 18 هزار پرونده حدود 17 هزار پرونده حكم برائت گرفته‌اند. (روزنامه همشهری- شنبه 17 آبان 82 صفحه 7) واقعيت این است كه وجود قوانین ضعیف و عدم ارائه تعریفی جامع و كامل از قاچاق و قاچاقچی باعث بروز تناقضات فراوان در تشكیل پرونده و نهایتا قضاوت قضات شده است. خیرآبادی، نماینده مردم سبزوار در مجلس ششم در بيان مشكلات تعريف قاچاق تصریح كرد:« از مشكلات تعریف قاچاق كالا، اين است كه آیا كالای دست مسافر تا شعاع 5 كیلومتری مرز مشمول قاچاق است یا این كه كالا در داخل كشور قاچاق محسوب می‌شود؟» (همشهری شنبه 17  آبان 82 صفحه 7) وی «شفاف‌سازی تعریف قاچاق را از نكات ضروری دانست. این در حالی است كه تمامی موارد قید شده تا اینجا به جز مورد مخوف قاچاق مواد مخدر است كه اصولاٌ صیغه‌ای جداگانه است. بهرامی، معاون وزیربازرگانی معتقداست: هزینه‌های بالای واردات قانونی در كشور به گونه‌ای است كه برای وارد كننده هر دلار یك هزار و 700 تومان هزینه دارد؛ اما برای واردات از مبادی غیرقانونی حداكثر یك هزار و 300 تومان صرف می شود. تازه این در حالی است كه واردات غیرقانونی نه در برنامه لحاظ می‌شود و نه در بودجه در عین حال قاچاق، كاهش درآمدهای پیش‌بینی شده دولتی حاصل از منابع گمركی را نیز پیش رو دارد. همچنین قاچاق كالا به خارج از كشور نیز از عوامل مهم مختل كننده صادرات به شمار می‌رود.       كاشفی، مدیر عامل شركت پخش فرآورده‌های نفتی ایران اذعان دارد: «روزانه یك تا 3 میلیون لیتر بنزین قاچاق از كشور خارج شده كه رقمی بسیار در خور توجه را تشكیل می‌دهد.» (همشهری شنبه 17 آبان 82 صفحه 7( این نوع صادرات غیرقانونی كه بدون توجه به نیازهای داخلی و پرداخت تعرفه ورود به كشورهای دیگر صورت می‌پذیرد با قیمت‌های نازل عرضه شده و كشورهای همجوار را نسبت به خرید قانونی از كشور بی‌نیاز می‌سازد. وزیر وقت امور اقتصادی و دارایی با صراحت تمام راه پایان دادن به این معضل را اینگونه پیشنهاد می‌كند: اول این كه ورود كالا و خدمات مورد نیاز كشور از مسیرهای قانونی تسهیل شده، هزینه واردات قانونی كاهش یافته و بوروكراسی در گمرك و سفارش كالا نیز به حداقل برسد. دومین راه بالا بردن هزینه قاچاق برای قاچاقچی است و سومین راه كه نهایت كار است تولید كالاهای مورد نیاز در واحدهای تولیدی داخلی و البته با كیفیت قابل رقابت و قیمت مناسب است». (همشهری – شنبه 17 آبان 82 صفحه 7) مسعود كرباسیان رئیس كل گمرك در مصاحبه‌ای در مورد قاچاق و راه‌حل‌های آن چنین اذعان می‌‌دارد: «اصولا قاچاق در 3 نوع كالا رخ می‌دهد. اولین دسته شامل كالاهای ممنوع است مثل ریسیور ماهواره، دسته دوم كالایی است كه ورودشان غیرمجاز است، البته ممكن است كشور به این كالاها نیاز داشته باشد؛ اما به دلایلی از جمله اعتلای تولیدات داخلی از ورود آنها جلوگیری می‌شود، مانند چای. دسته سوم كالاهایی است كه محدویتی برای ورود آنها وجود ندارد؛ اما هزینه واردات آن به حدی است كه افراد حاضر هستند ریسك ناشی از قاچاق آن را بپردازند. در مقوله اول كه باید با آن برخورد شود و می‌شود، در مقوله دوم به سمت آزادسازی و برداشتن مجوزها حركت شده است. در مورد سوم نیز تعرفه‌ها به مرور پایین آمده تا واردات رسمی بیشتر شود. در هزینه بوروكراسی نیز همه اذعان دارند كه این مساله كمتر شده، اكنون با قانون تجمیع عوارض، انجام 24 ساعته كارها و سهل شدن مقررات، افراد به ورود قانونی روی آورده‌اند. در كنار اینها برخورد نیز افزایش یافته است. دولت راهی را در برنامه سوم طی كرد كه برآیند آنها در برخی آمار و ارقام نهفته است. یكی از این اقدامات برداشتن محدودیت‌های مربوط به مجوز صادرات بود. تا قبل از آن حتی برای صادرات رب نیز باید مجوز اخذ می‌شد كه دیگر اینگونه نیست. از اقدامات مهم دیگر دیگر حذف پیمان ارزی است، ما صادركنندگان را به دلیل مسائل ارزی جریمه كردیم كه حال دیگر اینطور نیست. ضمنا تجارت الكترونیك را نیز در گمرك آغاز كرده‌ایم و به غیر از آن به سمت مكانیزه شدن هم گام‌هایی بزرگ برداشته‌ایم...» (روزنامه همشهری- پنجشنبه 18 تیر 83 صفحه 10) بر اساس بررسی‌های صورت گرفته، عملكرد قاچاقچیان همواره در جهتی است كه به خنثی شدن سیاست‌های اصلاحی دولت منجر می‌شود. هنگامی كه دولت با كاهش تعرفه واردات درصدد كاهش بخشی از قاچاق برمی‌آمد، قاچاقچیان نیز نسبت به كاهش قیمت واردات كالاهای خود اقدام می‌كردند و لذا سیاست‌های اصلاحی دولت در كمترین زمان ممكن با شكست مواجه می‌شد؛ اما درصد و پانزدهمین ماده از قانون برنامه سوم توسعه پیش‌بینی شد واردات تمام كالاها و خدمات به كشور در قالب نظام تعرفه‌ای آزاد شود. تعرفه مؤثر واردات به آن معنی است كه تعرفه به صورتی تعیین شود تا واردات قانونی صرفه و صلاح اقتصادی بیشتری نسبت به نوع غیرقانونی آن را دارا باشد. اساسا قاچاق كالا از اقتصاد هیچ كشوری محو نشده؛ اما می‌توان در سایه اقداماتی ویژه حضور عنكبوتی‌اش را در عرصه اقتصاد كمرنگ كرد. دولت با تصویب آیین‌نامه‌ای كلیه عمده‌فروشان و انبارداران را مكلف كرد موجودی انبارهای خود را هر 15 روز یكبار به سازمان تعزیرات حكومتی و سازمان بازرسی و نظارت بر قیمت كالا و خدمات ارائه دهند. حالا عمده‌فروشان و انبارداران باید برگه ترخیص قانونی كالا داشته باشند و یا این كه نسبت به ضبط كالای آنها اقدام خواهد شد. از سوی دیگر درهای نیمه ‌قانونی بازشده در اقتصاد را تا حدی مسدود كنند. مناطق آزاد ایران)سكوی واردات) در این راستا تغییراتی را تجربه كردند. واردات كالاهایی كه دولت در مبارزه با قاچاق به آنها اولویت داده از مناطق آزاد ممنوع شد، چرا كه پیش از این عده‌ای با سوءاستفاده از قانون واردات كالای همراه مسافر عده ای را دور هم گرد آورده با مسافرت صوری به مناطق آزاد، مقادیر عمده‌ای كالا را وارد كشور می‌كردند. در این راستا وزارت بازرگانی شركت‌های خارجی و نمایندگی‌های عرضه كالا را مكلف كرد، هرچه سریعتر نسبت به ثبت فعالیت‌های خود در وزارت بازرگانی اقدام كنند دولت نیز مقرر كرده تنها كالاها و خدماتی اجازه ورود به كشور را داشته باشند كه دفاتر خدماتی پس از فروش آنها در كشور دایر باشد و كالاها با كاتالوگ فارسی و گارانتی‌های لازم به مشتریان تحویل داده شود. این اقدام سبب می‌شود كه حقوق مصرف‌كنندگان در آشفته بازار ایران برای اولین بار به رسمیت شناخته شود. كالاهایی هم كه چنین شرایطی ندارند، یا بدون مشتری مانده و یا مجبور هستند در شرایط قانونمند به قیمتی بسیار نازل فروخته شوند. حالا با همه این تفاصیل، سؤال اساسی و چالش برانگیز این است كه با همه این تمهیدات و توجهات، آیا بالاخره یكبار و برای همیشه قاچاق كالا از اقتصاد ایران رخت برخواهد بست یا خیر؟ نقش آموزش و پرورش در مبارزه با پدیده قاچاق کالا و ارز بررسی علل و عوامل قاچاق کالا و ارز و واکاوی نقش آموزش و پرورش در مبارزه با قاچاق کالا عنوان مقاله‌ای است که به همت معاونت فرهنگی ستاد مبارزه با قاچاق کالا منتشر شده است. به گزارش اقتصاد پنهان، معرفی قاچاق کالا، علل و انگیزه‌های گسترش آن در جامعه، بررسی آثار مثبت و منفی آن در جامعه، ارزیابی شاخص‌هایی برای اندازه‌گیری میزان و حجم قاچاق و همچنین عوامل تأثیرگذار بر رشد آن از جمله موضوعاتی است که نویسنده این مقاله به تحقیق درباره آن‌ها پرداخته است. نگارنده در بخش پیشینه تحقیق به نظر دو نفر از اقتصاددانان به نام توماس وریسکاویچ و وینچنز درباره تقسیم‌بندی فعالیت‌های غیررسمی اشاره می‌کند و می‌گوید: «بخش خانوار» شامل کالاها و خدماتی است که خود خانواده هم تولیدکننده است و هم مصرف‌کننده، «بخش غیر رسمی» مانند تولیدکنندگان جزء، «بخش نامنظم» مانند فرار از مالیات و «بخش غیر قانونی» مانند فعالیت‌های خلاف قانون، دزدی و اخاذی جز گروه‌هایی هستند که دارای ماهیت غیر رسمی هستند. بخش مهم دیگری که در این مقاله به آن اشاره شده است شاخص‌های اندازه‌گیری حجم قاچاق کالا و ارز در ایران است که می‌توان به سرفصل‌های آن‌ها از جمله مالیات، نرخ بیکاری، یارانه، کنترل‌های ارزی، تغییرات فهرست کالاهای ممنوعه، افزایش تقاضا برای پول نقد و چک‌های بی‌نام، افزایش دخالت دولت، میزان کشفیات کالای قاچاق توسط مأموران نیروی انتظامی، توزیع درآمد و کاغذبازی و ساختار اداری ناکارآمد اشاره کرد. نویسنده این مقاله در ادامه عوارض ناشی از قاچاق کالا و ارز را مورد بررسی قرار داده و آن‌ها را در سه سرفصل عوارض سیاسی، عوارض اقتصادی و ابعاد اجتماعی مطرح کرده است. انگیزه‌های قاچاق کالا و ارز عنوان دیگر این مقاله است که بوروکراسی زیاد، افزایش بیکاری، پرداخت سوبسیدهای همگانی به کالا، کنترل‌های ارزی و بالا نگهداشتن غیرواقعی ارزش پول در برابر پول‌های خارجی جزء عناوین قابل توجه آن است. از دیگر موضوعات مهمی که نویسنده به آن اشاره کرده راهکارهای مبارزه با قاچاق کالا و ارز است که در قالب راهکارهای کوتاه مدت و بلند مدت به آن پرداخته است، برخورد قاطعانه با مجرمین، اطمینان دادن به تولیدکنندگان در خصوص ایجاد فضای سالم اقتصادی، استفاده از افراد سالم و صلاحیت‌دار در برخورد با مجرمین، اطلاع‌رسانی سنجیده، گشایش اعتبار با درصد کمتری از ارزش واردات و کاهش و رفع موانع غیر تعرفه‌ای و تبدیل آن به تعرفه‌های منطقی به عنوان راهکارهای کوتاه مدت پیشنهاد شده است. همچنین همدلی و همراهی مسئولان در مبارزه با قاچاق و مفاسد مالی و اقتصادی، ایجاد یک سیستم نظارتی خودکار، رفع انحصارات تولید و تجارت، تقویت جامعه‌گرایی و مبارزه با فردگرایی افراطی، و تقویت قانون‌گرایی در امر مبارزه با قاچاق کالا جزء راهکارهای بلند مدتی است که نویسنده در اختیار مخاطب قرار داده است. نقش آموزش و پرورش در مبارزه با قاچاق کالا یکی دیگر از سرفصل‌های این مقاله است که با تأکید بر نقش معلمان بررسی و واکاوی شده است، آموزش مفهوم کالای قاچاق به دانش‌آموزان، تأکید بر خرید کالای داخلی با مهر استاندارد ایران، تقویت روحیه خودباوری و خوداتکایی در دانش‌آموز، ایجاد روحیه سازندگی و فاصله گرفتن از مصرف‌گرایی و ... از نظر نگارنده می‌تواند عامل مطلوبی برای آشنایی بیشتر با موضوع قاچاق و مضرات آن باشد. لازم به ذکر است که در این مقاله از مطالعه میدانی و بررسی نتایج حاصل از پخش پرسش‌نامه‌ها استفاده شده و نتایج قابل توجهی نیز با استفاده از نظرات مردم حاصل شده است اقتصاد در اسلام یکی از اصول اولیه اقتصاد سالم، حیات و قابلیت رشد و نمو ثروت است، همان طوری که از شرائط اولیه یک اجتماع سالم اقتصاد سالم‏ است. اقتصاد سالم یعنی اقتصاد قائم به ذات و بی‏عیب و غیرقائم به غیر. جامعه باید بنیه اقتصادی سالمی داشته باشد، مبتلا به کم خونی اقتصادی‏ نباشد و اگرنه، مانند یک مریض کم خون و یا مریضی که دستگاه قلب و جهاز دمویه‏اش خراب است همیشه مریض خواهد بود. گمان نمی‏رود هیچ عالم‏ و بلکه هیچ عاقلی منکر لزوم و ضرورت اقتصاد سالم باشد. از نظر اسلام‏ هدفهای اسلامی بدون اقتصاد سالم غیرقابل تأمین است. اسلام می‏خواهد که‏ غیرمسلمان در مسلمان تسلط و نفوذ نداشته باشد. این هدف هنگامی میسر است که ملت مسلمان در اقتصاد نیازمند نباشد و دستش به طرف غیرمسلمان‏ دراز نباشد، و الا نیازمندی ملازم است با اسارت و بردگی، ولو آنکه اسم‏ بردگی در کار نباشد. هر ملتی که از لحاظ اقتصاد دستش به طرف ملت دیگر دراز باشد اسیر و برده او است و اعتباری‏ به تعارفهای دیپلماسی معمولی نیست. به قول نهرو : " ملتی مستقل است که جهش اقتصادی داشته باشد. " علی علیه السلام می‏فرماید: « احتج الی من شئت تکن اسیره ، استغن عمن شئت تکن نظیره، أحسن الی‏ من شئت تکن امیره » « محتاج هر که شوی اسیر او خواهی بود ، بی نیاز از هر که گردی با او برابر خواهی شد، و هر که را مورد نیکی و احسان خود قرار دهی فرمانروای‏ او خواهی شد ». اگر ملتی کمک خواست و ملتی دیگر کمک داد خواه ناخواه اولی برده و دومی آقاست. چقدر جهالت و حماقت است که آدمی ارزش سلامت بنیه‏ اقتصادی را درنیابد و نفهمد اقتصاد مستقل یکی از شرائط حیات ملی است. این یک مطلب. مطلب دیگر اینکه اسلام همواره روش وسط و معتدل را پیش می‏گیرد، و این‏ جهت ناشی از جنبه همه جانبه بودن اسلام است. دو روش افراطی و تفریطی‏ به چشم می‏خورد، یکی اساسا ارزش سلامت بنیه اقتصادی را درک نمی‏کند و طرفدار فقر است و خیال می‏کند همین طور که فقر برای فرد عیب نیست برای‏ جامعه هم عیب نیست، اولا برای فرد هم به یک معنی عیب است و اگرهم‏ برای فرد عیب نباشد برای اجتماع عیب است، و دیگری که به ارزش اقتصاد پی برده است دیگر همه چیز را فراموش می‏کند و معتقد است منبع در آمد، تمایلات بشر است و هر چیزی که تقاضایش وجود داشت و میل به خرید آن در مردم بود و پول در آور بود باید عرضه داشت، تقاضا علت تامه جواز عرضه است ولو اینکه عرضه مواد مهلک یا مضعف جامعه باشد. جامعه‏ای بیماری باد بادک و اسباب بازی و لوازم تجملی تقاضا دارد، مانند مریضی که اشتهای چیزی دارد که برایش مضر است.جامعه‏ای بیماری‏ اتومبیل دارد، مانند بیمار مستسقی یا طفل مبتلا به قی و اسهال تقاضای آب‏ دارد و صاحب آب فقط به دلیل اینکه در مقابل این آب پول داده می‏شود مرتب آب می‏دهد و جیب خود را از پول پر می‏کند، بالاتر این که تقاضای‏ کاذب به وجود می‏آورد، هروئین می‏سازد و راه در آمد هنگفت به وجود می‏آورد و مرتب هروئینی می‏سازد، به دلال می‏گوید: از هر ده نفر مبتلا به‏ اندازه یک نفر متعلق به شخص خودت، از هر چه فروش کردی ده یک مال‏ خودت، ولی اسلام مکاسب محرمه دارد، قبل از هر مسئله‏ای در مکاسب، مکاسب محرمه را عنوان می‏کند، فروختن بت و صلیب را حتی به غیرمسلمانان‏ تحریم می‏کند، فروختن شراب و آلات قمار و وسائل گمراهی را مطلقا تحریم‏ می‏کند، فروش کتب ضلال را تحریم می‏کند، بیع سلاح للاعداء را تحریم می‏کند، اسلام تدلیس ما شطه و مجسمه سازی، ساختن و فروختن ظرف طلا و نقره، شعر هجائی و مدحی، غش ، لغو و لهو، قمار ، قیادت ، قیافه، کهانت ، مدح من لا یستحق المدح ، نجش ، اعانت ظالمین ، ولایت از قبل جائر، هجاء مؤمن ، اکتساب به واجبات، و . . . را تحریم می‏کند. از همه اینها « آشکار می‏شود که » تز اسلام این است: رابطه نیت کسب درآمد با مصالح عمومی "منبع درآمد، تمایلات و خواسته‏های مردم نباید باشد، مصالح عمومی‏ باید باشد"، به تعبیر فقهاء خرید و فروش چیزی جایز است که"منفعت‏ محلله مقصوده" (سودی که حلال بوده و توسط خریدار و فروشنده قصد شده باشد ) داشته باشد. این اقتصاد اقتصادی است واقع بینانه و مرتبط به اخلاق و تربیت بشر. پس در عین اینکه اسلام طرفدار ازدیاد ثروت‏ است و ثروت را وسیله تأمین هدفهای عالی خود می‏داند، به همین دلیل که‏ هدف، عالی‏تر از خود ثروت است راه درآمد را تمایلات و تقاضا نمی‏داند، مصلحت را راه می‏داند، اما در اقتصاد جدید اینگونه محدودیتها وجود ندارد، خصوصا اقتصاد سرمایه داری، از صادراتشان می‏توان حقیقت را فهمید که از مملکتهای نیازمند مثل ایران چه می‏برند و چه تحویل می‏دهند. نسبت نحوه فعالیت و مالکیت در اقتصاد اسلامی مطلب سوم این است که همان طور که نباید از هر راهی به دنبال ثروت‏ بود، نباید سیستم اقتصادی به شکلی باشد که رشد و نمو را متوقف و فلج‏ کند و جلوگیری نماید. از جمله چیزهایی که مانع رشد است به عقیده ما تز " کار به قدر استعداد و مخارج به قدر احتیاج " است که لازمه اش‏ اشتراک مردم در منافع یکدیگر است. این چند عیب دارد: اولا برخلاف‏ فطرت و طبیعت است. پیوستگی طبیعی افراد بشر به حد اجزاء یک پیکر نیست. ثانیا این خود نوعی استثمار است. ثالثا جلوی فعالیت و نشاط را می‏گیرد، بشر آنگاه نشاط کار پیدا می‏کند که بداند نتیجه کارش به خودش‏ برمی گردد. چرا اداریها اهل سنبل اند؟ به قولی مرض اداره دارند؟ چون‏ ایمان که ندارد و درآمدش و ترقیاتش هیچکدام با فعالیتش بستگی ندارد، برعکس درآمدش با انجام کارهای غیرمشروع از باند بازی و حقه بازی و رشوه‏ مالی و احیانا العیاذ بالله رشوه ناموسی است. خوشا به حال اجتماعی که سیستم اقتصادیش به شکلی باشد که راه درآمد منحصر باشد به فعالیت، و آثار فعالیت فرد هم مخصوص خودش باشد، بدا به حال اجتماعی که کار در آن اجتماع صرف نمی‏کند اما بورس بازی و کارهای‏ غیر تولیدی و کارهای انحرافی در آن صرف بکند ( این جهت مربوط است به فرهنگ و دادگستری و ایمان )، و بالاخره فعالیت‏ مفید و سالم راه درآمد نباشد، و نیز بدا به حال اجتماعی که هر چند راه‏ درآمد غیر مشروع را بسته است اما راه درآمد مشروع را از نظر شخصی نیز باز نگذاشته و تز " کار به قدر استعداد و خرج به قدر احتیاج " را پیش‏ کشیده است.جل الاسلام که هم طرفدار مالکیت اختصاصی است و هم تربیت‏ ایمانی دارد و راه درآمد غیرمشروع را بسته است. ما هیچ احتیاجی نداریم به تزی که از آن سوی دیوار آهنین یا از ماوراء بحار برای ما بیاورند، تز اسلام کافی است. ما باید به طور قطع بدانیم‏ که از راه مشروع صد پارچه ملک درست نمی‏شود. در حدیث است که: " ده‏ هزار درهم از راه مشروع جمع نمی‏شود البته این نسبت به زندگی‏ آن روز است، مقصود این است که همیشه درآمد مشروع حد معینی دارد و بالاتر از آن از راه مشروع به دست نمی‏آید، نه این که اگر به دست آمد باید از او گرفت، غلط ترین تزها تحدید مالکیت است، ما سر جوال را ول‏ کرده ایم واصل " من أین لک هذا را فراموش کرده‏ایم و از راه تحدید و اشتراک می‏خواهیم وارد شویم. تز "من این لک هذا" "(« این مال» را از کجا کسب نموده ای ) که تز عمر است از تز تحدید مالکیت یا اشتراک بسیار ارجمندتر است ( رجوع شود به " عبقریة عمر " عقاد ).خلاصه مطلب اینکه: اسلام طرفدار تقویت بنیه اقتصادی است اما نه به عنوان اینکه اقتصاد خود هدف است، یا تنها هدف است ، بلکه به عنوان اینکه هدفهای اسلامی بدون اقتصاد سالم و نیروی‏ مستقل اقتصادی میسر نیست، اما اسلام اقتصاد را یک رکن از ارکان حیات‏ اجتماعی می‏داند، لهذا به خاطر اقتصاد به سایر ارکان ضربه و لطمه نمی‏زند. اسلام طرفدار این نظریه که سرچشمه درآمد، تقاضاها و تمایلات است نیست‏، بلکه معتقد است باید تمایلات با مصالح عالی و همه جانبه بشریت تطبیق‏ بکند، از اینرو فصل مهمی در اسلام هست به نام مکاسب محرمه. در آمد مشروع از نظر اسلام یعنی در آمدی که از طرفی محصول فعالیت شخص‏ باشد یا لا اقل جنبه استثمار نداشته باشد، و از طرف دیگر از لحاظ مصرف‏، قابلیت مصرف شدن، مشروع و مفید داشته باشد و به اصطلاح فقهاء جنس‏ مورد معامله دارای "منفعت محلله مقصوده" باشد، به عبارت سوسیالیستها هدفها منافع اجتماع باشد نه پر کردن به ضریحت که چشم می دوزم رازی میان زمزمه های من با تو از نگاهم جاریست . راز نهانی ام را بخوان که هلال طلایی گنبدت ماه شبهای تار دل شکستگان است ای مولای مهربان سلام بر همه کس روشن است که آسایش و آرامش زندگی خانوادگی تا حدی به اقتصاد وابسته است و تا حدودی اگر نیازهای مادی تامین نشود اعضای خانواده در رفاه نخواهند بود و آسایش ندارند . پیروان مکتب اهل بیت می دانند مشکل اصلی تنها این نیست بلکه سیستم اقتصادی سالم باید در خانواده حاکم بشود تا سلامت روحی و روانی را برای افراد به ارمغان آورد و آنان را از بسیاری از آلودگی های روانی و اخلاقی مصون دارد . امام هشتم در تفسیر آیه 42 از سوره مبارکه مائده "اکالون لسحت" آنها زیاد اموال حرام و ناحق و رشوه می خورند فرمودند : حرام خوار کسی است که کاری برای برادر مسلمانش انجام دهد و سپس هدیه و ارمغان او را قبول کند . امام رضا ( ع ) علل تحریم ربا را اینگونه توضیح می دهد : علت تحریم ربا آن است که اگر در جامعه اسلامی رباخواری پدید آید مردم نیکی ها را فراموش می کنند و برای رسیدن به مال زیاد از هر گونه ظلم و اجحاف خودداری نخواهند کرد . در نتیجه قرض الحسنه و اعمال نیک در جامعه از بین می رود و فساد و تباهی و از بین رفتن اموال مردم و تلف شدن ثروت عمومی و انحصار آن پیش خواهد آمد . در این روایت درباره تحریم ربا به دو علت اساسی توجه شده است ، یکی از بین رفتن بخشی از دارایی ربا دهنده و دادن آن به ربا خوار بدون آنکه رباخوار در برابر مبلغ گرفته شده چیزی به ربا دهنده بدهد . دوم مشتعل کردن آتش حرص و تقویت روحیه سودجویی و پول پرستی و تضعیف روحیه مردم دوستی و خیرخواهی . چه فسادی از این بدتر که امنیت اقتصادی از میان برود ، از این جهت در روایات اسلامی از ربا به عنوان رزق خبیث خوانده شده است . سخنان امام رضا در رابطه با اقتصاد حضرت امام رضا ( ع ) در بیان مطلوبیت رزق طیب و نامشروع بودن رزق خبیث فرموده اند : خداوند هیچ خوردنی و نوشیدنی را حلال نکرده است مگر آنکه نفع و صلاح بشر در آن بوده و هیچ یک را حرام ننموده است مگر آنکه مایه زیان و مرگ و فساد است . بر رئیس کانون خانواده لازم است که در اداره زندگی افراد تحت سرپرستی اش خواسته های آن ها را در حد توانایی خود برآورده سازد و با این عمل به شخصیت آنان تحکیم بخشد و از بروز آسیب های روانی که منجر به عقده حقارت می شود مصونشان دارد . توجه به این موضوع زمینه سازگاری و حسن تفاهم را در خانواده و اجتماع بوجود می آورد . امام رضا ( ع ) فرمود : سزاوار است مرد غنی و متمکن به زندگی خانواده خود توسعه دهد و آنان را از رفاه و آسایش کافی برخوردار کند تا آنان به علت سختگیری او و محرومیت خودشان تمنای مرگ وی را ننمایند . انتخاب شیوه معتدل و گزینش راه میانگین در امور معیشت یکی از سالم ترین برنامه های اقتصادی در امور زندگی است . در پرتو این عامل آدمی از تحرک صحیح اقتصادی و تلاش معاش برای اداره خانواده برخوردار گشته و از حرص و آثار رنج آور آن نجات می یابد . به کاربردن این شیوه مطلوب به سلامت روانی خانواده کمک شایانی می کند . زیرا فرزندانی که در ایام کودکی هر چه خواسته اند فوراً برایشان تهیه می شده است ، کم کم با این روحیه خوگرفته و در بزرگسالی همواره توقع دارند دیگران بدون قید و شرط در برابر خواسته آنها تسلیم باشند . امام رضا ( ع ) در این باره می فرمایند : نسبت به مصرف مال درباره خود و خانواده ات معتدل و میانه رو باش نیز خدای متعال می فرماید ، بندگان شایسته کسانی هستند که به هنگام خرج اسراف و بخل نورزند . اندازه نگه دار که اندازه نکوست هم لایق دشمن است و هم لایق دوست معیار شناخت اسراف از دیدگاه حضرت امام رضا ( ع ) در این روایت مشخص است که می فرمایند : در مصرف آنچه برای بدن مفید است اسراف نمی باشد همانا اسراف در چیزی است که مال را تلف کند و به بدن ضرر زند . از حضرت امام رضا ( ع ) سوال شد قناعت چیست ، حضرت در پاسخ فرمود ، قناعت، جامع صفات خویشتن داری و ارجمندی و آسوده شدن از زحمت فزون خواهی و بندگی در برابر دنیا پرستان . امام رضا ( ع ) می فرماید : تباه سازی اموال و درخواست از دیگران مورد غضب خداوند است ، پس سعی کنیم کاری انجام ندهیم که مورد غضب خداوند مهربان قرار بگیریم و در همین مورد شخصی به نام عباس به محضر امام رضا ( ع ) مشرف شد و پیرامون شیوه صحیح هزینه زندگی در خانه برای همسر و فرزند و سایر مسائل سوال کرد ، حضرت امام رضا ( ع ) در پاسخ فرمود ، باید مصرف تو به گونه ای باشد که بین دو کار ناپسند یعنی اسراف و سخت گیری قرار گیرد . عباس پرسید منظورتان از این سخن چیست ؟ ایشان فرمودند آیا سخن خداوند در قرآن را نشنیده ای که اسراف و سخت گیری را ناپسند می شمارد و می فرماید بندگان خدای رحمان کسانی هستند که هرگاه انفاق کنند نه اسراف کنند و نه سخت گیری بلکه میان این دو حد اعتدال قرار می گیرند . بنابراین در مورد معاش و هزینه زندگی اعضای خانواده در خرید و مصرف میانه رو باش . ما هم می توانیم جزو بندگان خداوند رحمان باشیم اگر بخواهیم                     نتایج وپیشنهادات   اموزش وپرورش مصرف قلمداد میشود چنانچه به تقویت روحیه بپردازد،ذوق وسلیقه مردم را پالایش نماید وبه انان رضایت وخرسندی واقعی ارائه نمایــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــد. چنانچه اموزش وپرورش مهارت وتوانایی نیروی کاررا  ا رتقاء بخشد سرمایه گذاری بـــــــه حساب می اید که می تواند بسیاری از معظلات اقتصادی وفرهنگی را حل کــــــــــــــــــــــند                                                  و دررشد اقتصادی نقش مهمی ایفا نماید       با آرزوی توفیق پایان
برچسب‌ها: جغرافیای اقتصادی

يك برنامه ریزی خوب چه ویژگی هایی دارد؟

 يك برنامه ریزی خوب دارای ویژگیهای متعددی است که به اختصار به چندین مورد اشاره می گردد:

1.                      قابل انعطاف باشدیعنی طوری تنظیم شود که در بر خورد با حوادث واتفاقات پیش بینی نشده انعطاف پذیر وقابل اجرا باشد

2.                      مناسب با حال فرد باشد

3.                      اولویتها در آن مشخص گردد

4.                      برای مطالعه ی هر درس وقت کافی  در منظور گردد

5.                      دروس ومطالب مشابه در یک زمان نباشد تا به جهت حل مشکل تداخل فراموشی ایجاد نشود

6.                      بیش از اندازه فشرده ومتراکم نباشد

7.                      فعالیت های شخصی وروز مره در آن منظور گردد

8.                       برای وقت های مرده نیز کارهایی در نظر گرفته شود

اگر برنامه ریزی خوب اهمیت دارد ولی دو نکته نیز در اجرای برنامه دارای اهمیت است:

الف)مقید بودن به اجرای برنامه

ب)تسلیم نشدن در برابر عوامل مخل برنامه.

 

 

 

 

 

 

برنامه ریزی برای مطالعه – آیا صبح ها بهتر است یا شب ها

·       در مورد زمان مناسب برای مطالعه تفاوتهای فـردی وجود دارد برخی از افراد شبها بهتر می آموزند و برخی از افراد روز ها و اغلب صبح ها دراین مورد

·       نکته ی اول این

برچسب‌ها: يك برنامه ریزی خوب چه ویژگی هایی دارد

ن

است كه همراه با جانوران وحشي نوعي اشتراك حياتي گياهي و جانوري را تشكيل داده و تحت تاثير عوامل اقليمي و خاكي قادر است تعادل طبيعي خود را حفظ كند. جنگلها در تمام نواحی زمین که قابلیت رشد درخت در آنها وجود دارد و از نظر ارتفاع در زیر خط درخت قرار دارند یافت می‌‌شوند، مگر اینکه بارش باران در آنجا کم بوده، یا تناوب آتش سوزیهای طبیعی زیاد باشد. جنگلها عمدتاً شامل تعداد زیادی از گونه‌های درختان با ارتفاع مختلف می‌‌باشند، و در کنار اینها درختچه‌ها و درختان جوان رشد می‌‌کنند، که سبب استفاده بهینه از نور آفتاب می‌شود.  یک جنگل به شکل طبیعی اش، محل زندگی بسیاری از جانوران و گونه‌های گیاهی می‌‌باشد. جنگل بسته به نوع پيدايش آن و خصوصيات ساختاري به جنگل بكر ، جنگل طبيعي ، جنگل مصنوعي يا جنگل دست كاشت طبقه بندي مي شود. جنگل بكر يا جنگل دست نخو رده ، جنگلي است كه بدون دخالت انسان بوجود آمده است و تركيب گونه هاي درختي و درختچه اي و علفي آن طوري است كه وضعيت كاملاً طبيعي را نشان مي دهد . جنگلهاي طبيعي قادرند چشم اندازهاي طبيعي هر منطقه را حفظ كرده و در اكثر موارد از جنگلهاي مصنوعي يا دست كاشت غني تر و پايدارتر باشند.جنگلهاي مصنوعي يا دست كاشت يا جنگل انسان ساخت جنگلي است كه به دست انسان و با هدف مشخصي ايجاد شده است.   ملی کردن جنگل‌ها و مراتع بدین سبب ملی کردن جنگلها و مراتع و ملی کردن آب‌های کشور سرمایه‌های طبیعی و ثروت ایران در برنامه دولت قرار گرفت. در ۶ بهمن ۱۳۴۱ در چهار چوب منشور انقلاب سفید جنگل‌های ایران ملی اعلام شد. بر اساس اصل دوم انقلاب شاه و مردم جنگل‌های ایران که آن‌ها را معادن طلای سبز لقب داده‌اند و مراتع کشور ملی شد و با این نزدیک یه ۱۲۰ میلیون هکتار جنگل‌های و مراتع کشور برای بهره برداری ملی در اختیار دولت قرار گرفت. در پهنه‌ای (مساحتی) نزدیک یه ۲۸، ۰۰۰ هکتار جنگل‌های مصنوعی ایجاد شد. بیش از ۵، ۰۰۰ هکتار فضای سبز دور شهرهای بزرگ ویا پارک‌های جنگلی بیشماری در منطقه‌های گوناگون کشور به وجود آمد. برنامه‌های گسترده‌ای در باره زنده کردن دوباره منابع جنگلی و حفاظت خاک و مهار کردن شن‌های روان و جلوگیری از پرشدن مخزن‌های سدها، جلوگیری از پیشرفت کویر و واپس راندن آن از راه نهال کاری کویری در ایران پیاده شد. پهنه چراگاه‌های ایران در سال ۱۳۴۰ به هجده میلیون هکتار می‌رسید. که هشت میلیون آن مرتع‌های عادی و ده میلیون آن بیشه زارهایی که با کم و بیش با درخت بودند. این چراگاه‌ها تنها برای چرای نیمی از دام‌های کشور بسنده می‌کرد و نه بیشتر. در جهار چوب اصل دوم یعنی ملی کردن جنگل‌ها و مراتع برنامه‌های همانندی برای چراگاه‌ها و مراتع کشور و به کارگرفتن شیوه‌های نوین مرتع داری از راه بررسی و آگاهی و شناخت منابع گیاهی، پژوهش‌های اقلیمی، گردآوری نمونه‌های نباتی و بررسی نیروی نهفته در مرتع‌ها برنامه ریزی و اجرا شد. در چهارچوب این اصل انقلاب سفید تا سال ۱۳۵۷ بیش از چهار هزار نفر نیروی محافظ منابع طبیعی و جنگل‌ها و مراتع بودند. بر اساس آمار تا پایان ۱۳۵۵ خورشیدی پروژه‌های جنگل داری ۶۱۵ هزار هکتار از ۳۰۰ هزار هکتار جنگل‌های قابل بهره برداری شمال کشور را شامل شده‌است. نزدیک ۳۹ هزار هکتار در ایران جنگل کاری شده و در زمینه ایستا کردن شن‌های روان مساحتی بیش از ۸۰۰ هزار هکتار نهال کاری شده‌است. پروژه ایستا کردن شن‌های روان برای نخستین بار در حارث آباد سبزوار در سال ۱۳۴۴ خورشیدی اجرا شد و پس از نه سال سرزمین پهناوری در کناره کویر به جنگلی سر سبز و زیبا از درختان تنومند تاغ برگردانیده شد   جنگل در ایران  کشور پهناو رایران هم اکنون در شمال کشور حدود 12 میلیون هکتار جنگل دارد. که عموما از جنگل های شمال برداشت چوبی صورت گرفته و در جنگل ها خارج از شمال , چوب برداشت نشده بلکه حفاظت از آنها برای تولید محصولات فرعی و حفاظت آب و خاک است. ارزش چوب جنگل های شمال کشور بالغ بر 200 میلیارد ریال برآورداورد می شود که این میزان به غیر از ارزش های زیست محیطی آن است. بر اساس آخرین آمار، مساحت کل جنگل هاي ايران (طبیعی و دست کاشت) حدود 14.2 ميليون هكتار برآورد شده است که قریب یک میلیون هکتار آن را جنگل های دست کاشت تشکیل می دهد. در گذشتة ‌نه چندان دور مساحت جنگل هاي ايران به 18 ميليون  هكتار مي رسيد كه در اثر افزايش جمعيت، توسعة‌ شهرها و اراضي كشاورزي و تاسيسات و صنايع و همچنين تخريب و تجاوز، كاهش قابل توجهي يافته است. تمامي اين جنگل ها ارزش صنعتي ندارند. آنچه كه به عنوان توليد چوب و تأمين مصارف صنعتي قابل بهره برداري مي باشد جنگل هاي شمال كشور است. جنگل هاي خارج از شمال نيز از نظر حفاظت خاك، تغذية دام، تلطيف هوا و رطوبت  نسبي محيط و نفوذپذيري آب و زيستگاه حيوانات وحشي از اهميت زيادي برخوردارند. سهم سرانة مردم ايران از مجموع جنگل هاي موجود قريب 0.25 هكتار است. جنگلهاي شمال كشور كه به جنگل هاي خزري يا هيركاني نيز مشهورند متعلق به دوران سوم زمين شناسي بوده و با تنوع گونه هاي درختي، درختچه اي و گياهان علفي از مهمترين اكوسيستم هاي جنگلي كشور محسوب مي گردند.  در كشور پهناور ما به دليل پستي و بلندي فراوان و اقليم متنوع سه نوع از جنگلهاي پنج گانه دنيا وجود دارد. جنگلهاي سبز تابستانه راش و بلوط در شمال ايران ، جنگلهاي هميشه سبز مديترانه اي ( جنگلهاي زوبين و زيتون ) در شمال و جنوب غرب و همچنين جنگلهاي پهن برگ گرمسيري مختص مناطق نيمه استوايي مثل جنگلهاي كهور و كنار و جنگلهاي ماندابي ( مانگرو ) در جنوب ايران . به اين ترتيب كشور ما حالتي استثنايي دارد. جنگل هاي راش در شمال و جنگلهاي مانگرو در جنوب ايران كه به كشور ما جايگاهي ويژه و نادر مي بخشد وجود رطوبت كافي يعني بارندگي كه مقدار كافي نيز ضرورت دارد كه براي رشد جنگل خوب حداقل به 600 ميلي ليتر بارندگي در سال نياز وجود دارد و از اين مقدار حداقل نيمي از آن بايد در دوره رشد گياهي يعني دوره گرم سال ( بهار و تابستان ) ريزش كند. به طور مثال مناطق شمالي كشور ما اين شرايط را دارد و به همين دليل ما از آستارا در غرب گيلان تا جنگل گلستان در شرق استان گلستان جنگلهاي انبوه پهن برگ راش و بلوط داريم. جنگلهاي ايران را مي توان به پنج ناحيه رويشي بشرح زير تقسيم بندي نمود: الف: ناحيه هيركاني (خزري) كه نوار سبز شمال كشور را تشكيل مي دهد. ب : ناحيه ايران و توراني كه بطور عمده در مركز ايران پراكنده شده اند. ج : ناحيه زاگرس كه عمدتا" جنگلهاي بلوط غرب كشور را تشكيل مي دهند. د : ناحيه خليج فارس كه در نوار ساحلي جنوب پراكنده مي باشند. ه : ناحيه ارسباراني كه متشكل از گونه هاي نادر و منحصر به فرد مي باشند.  جنگل های شمال جنگل های شمال کشور که به جنگل های ناحیه ی رویشی هیرکانی یا خزری، جنگل های مرطوب و جنگل های صنعتی شمال شهرت یافته اند هم چون نوار سبزی حاشیه ی جنوبی دریای خزر و نیم رخ شمالی رشته کوه البرز از آستارا تا گلیداغی را به طول تقریبی ۸۰۰ کیلومتر، عرض ۲۰ تا ۷۰ کیلومتر و ارتفاع ۲۸۰۰ متر از سطح دریا پوشانده اند. جنگل های این ناحیه کمربندی از درختان خزان کننده ی دوران سوم زمین شناسی را تشکیل می دهند و به همین خاطر در زمره ی کهن ترین جنگل های جهان محسوب می شوند. تاکنون ۸۰ گونه ی درختی (به طورعمده پهن برگ)، چهارگونه ی سوزنی برگ بومی و ۵۰ گونه درختچه ای در این جنگل ها شناسائی شده که اغلب آنها از تیپ های آمیخته ی راش، ممرز، بلوط، افرا و توسکا هستند.    جنگل های خارج از شمال جنگل های خارج از شمال که به جنگل های نیمه مرطوب، حمایتی و حفاظتی شهرت یافته اند براساس شرایط اقلیمی و پوشش گیاهی، به چهار ناحیه تقسیم می شوند.    ناحیه ی رویشی زاگرسی: این ناحیه با مساحتی حدود ۱/۶ میلیون هکتار از کیلومتر ۲۵ پیرانشهر به سردشت در استان آذربایجان غربی شروع و به شهرستان فیروزآباد فارس ختم می شود. جنگل های این ناحیه در استان های آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، اصفهان، کهکیلویه و بویر احمد و قسمتی از استان فارس پراکنده هستند. البته علاوه بر استان های فوق هنوز بقایای گونه ی اصلی زاگرس یعنی بلوط در استان های همدان و مرکزی رویش دارد که دلیل قابل مشاهده ای بر گستره ی وسیع تر جنگل های زاگرس ازگذشته تا به امروز است.      ناحیه ی رویشی ایران تورانی: ناحیه ی رویشی ایران تورانی با مساحتی حدود ۱/۴ میلیون هکتار، جزو مناطق خشک و نیمه خشک بوده و قسمت عمده ی فلات مرکزی ایران را در برگرفته است. نوسان حرارت در این ناحیه بسیار شدید است به نحوی که شدت حرارت تابستان در آن مشابه صحراهای آفریقا و سرمای زمستان آن از سرمای ناحیه ی مدیترانه شدیدتر است. این ناحیه بر اساس شرایط توپوگرافی و ارتفاع به دو منطقه ی کوهستانی با آب و هوای سرد و منطقه ی جلگه ای با آب و هوای بیابانی و گرم و خشک تقسیم می شود. هر چند که شرایط جوی منطقه ای موجب پراکندگی و فاصله ی زیاد درختان شده اما به دلیل وسعت زیاد این ناحیه دارای گونه های گیاهی متنوع می باشد به نحوی که ۶۹ درصد فلور ایران در آن قرار گرفته است. جنگلهای کوهستانهای ناحیه رویشی ایران تورانی  وقتی صحبت از جنگل به میون میاد ناخودآگاه تصویری از جنگلهای شمال و یا جنگلهای انبوه نواحی حاره در ذهن مجسم میشه در حالیکه اینها تنها چند شکل شناخته شده از جنگل هستند ، اون چیزی که از کودکی در ذهن نقش می بنده و یک تصویر عرفی از جنگل . اما وقتی به علم جنگلداری و جنگلشناسی رجوع می کنیم به دامنه وسیعی از اشکال رویشی تحت عنوان جنگل بر می خوریم . منظورم این نیست که یکسری از پوششهای غیر جنگلی بعنوان جنگل در نظر گرفته می شن بلکه می خوام بگم با دونستن علم جنگل ، از دید محدود گذشته رها می شیم و میتونیم جنگلهایی رو ببینیم که تا حالا نمی دیدیم ، چون در واژه نامه ذهن ما جنگل نبودن ، چیز دیگری هم نبوده اند و این باعث شده سالها و بلکه قرنها و هزاره ها به چشم برهوت به اونها نگاه کنیم ، با اون به بدترین نحو رفتار کنیم و با عنوان آبادی اونرو نابود کنیم . موضوع بحث این نوشته هم یکسری از این جنگلها هستند . جنگلهایی که می تونیم بگیم ایرانی اند ، مخصوص سرزمین ایران و شاید نمادی فراموش شده بر این سرزمین . جای تاسف داره که باید گفت جنگلهای حاضر آخرین نسل این جنگلها هستند و بدلیل عمق تخریب ، زادآوری و تجدید نسل در اونها بسیار کمرنگ و حتی در غالب نقاط متوقف شده است. جنگلهای کوهستانهای ناحیه ایران تورانی همانطور که از نامش پیداست بر ارتفاعات فلات ایران گسترش دارند . نه بصورت پیوسته بلکه بصورت لکه های بزرگ و کوچک از شمال غرب تا شمال شرق ، از شمالغرب تا ارتفاعات جنوبی ایران در امتداد دو رشته کوه البرز و زاگرس . عناصر درختی اصلی ارس (۱) و بنه ( پسته وحشی ) (۲) می باشند ؛ همینطور درختچه های بادام کوهی (۳) ، زرشک (۴) ، ارجنک (۵) شیر خشت (۶) و ... در غالب این جنگلها به چشم می خورند. از لحاظ جامعه شناسی گیاهی این جنگلها شامل دو جامعه ارس و بنه بادام هستند اما در حال حاضر تیپهای زیادی در رویشگاههای این جنگلها مشاهده می شود . تیپهایی با حضور گونه های درختچه ای و بوته ای که غالبا معرف شرایط تخریب هستند و برحسب شدت تخریب از کلیماکس ارس و یا بنه بادام فاصله گرفته اند . جنگلهای ارس عموما در ارتفاعات ۱۵۰۰ متر به بالا ( در جنوب بیش از ۳۰۰۰ متر ) در حالیکه جامعه بنه بادام از ارتفاع کمتر و زیر جامعه ارس ظاهر می شوند . مساحت جنگلهای ارس ۱ میلیون و سیصد هزار هکتار برآورد شده است. ارس در نقاط مختلف با گونه های درختی و درختچه ای متفاوتی همراه می شود . چنانکه در توده های نیمه انبوه امین آباد فیروزکوه با زرشک ، پلاخور و شیرخشت همراه است . در سربندان فیروزوه زیراشکوب انبوه زرشک را همراه خود دارد ، در حوزه دماوند ارس با پلاخور ، زرشک و شیر خشت همراه است و در حوزه سد کرج با شیرخشت و در حوزه لتیان با بنه و شیرخشت همراه می شود . علاوه بر جوامع ارس و بنه وبادام که به نظر جنگلشناسان جوامع کلیماکس هستند ، جوامع مشخص دیگری نیز در قسمتهای مختلف به چشم می خورد . توده های خالص و نیمه انبوه نارون در چندین قسمت از البرز جنوبی و حضور پراکنده گروهها و تک پایه ها نشان از وجود جامعه نارون دارد . در پاره ای نقاط نیز آثاری از جوامع خالص شیرخشت ، دغدغک ، سماق ، توس و احتمالا گونه های دیگر بچشم می خورد . جامعه شناسی جنگلی جنگلهای کوهستانی استان تحقیقات دقیق و گسترده ای را می طلبد . جوامع ارس عمدتا در اقلیم نوع ارتفاعات ( اقلیم ارتفاعات فوقانی ) , اقلیم نیمه مرطوب سرد و اقلیم نیمه خشک سرد قرار گرفته اند . در اقلیم نیمه خشک سرد جوامع درختچه ای نظیر بادام و زرشک و ... رویش دارند . میانگین بارندگی سالانه در رویشگاههای کوهستانی ناحیه رویشی ایران تورانی دامنه وسیعی یعنی از کمتر از ۳۰۰ تا ۸۰۰ میلیمتر را شامل می شود . در شیبهای رو به جنوب و شیبهای زیاد ، خاک در اثر فرسایش و آبشویی شدید خیلی کم عمق بوده و پروفیل از نوع A۱C بوده که A نیز غالبا از بین رفته است . در شیبهای شمالی وضع خاک بهتر بوده و عمق آن بیشتر است . پروفیل در این نواحی ABC می باشد . در حال حاضر فشردگی خاک و نبود پروزیته مناسب برای تنفس ریشه ها و فعالیت میکوریز ها , از عوامل تهدید کننده جنگلهای ارس است . این شرایط خاک را نسبت به آب غیر قابل نفوذ ساخته ، خاصیت مویینگی غیر فعال شده و نهالها در فصل خشک مواجه با خشکی و کم آبی می شوند. ناحیه رویشی ایران تورانی و به تبع آن بخش کوهستانی این ناحیه از لحاظ فلور بسیار غنی بوده و تنها برای نیمرخ جنوبی البرز در محدوده استان تهران از بیش از ۱۰۰ گونه درختی و درختچه ای بومی نام برده شده است که از جمله می توان به ارس , بنه , گونه های مختلف بادام , یرخشت , زرشک شن , دغدغک , رامنوس , انواع نسترن, تا , گیلاس وحشی , سیاه ال , ولیک , گوجه وحشی , ازگیل , سماق , سنجد , زبان گنجشک , چنار , انواع بید , انواع گز , کام تیغ , هالیمودندرون , انجیر , افدرا و ... اشاره کرد.   جنگل های بخش کوهستانی: در این بخش تیپ های جنگلی همانند ارس، بنه و بادام رویش دارند. لازم به ذکر است مهمترین جنگل های ارس در هزار مسجد خراسان، چهارباغ شاهرود و ساردوئیه ی کرمان هستند، از سویی جنگل های بنه و بادام در حوزه ی آبریز دریاچه بختگان استان فارس، در امتداد سلسله ی جبال بارز استان کرمان و جنگل های بادامک جنوب خراسان از مهمترین مناطق جنگلی این بخش محسوب می شوند.    جنگل های بخش جلگه ای: در بخش جلگه ای جنگل های بیابانی گونه هایی نظیر گز، تاغ، قیچ و اسکنبیل رویش دارند. پوشش جنگلی در این ناحیه به دلیل شرایط سخت اکولوژیکی به صورت تنک بوده و فاصله ی میان درختان توسط درختچه ها و بوته ها پوشش داده می شود. میزان بارندگی در این ناحیه سالیانه کمتر از ۲۰۰ میلی متر است.    ناحیه رویشی ارسبارانی: این ناحیه با مساحتی حدود ۷/۱۴۸ هزار هکتار، در شمال غربی ایران در استان آذربایجان شرقی، شمال غرب استان اردبیل و به طورعمده در حوزه ی آبخیز رودخانه ی ارس قرار دارد. وضعیت اقلیمی خاص و برخورداری از آب و هوای نیمه مرطوب و وجود مه در این ناحیه سبب شده جنگل های نیمه انبوهی در این مناطق بوجودآید. اگر چه میزان بارندگی در این منطقه دارای نوسان ۶۰۰ ۳۰۰ میلی متر در سال است اما به طورعمده بیشتر روزهای سال، هوا مه آلود بوده و این امر تاثیر بسزایی در افزایش بیلان آب و ذخیره سازی آن در خاک دارد. تنوع گونه های گیاهی از اختصاصات ویژه ی این ناحیه رویشی است، به طوری که بسیاری از گونه های جنگلی ناحیه ی رویشی هیرکانی در آن وجود دارد. ناحیه ی رویشی ارسباران جزء ذخایر ژنتیکی جهانی ثبت شده و از تنوع بیولوژیکی بالایی برخوردار است، به نحوی که حدود ۱۰۰ گونه ی چوبی همانند بلوط، ممرز، افرا، بنه، زبان گنجشک، شیرخشت، بادام، کیکم، ارس، زغال اخته، داغداغان، ملچ، سرخدار و ... در این ناحیه رویشی وجود دارند. علاوه بر موارد در پیش گفته شده بیش از ۷۷۵ گونه ی گیاهی (۵۵ گونه از آنها برای اولین بار در ایران گزارش شده است) در منطقه ی حفاظت شده ی ناحیه ی رویشی ارسبارانی شناسایی شده است. ارسباران از سال ۱۹۷۶ میلادی به عنوان یکی از اندوخت گاه های زیست سپهر یونسکو مورد حمایت جهانی قرار گرفته است، از سویی این ناحیه حدود ۳۰ سال است که به عنوان مناطق شکار ممنوع و حفاظت شده مورد توجه قرارگرفته و یگانه زیستگاه یکی از نادرترین پرندگان جهان به نام سیاه خروس است.    ناحیه ی رویشی خلیج فارس و دریای عمان: ناحیه ی رویشی خلیج عمانی با مساحتی حدود ۰۸/۱ میلیون هکتار بخشی از جنوب غرب و تمام سواحل جنوبی کشور را دربرمی گیرد. این ناحیه در مقایسه با نواحی رویشی هیرکانی، ارسبارانی و زاگرس از تنوع گیاهی کمتری برخوردار بوده و سطح زیادی از آن را جنگل های مانگرو تشکیل می دهد. ناحیه ی رویشی خلیج فارس و دریای عمان از قصر شیرین شروع و به صورت نوار باریکی به سمت جنوب کشور کشیده شده و پس از عبور از استان های خوزستان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان به مرز ایران و پاکستان ختم می شود؛ به دلیل تفاوت اکولوژیکی، رویش های اصلی این ناحیه به دو قلمرو تقسیم می شوند.    قلمرو خلیج فارس: این قلمرو از قصر شیرین شروع شده و تا حوالی مرز استان بوشهر با هرمزگان امتداد می یابد. رویش های اصلی این قلمرو شامل کنار، کهورک و پده است.    قلمرو دریای عمان: رویش های اصلی این قلمرو، که بخشی از استان های هرمزگان و سیستان و بلوچستان را در بر می گیرد، شامل کهور ایرانی و انواع آکاسیا می باشد. چش یا کرت که از چوب آن در صنعت لنج سازی استفاده می شود به صورت پراکنده در این قلمرو، و جنگل های ماندابی یا مانگروها نیز که متشکل از دو گونه ی حرا و چندل هستند در این ناحیه گسترش دارند. میزان بارندگی سالیانه این ناحیه که از شرق به غرب افزایش می یابد دارای نوسان ۱۰۰ تا ۲۵۰ میلی متر است.   طرح های جنگل داری در جنگل های شمال روند تحولات طرح های جنگل داری در جنگل های شمال یا جنگل های خزری در دو دوره ی زمانی ۱۳۳۸ تا ۱۳۷۰ و ۱۳۷۰ تاکنون قابل بررسی است.   ۱) دوره ی زمانی ۱۳۳۸ تا ۱۳۷۰ در این دوره ی زمانی، قانون الزام بهره برداری جنگل در چارچوب طرح جنگل داری تصویب شد؛ لازم به توضیح است نخستین طرح «جنگل داری در جنگل های شمال» در سال ۱۳۳۸ تدوین و هم چنین به منظور تعیین نظام های جنگل داری و شیوه های جنگل شناسی «شورای عالی جنگل، مرتع و خاک» تشکیل شد؛ این شورا با همکاری کارشناسان کشورهای اروپائی به ویژه کشور فرانسه روش های مدیریت و اداره ی جنگل ها را در چارچوب طرح های جنگل داری مشخص کردند، به طوری که برای جنگل های جلگه ای روش های شاخه زاد، شاخه و دانه زاد برای جنگل های تولیدی در اراضی ناهموار تا شیب ۴۰ درجه روش جنگل داری دانه زاد همسال و شیوه ی جنگل شناسی تدریجی پناهی برای جنگل های با شیب ۴۰ تا ۶۰ درجه نظام جنگل داری دانه زاد ناهمسال و شیوه ی جنگل شناسی تک گزینی و درنهایت در مورد جنگل های با شیب بیش از ۶۰ درجه طرح های حفاظتی و حمایتی پیشنهاد شد.   با توجه به این که هدف عمده از اجرای طرح های یاد شده برداشت چوب با رویکرد اقتصادی بوده و از سویی حضور دام و دامداری در عرصه ی جنگل همیشه به عنوان معضل مطرح می شود بنابراین سیاست عام جنگل داری در جنگل های شمال، تحت عنوان دانه زاد ناهمسال با شیوه ی تدریجی پناهی و دانگ واحد تعیین شده است و تنها در تعداد محدودی از طرح های جنگل داری شیوه های دیگر اعمال می شود. قابل ذکر است با توجه به مشکلات اجتماعی و اقتصادی در اجرای طرح های جنگل داری، پس از پیروزی انقلاب مطالعه ی بخش اجتماعی و اقتصادی مورد توجه ویژه قرار گرفت. ۲) دوره ی زمانی ۱۳۷۰ تاکنون تجارب طولانی مدت اجرای طرح های جنگل داری به روش دانه زاد همسال و شیوه ی تدریجی پناهی بیان گر این موضوع است که شیوه ی مذکور در اجرای کامل موازین فنی به دلایل گوناگون از جمله شاخص نامعقول شیب موفقیت چندانی ندارد و درصورتی که به عنوان تنها گزینش روش جنگل داری باشد، باتوجه به آن که شرایط اکولوژیکی و ساختار جنگل های شمال براساس وجود اراضی ناهموار با تیپ های متنوع خاک، گونه های درختی متنوع با نیازهای اکولوژیک متفاوت و گاه متضاد با ساختار ناهمسالی طبیعی ست، وهم چنین وجود معضلات اجتماعی به ویژه حضور دام و جنگل نشینان، ناکافی بودن امکانات فنی و مالی مجریان در اجرای بهینه ی بهره برداری متراکم و متمرکز در واحد سطح، منجر به آن شده است که دیدگاه جنگل داری در جنگل های شمال کشور دستخوش تغییرات قابل ملاحظه ای شود. شایان ذکراست توجه به حفظ ارزش های اکولوژیکی و برتری آن بر ارزش های اقتصادی، ناکامی جنگل داری کلاسیک در کشورهای توسعه یافته ی اروپائی، برداشت متمرکز در واحد سطح طی دو قرن، موجب تغییر نگرش کارشناسان داخلی و خارجی براساس مدیریت علمی متناسب با شرایط اکولوژیکی جنگل ها و شناخت عمیق تر درخصوص اصول و قوانین حاکم بر جنگل های بکر شده و جنگل داری همگام با طبیعت به مثابه اندیشه و دیدگاهی علمی و فنی نوین در مدیریت جنگل ها مطرح گردید. بنابراین از ابتدای دهه ی ۱۳۷۰ طرح های جنگل داری شمال کشور با نظام جنگل داری دانه زاد ناهمسال و شیوه های مختلف تک گزینی تهیه و یا در طرح های فعال در چارچوب روش جدید تجدید نظر شد. تغییر نگرش براساس جهت گیری جنگل داری دانه زاد همسال به دانه زاد ناهمسال دارای دیدگاه های تکمیلی نوینی نیز بوده است، تعدیل امکان برداشت در طرح های جنگل داری، مطالعه و ارائه ی برنامه درخصوص خدمات تولیدی غیرچوبی جنگل، تقدم دسترسی به قطعات مورد بهره برداری با احداث و توسعه ی شبکه ی جاده های جنگلی، الویت تأمین امر حفاظت فیزیکی و فنی، تسریع در خروج دام و جنگل نشینان و ارتقای کیفی جنگل های موجود از جمله تدابیر فنی مکمل بر تغییر نگرش جنگل داری در جنگل های شمال کشور بوده است.    طرح های جنگل داری در جنگل های خارج از شمال جنگل های خارج از شمال در اصطلاح به جنگل های خارج از نیم رخ شمالی رشته کوه البرز شامل جنگل های ارس باران، زاگرس، ایران، تورانی، خلیج و عمانی گفته می شود. از ابتدای مدیریت دولتی جنگل ها نیز جنگل های خارج از شمال به دلیل غیرتجاری بودن کمتر مورد توجه قرار داشته است تا سال ۱۳۳۸ که هم زمان است با تشکیل سازمان جنگل بانی ایران اقدامات انجام گرفته درخصوص جنگل های خارج از شمال پراکنده و موردی است. ایجاد پاسگاه های دریافت عواید محصولات جنگلی، پیوند درختان پسته و بادام شیرین بر روی گونه های بنه و بادامک، گزارشات موردی و … منجر به آن شد پس از شروع تهیه ی طرح های جنگل داری در شمال کشور با اندکی تأخیر تهیه ی طرح در جنگل های خارج از شمال نیز آغاز شود که تاکنون فراز و فرودهای قابل ملاحظه ای را شاهد بوده است، سیر تحولات تهیه ی طرح در جنگل های خارج از شمال در سه دوره ی زمانی عمده به شرح زیر قابل تفکیک و بررسی است.   ۱) دوره ی زمانی ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۱ اوایل دهه ی ۱۳۴۰ سازمان جنگل بانی ایران موضوع تدوین طرح را به جنگل های خارج از شمال انتقال داد و در شروع طرح جنگل های زاگرس و ارس باران مورد توجه قرار گرفت، بدلیل آن که تهیه ی ذغال به صورت سنتی در جنگل های در پیش گفته شده رواج داشته، جهت سامان دهی به و افزایش راندمان تولید ذغال، تهیه و اجرای طرح های آن در دستورکار قرار گرفت و تا سال ۱۳۵۱ طرح های گوناگون ذغال گیری در دو منطقه ی زاگرس و ارسباران تهیه و برخی از آنها اجرا شد. درچارچوب این طرح ها آماربرداری به طورعمده به روش نواری انجام، و حدود ده برداشت گاه درنظر گرفته شد. لازم به توضیح است درهر برداشت گاه درختان سرپا ی موجود به شیوه تک گزینی طی دوره ی ده ساله در برنامه ی بهره برداری قرار گرفت، تهیه و اجرای این طرح ها که متناسب با جنگل های تخریب یافته به ویژه زاگرس نبود، خوشبختانه از سال ۱۳۵۲ متوقف شده است.   ۲) دوره ی زمانی ۱۳۵۲ تا ۱۳۷۴ با توقف طرح های ذغال گیری از سال ۱۳۵۲ تدوین طرح های جنگل داری قرق و احیاء به منظور حفاظت و بازسازی جنگل های مخروبه شروع، و عملیات اساسی تهیه ی این طرح مشابه جنگل های خزری اعمال شد و تا سال ۱۳۵۷ نزدیک بر ۴۸۰ هزارهکتار طرح در جنگل های خارج از شمال تهیه شد. مشکلات حاد اجتماعی، اقتصادی و وابستگی شدید جنگل نشینان به جنگل و عرصه ی آن (دامداری ساختار اصلی اقتصادی مناطق جنگلی را تشکیل می داد) مانع از اجرای کامل و موفقیت آمیز طرح ها بود به طوری که معدودی از طرح ها آن هم به صورت ناقص به مورد اجرا گذاشته شد. پس از پیروزی انقلاب و از اوایل دهه ی ۱۳۶۰ مطالعات بخش اجتماعی و اقتصادی، جهت رفع تنگناهای اجرائی به مطالعات تهیه ی طرح افزوده شد؛ اما درعمل تغییرات معنی داری در ارائه ی برنامه ها و پروژه های اجرائی انجام نشد. از سال ۱۳۶۴ در کنار طرح های جنگلداری قرق و احیاء تهیه ی طرح بهره برداری سقز از درختان بنه که در چارچوب آن برنامه های احیائی نیز پیش بینی شده بود شروع شد، اما دراین طرح ها نیز برنامه بهره برداری اجرا وعملیات اجرائی میسر نشد.   ۳) دوره ی زمانی ۱۳۵۷ تاکنون پس از ناکامی در اجرای طرح های برشمرده در سال ۱۳۷۵ توجه سازمان جنگل ها و مراتع کشور بیش از پیش معطوف جنگل های خارج از شمال شده و حتی برای واحدهای ستادی مربوطه جهت ارائه ی طرح ها و برنامه های کارآمد بازه ی زمانی کوتاه تعیین شد. معاونت وقت امور جنگل ها با بازنگری طرح های قبلی، غیراقتصادی بودن اجرای طرح ها، پراکنده کاری، اجرای صرف دولتی و عدم دخالت مردم در اجرای طرح ها را دلایل عمده ی ناکامی اجرای طرح ها برشمرده و تهیه و اجرای طرح های مدیریت منابع جنگلی را پیشنهاد کرد. در چارچوب این طرح ها مطالعات جامع حوضه های آب خیز جنگلی، شناسائی خدمات تولیدی غیرچوبی اکوسیستم جنگلی، اعمال واحدهای عرفی در تقسیمات ارضی طرح به عنوان واحد برنامه ریزی، واگذاری اجرای طرح ها به تشکل های مردمی متشکل از ذی نفع های عرفی و نظارت دولتی بر اجرای طرح ها درنظر گرفته شد. تهیه و اجرای این طرح ها در آغاز با استقبال و اقبال مردمی مواجه بوده و ضمن این که در ادامه نیازمند رفع کاستی ها و نواقص به دلیل شتابزدگی شروع کار بود، اما متأسفانه با ظهور و محوری شدن طرح هایی نظیر طوبی و نهضت سبز طرح مدیریت منابع جنگلی مرتعی معوق و سپس به صورت کمرنگ پیگیری شد. در ادامه فعالیت ها در چارچوب نگهداری جنگل های زاگرس تهیه ی طرح جنگل داری چند منظوره در دستور کار مدیریت جنگل های خارج از شمال قرار گرفت. اهداف و دیدگاه های کلی طرح جنگل داری چند منظوره مشابه طرح مدیریت منابع جنگلی است و امید می رود با پیگیری های مناسب اجرای طرح های جنگل داری خارج از شمال موفقیت آمیز باشد.   آب و هوا در جنگلها برخی جنگلها (مثلا جنگلهای همیشه سبز ) چندان تحت تاثیر تغییرات آب و هوایی نیستند . ولی برخی دیگر ( مثلا جنگلهای خزان کننده ) بشدت تحت تاثیر بوده ،کلیه برگهای خود را در هر پاییز از دست می دهند . میزان رویش درختان جنگلی وابسته به فاکتورهای متعددی است که عمدتا شامل نور خورشید ،نوع خاک ، آب ، درجه حرارت و پتانسیل ژنتیکی درختان می باشد .اکثر این فاکتورها و عوامل به طور مستقیم یا غیر مستقیم به آب و هوا مربوط می شود . در فصل تابستان درجه حرارت هوای درون جنگل معمولا بین 6 تا 8 درجه فارنهایت (3 تا 4 درجه سانتیگراد) پایین تر از درجه حرارت بیرون جنگل است ، لیکن در زمستان درجه حرارت در جنگل خیلی نزدیک به درجه حرارت فضای باز و گاهی چند درجه ای گرمتر است .درجه حرارت خاک در فضای باز در یک روز تابستانی ممکن است به 90 درجه فارنهایت (32 درجه سانتیگراد ) برسد ، در حالی که درجه حرارت خاک در یک توده جنگلی مجاور 20 درجه فارنهایت (11 درجه سانتیگراد) می باشد . در یک جنگل سوزنی برگ در فصل زمستان ، به دلیل تاثیر عایق مانند تاج پوشش و لاشبرگ موجود در کف جنگل خاک جنگلی دیرتر یخ زده و همینطور در بهار نیز زمین دیرتر گرم می شود .     درختان و فرسایش خاک درختان و درختچه ها و به طور کلی پوشش گیاهی در حفظ و پایداری خاک و افزایش قابلیت نفوذ آنها نقش موثری دارند خاک سطحی قابل استفاده انسان بیش از چند سانتی متر نیست به همین جهت حفظ و نگهداری آن امری حیاتی به شمار می رود . در مناطق خشک فرسایش بادی عامل عمده تخریب خاک ها بوده و در مناطق باد خیز درختان عامل موثری در تثبیت خاک ها به شمار می آیند . باد شکن های سبز ، حائل و ضربه گیر بوده که متشکل از چند ردیف درخت می باشد . در اطراف اماکن مسکونی و یا باغات به صورت کمربند های سبز طویل کاشته می شوند و بسیاری از صدمات ناشی از باد را تقلیل می دهند . باد شکن ها با مقاومت در مقابل باد ، پیشروی و حرکت خاک را در سطح زمین متوقف کرده و میدان عمل باد را محدود می کند . ایجاد باد شکن همچنین در حفظ درختان مثمر بارده و محصولات زراعی اثرتعیین کننده دارد همچنین درختان به وسیله تاج پوشش خود مانع از فرسایش قطرات باران می شوند .   جنگل ها تامین کننده ی آب پوشش کف جنگل و لاشبرگها تا 200 برابر وزن خشک خود آب در خود جذب و نگهداری می کنند. پوشش کف جنگل همانندلاشبرگ در باغبانی عمل می کند .این پوشش زمینی به عنوان عایق بوده ،از تاثیر گرما و سرمای بیش از حد بر روی خاک سطحی می کاهد و از این رو درجه حرارت را کنترل کرده و با کند کردن روند تبخیر رطوبت آن را حفظ کرده و از فرسایش خاک یا فشرده شدن آن در اثر ضربات باران حفاظت می کند. آن بخش از آب موجود در خاک که برای رشد گیاهان مصرف نگردیده باشد بتدریج در خاک فرو رفته و تبدیل به بخشی از منبع آب زیر زمینی می گردد.آب باران در صورتی که نتواند جذب خاک شود جاری شده و وارد رودخانه ها و جویبارها می گردد. بواسطه جریان سریع آب بطرف اقیانوس و مصارف صنعتی زیاد از آب زیرزمینی ، در بیشتر مکان ها سفره آب زیرزمینی کاهش یافته و هنوز هم در حال کاهش است . آب های سطحی در اراضی بایر کاملا تلف نشده بلکه در بیشتر موارد می توان با احداث سدها و مخازن آبی نگهداری کرد و برای نیروگاه برق آبی ، خنک کردن سیستمهای بخاردستگاه های الکتریکی و همچنین آبیاری اراضی استفاده نمود .     منابع سايت  آفتاب                                                                                                            www.Aftab.ir دانشنامه ويكي پديا                                 www.vikipedia.com دانشنامه رشد

 

برچسب‌ها: واع جنگل ها در كشور ايران و كاربرد آنها